Rejestracja

Przypomnij hasło

Facebook Twitter LinkedIn

UE walczy z fałszowaniem żywności

Autor: Merieux NutriSciences

Kategoria: Jakość i Bezpieczeństwo

Walka z oszustwami w branży spożywczej to obecnie priorytet Wspólnoty Europejskiej, której celem jest utrzymanie najwyższych standardów bezpieczeństwa żywności.

Czym są oszustwa związane z żywnością?

Nie istnieje unijna definicja "oszustwa w branży spożywczej". Jednakże, brak definicji nie wstrzymuje Komisji UE oraz państw członkowskich przed podejmowaniem skoordynowanych działań przeciwko "nieuczciwym praktykom" w łańcuchu dostaw żywności. Przyjmuje się, że oszustwa w branży spożywczej obejmują przypadki, w których dochodzi do świadomego naruszenia unijnego prawa żywnościowego. Ich celem jest dążenie do osiągnięcia korzyści gospodarczej lub finansowej poprzez wprowadzenie w błąd konsumentów.

4 kryteria operacyjne dotyczące nadużyć związanych z żywnością:

  1. Naruszenie unijnego prawa żywnościowego
  2. Intencja
  3. Zysk ekonomiczny
  4. Wprowadzenie konsumenta w błąd

Współpraca europejska

Obecnie oszustwa w branży spożywczej mogą wydawać atrakcyjne, biorąc pod uwagę następujące aspekty:

  • Wysoki zysk (np. Podrabianie) przy niskich sankcjach
  • Niski priorytet dla władz w porównaniu z przemytem narkotyków / broni / papierosów
  • wzrost zainteresowania tematem zafałszowań przez przestępczość zorganizowaną

Dlatego też tak ważna jest współpraca między różnymi jednostkami kontrolnymi, zarówno na poziomie krajowym jak i europejskim, takimi jak:

  • Eksperci ds. Żywności (inspektorzy)
  • Policja/służby celne (ze śledczym uprawnieniem)
  • Wymiar sprawiedliwości

Przed kryzysem związanym z mięsem końskim istniały już UE jednostki, które koordynowałyby i wymieniały informacje z policją /organami celnymi (Europol / OLAF) oraz z Eurojust, ale nie z ekspertami ds. zafałszowań żywności.

Sytuacja uległa zmianie w lipcu 2013 r. wraz z utworzeniem unijnej sieci ds. zafałszowań żywności - EU Food Fraud Network (FFN).

Bieżące działania i wyzwania

Od czasu kryzysu związanego z zafałszowaniem produktów mięsnych mięsem końskim w 2013 r. główne inicjatywy mające na celu wzmocnienie systemu kontroli UE jako całości w zakresie wykrywania oszustw w łańcuchu żywnościowym i przeciwdziałania im były następujące:

- Utworzenie unijnej sieci FFN, złożonej z przedstawicieli Komisji Europejskiej i wszystkich krajów UE oraz Szwajcarii, Norwegii i Islandii, w celu usprawnienia transgranicznej pomocy administracyjnej oraz współpracy.

Europejska sieć ds. Nadużyć w zakresie żywności (FFN) utworzona została w odpowiedzi na kryzys związany z mięsem koni, aby umożliwić krajom UE pracę zgodnie z zasadami określonymi w art. 36-40 Rozporządzenia w sprawie kontroli urzędowych (Rozporządzenie 882/2004 r.) w sprawach, w których władze krajowe stoją w obliczu potencjalnie umyślnego naruszenia prawa o łańcuchu pokarmowym o zasięgu transgranicznym.

Sieć UE ds. Oszustw w branży spożywczej składa się z:

  • 28 krajowych punktów kontaktowych w państwach członkowskich
  • Szwajcaria, Norwegia i Islandia
  • Komisja Europejska

Punkt kontaktowy w Polsce:
Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych
Wspólna 30; 00-930 Warszawa
sekretariat@ijhars.gov.pl;  cpfoodfraud@ijhars.gov.pl

- Opracowanie specjalnego narzędzia informatycznego - systemu pomocy i współpracy administracyjnej (Administrative Assistance and Cooperation System -AAC), który ma umożliwić członkom sieci szybką wymianę informacji na temat potencjalnych przypadków nadużyć transgranicznych. System działa od listopada 2015 r.

Główne cele systemu:

  • dopilnować, aby naruszenia prawodawstwa UE w zakresie łańcucha rolno-spożywczego mające wymiar transgraniczny były skutecznie wykrywane nie tylko w państwie członkowskim, w którym wykryto niezgodność, ale również w państwie członkowskim z którego pochodził produkt (źródło problemu);
  • szybkie rozwiązywanie problemów transgranicznych, podjęcie skutecznych i odpowiednich działań (np. kara dla wszystkich odpowiedzialnych operatorów, zwiększenie inspekcji w państwie członkowskim wysyłającym zafałszowany towar zamiast zakazu eksportu do kraju docelowego) oraz równe traktowanie wszystkich operatorów niezależnie od ich pochodzenia.

