Zanieczyszczenia chemiczne miodu, m.in. sildenafilem i tadalafilem – badanie przeglądowe na podstawie RASFF

Miód od lat cieszy się opinią produktu naturalnego i prozdrowotnego. Opublikowana analiza zgłoszeń z unijnego systemu RASFF pokazuje, że drugą najczęstszą grupą zagrożeń chemicznych w miodzie i produktach na jego bazie,  zaraz po pozostałościach weterynaryjnych produktów leczniczych, są nielegalnie dodawane inhibitory fosfodiesterazy typu 5 (PDE-5), czyli substancje czynne znane z leków na zaburzenia erekcji: sildenafil i tadalafil.

Autorka publikacji, Joanna Wojtacka z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, przeanalizowała wszystkie dostępne rekordy bazy RASFF dotyczące miodu od lutego 2014 do czerwca 2026 roku. Spośród 13 295 rekordów w dziesięciu kategoriach żywności do dalszej analizy zakwalifikowano 93 zgłoszenia związane z produktami pszczelimi, z czego 79 dotyczyło bezpośrednio miodu. Zagrożenia chemiczne stanowiły aż 65% tych przypadków (51 zgłoszeń), a wśród nich wyodrębniono osiem kategorii, m.in. pozostałości leków weterynaryjnych, grajanotoksynę, alkaloidy roślinne, dodatki do żywności oraz inhibitory PDE-5.

Miód szaleńców

Termin „miód afrodyzjak” pierwotnie odnosił się do tzw. miodu szaleńców (mad honey), zawierającego naturalną grajanotoksynę pochodzącą z nektaru różaneczników. W analizowanym okresie odnotowano jedynie 4 takie przypadki. Współcześnie pojęcie to rozszerzyło się jednak na miód i produkty miodopodobne celowo wzbogacane farmaceutykami już na etapie produkcji. Według danych RASFF sildenafil i tadalafil wykryto łącznie 14 razy w ciągu ostatnich sześciu lat, a wszystkie te zgłoszenia pochodzą z lat 2021-2026, co sugeruje wyraźny wzrost skali problemu. Tylko w pierwszej połowie 2026 roku odnotowano już trzy przypadki, czyli więcej niż w całym 2025 roku. Substancje te znajdowano zarówno w czystym miodzie, jak i w pastach miodowych, suplementach diety na bazie miodu oraz w tzw. sztyftach miodu o działaniu afrodyzjakalnym, pochodzących głównie z Turcji, Tajlandii, Malezji oraz Syrii.

W pięciu przeanalizowanych przypadkach dostępne były wyniki badań laboratoryjnych. Stężenia sildenafilu wahały się od około 0,007 mg/g w produkcie miodowym z Syrii aż do 6,17 mg/g w suplemencie diety z Turcji. Najbardziej niepokojący okazał się przykład suplementu z Tajlandii, gdzie zalecana porcja dzienna (jedna saszetka, 20 g) dostarczała dawkę sildenafilu ponad dwukrotnie przekraczającą maksymalną dawkę terapeutyczną, a dodatkowo zawierała tadalafil w ilości mieszczącej się w zakresie dawek leczniczych. Oznacza to, że konsument spożywający produkt zgodnie z zaleceniami producenta mógł nieświadomie przyjąć dawkę dwóch różnych leków na receptę jednocześnie.

Podsumowanie

Niepożądana obecność sildenafilu czy tadalafilu w żywności jest szczególnie niebezpieczna. Narażony i nieświadomy konsument przyjmuje lek, bez konsultacji lekarskiej i wiedzy o interakcjach m.in. z azotanami, alfa-blokerami czy alkoholem, co grozi powikłaniami sercowo-naczyniowymi. W literaturze opisano już przypadki poważnych działań niepożądanych po spożyciu takiego miodu, w tym epizody retinopatii i ostre zaburzenia krążenia. Autorka publikacji podkreśla przy tym, że dane RASFF to jedynie wierzchołek góry lodowej, ponieważ niezależne badania rynkowe wykazywały znacznie wyższy odsetek zafałszowań (nawet 38-55% próbek), co wskazuje na potrzebę celowanych kontroli miodu spoza UE pod kątem inhibitorów PDE-5 oraz kampanii informacyjnych ostrzegających przed pozorną „naturalnością” takich produktów.

Źródło: https://www.mdpi.com/1420-3049/31/15/2681