- Organizacja specjalistycznych szkoleń (w ramach inicjatywy "Lepsze szkolenia na rzecz bezpieczniejszej żywności") dla inspektorów żywności, policji i celników oraz organów sądowych krajów UE, dotyczących nowych technik dochodzeniowych / kontrolnych związanych z oszustwami w branży spożywczej (w tym z e-commerce). Pięć szkoleń odbywa się każdego roku

Punkt kontaktowy w Polsce:
Główny Inspektorat Sanitarny ul. Targowa 65 – 03-729, Warszawa - a.gozdalik@gis.gov.pl
Główny Inspektorat Weterynarii ul. Wspólna 30 – 00-930, Warszawa - joanna.chil@wetgiw.gov.pl

Video: http://ec.europa.eu/chafea/food/recipe-safer-food-videos_en.html

- Skoordynowane plany kontroli na poziomie UE

W roku 2017 Komisja uruchomiła pierwszy skoordynowany unijny program kontroli dotyczący oferowanych w Internecie produktów spożywczych.

Celem programu jest zachęcenie państw członkowskich do identyfikacji, a następnie kontrolowania w sposób skoordynowany stron internetowych oferujących do sprzedaży określone rodzaje produktów, które wyraźnie nie są zgodne z prawem żywnościowym UE.

Program koncentruje się na suplementach diety z oświadczeniami zdrowotnymi, ponieważ nie można ich wprowadzać do obrotu zgodnie z art. 7 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011. Skupia się ona również na niektórych nowych produktach żywnościowych, które nie są dozwolone w UE i które były przedmiotem wielu powiadomień systemu wczesnego ostrzegania o żywności i paszach (RASFF).

Rekomendacja komisji z roku 2017 (PDF)

- Nowe rozporządzenie w sprawie kontroli urzędowych (OCR)

Urzędowe kontrole są przeprowadzane przez właściwe organy w państwach członkowskich w celu sprawdzenia zgodności działalności gospodarczej z wymogami określonymi w przepisach dotyczących łańcucha rolno-spożywczego.

Łańcuch rolno-spożywczy obejmuje czynności poprzedzające i obejmujące produkcję żywności (od pola do stołu): od roślin i produkcji zwierzęcej po produkcję i dostarczanie żywności; w tym działania, które mają miejsce na poziomie gospodarstwa, ale również przetwarzanie i dystrybucja do konsumenta. Zasady łańcucha rolno-spożywczego obejmują zatem bezpieczeństwo i jakość żywności i paszy, zdrowie roślin, zdrowie i dobrostan zwierząt, a także kontrole przywozu zwierząt i towarów wprowadzanych do UE z krajów trzecich (spoza UE).

Państwa członkowskie UE są odpowiedzialne za egzekwowanie przepisów dotyczących łańcucha rolno-spożywczego. Właściwe organy organizują systemy kontroli urzędowych na swoim terytorium w celu sprawdzenia, czy działalność podmiotów gospodarczych i towary wprowadzane na rynek UE (wyprodukowane lub przywożone z państw trzecich spoza UE) są zgodne z odpowiednimi normami i wymogami. Wszystkie podmioty gospodarcze muszą zapewnić zgodność z wymogami łańcucha rolno-spożywczego UE w swoich codziennych działaniach. Podlegają urzędowym kontrolom, niezależnie od ich wielkości, w zależności od ryzyka związanego z różnymi działaniami z bezpieczeństwem łańcucha rolno-spożywczego.

Rolą UE jest zapewnienie skuteczności systemów kontroli na poziomie krajowym. Jest to zadaniem Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności (Directorate-General for Health and Food Safety – DG SANTE), poprzez Dyrekcję ds. Zdrowia i Kontroli i Analiz Żywności (Health and Food Audits and Analysis Directorate, wcześniej Food and Veterinary Office" – FVO). Dyrekcja przeprowadza kontrole w państwach członkowskich UE oraz w państwach spoza UE eksportujących do UE w celu oceny zgodności z normami UE.

Zespół około 170 specjalistów z większości państw członkowskich UE przeprowadza audyty lub kontrole w celu upewnienia się, że władze krajowe wypełniają swoje zobowiązania prawne. Audyty mogą być wykonywane miejscu, zdalnie lub poprzez analizę danych zebranych przez państwa członkowskie. Audyty koncentrują się na systemach kontroli, a nie na indywidualnych przypadkach – każdy audyt podsumowuje raport. Raporty z państw członkowskich oraz krajów spoza UE, można znaleźć klikając w: Raporty z audytu.

- Pozostałe działania DG SANTE

Oprócz audytów Dyrekcja Generalna ds. Zdrowia i Bezpieczeństwa Żywności prowadzi również wiele innych powiązanych działań obejmujących:

  • sporządzanie raportów przeglądowych, które podsumowują sytuację określonego sektora w Europie i przedstawiają je państwom członkowskim za pośrednictwem komitetów, a także za pośrednictwem zewnętrznych seminariów i szkoleń.
  • szkolenia z wyników audytów, w tym szkolenia BTSF oraz specjalne kursy BTSF organizowane w celu omówienia sprawozdań przeglądowych.
  • ocena plików przedłożonych przez kraje spoza UE w celu poparcia wniosków o wywóz mięsa i produktów mięsnych, ryb i drobiu do UE. Po zatwierdzeniu krajów spoza UE wymienione są zakłady upoważnione do wywozu.
  • państw członkowskich w ich wnioskach dotyczących wywozu produktów zwierzęcych i zwierzęcych do krajów nienależących do UE. Dzieje się tak głównie poprzez przyjmowanie delegacji państw spoza UE w celu informowania ich o istniejącym systemie dotyczącym tych produktów. Czasami pracownicy uczestniczą również w charakterze obserwatorów w inspekcjach prowadzonych przez państwa spoza UE w państwach członkowskich.
  • prace niezwiązane z kontrolą w dziedzinie leków. W odniesieniu do weterynaryjnych produktów leczniczych DG przeprowadza ocenę planów monitorowania pozostałości przedłożonych przez państwa członkowskie UE i kraje spoza UE. W przypadku krajów spoza UE prace te mają bezpośredni wpływ na ich status eksportowy i zdolność do handlu produktami pochodzenia zwierzęcego z UE. W odniesieniu do produktów farmaceutycznych dla ludzi, dyrekcja generalna przeprowadza oceny przepisów krajów spoza UE regulujących dobre praktyki wytwarzania substancji farmakologicznie czynnych, co przyczynia się do umieszczenia w wykazie krajów spoza UE o systemie równoważnym do tego w UE.
  • ocena techniczną projektów państw członkowskich związanych z obiektami w punktach kontroli granicznej (Border Inspection Posts -BIP). Obejmuje to nowe punkty kontroli granicznej, a także modyfikacje istniejących obiektów. Wynik ocen dostępne są w przeglądzie listy zatwierdzonych punktów kontroli granicznej.
  • W obszarze zdrowia roślin DG prowadzi system powiadamiania "EUROPHYT" o przejęciach produktów na granicach UE ze względów fitosanitarnych, a także otrzymuje i rozpowszechnia powiadomienia o nowych ogniskach zakażeń oraz dane z badań przeprowadzanych przez państwa członkowskie na temat organizmów szkodliwych.
  • przewodniczy dwóm oddzielnym sieciom urzędników w państwach członkowskich i państwach EFTA (European Free Trade Association); pierwszy dotyczy Wieloletniego Krajowego Planu Kontroli (Multi Annual National Control Plan - MANCP) przewidzianego w rozporządzeniu (WE) nr 882/2004, a drugi wykonywania audytów urzędowych kontroli. Sieci te spotykają się regularnie w celu wymiany doświadczeń w zakresie przygotowania, wdrażania i sprawozdawczości planów oraz wdrażania krajowych systemów kontroli w zakresie oficjalnych działań kontrolnych.

W dziale Biblioteka http://foodfakty.pl/biblioteka umieszczona została prezentacja z IV Kongresu Żywności, który odbył się Warszawie w Centrum Polin, opisująca szczegółowo wszystkie dostępne na rynku EU najnowsze techniki badań zafałszowań żywności z opisem ich zasad i skuteczności:

OPRACOWANIE: NAJNOWSZY STAN TECHNIKI W ZAKRESIE WYKRYWANIA ZAFAŁSZOWAŃ ŻYWNOŚCI

Opracowano na podstawie materiałów własnych oraz informacji opublikowanych na:

https://ec.europa.eu/food/safety_en

Autor: Janusz Olejnik – Dyrektor Generalny Silliker Polska Sp. z o.o.

Masz pytanie do autora wyslij przez formularz kontatowy

Firma Merieux Nutrisciences poprzez spółkę Silliker Polska oraz sieć specjalistycznych laboratoriów w ponad 20 krajach aktywnie wspiera producentów, dystrybutorów oraz handel w ich działaniach ukierunkowanych na walkę z przypadkami zafałszowania żywności. W ofercie firmy znajduje się  kilkadziesiąt różnorodnych metodyk badawczych skutecznie stwierdzających zafałszowania. Więcej informacji również na stronie internetowej firmy https://www.merieuxnutrisciences.com/pl/jakosc-i-bezpieczenstwo-zywnosci/badania-zywnosci/autentycznosc-i-zafalszowania-zywnosci

 

Artykuł opublikowany dzięki firmie: