Jakość i bezpieczeństwo w barach mlecznych: wyniki kontroli IJHARS

Bary mleczne kojarzą się z tradycyjnymi, domowymi obiadami - pierogami, naleśnikami, kotletami czy daniami rybnymi. IJHARS sprawdziła jakość oferowanych w nich potraw, w szczególności zgodność ich składu z deklaracją oraz prawidłowość informacji przekazywanych konsumentom. Nieprawidłowości stwierdzono w niemal trzech czwartych skontrolowanych placówek.

Jakie informacje powinny być dostępne w lokalu?

Wybierając posiłek w barze mlecznym, konsument powinien mieć możliwość samodzielnego zapoznania się z jego nazwą i wykazem składników. Informacje te mogą być przedstawione w różnej formie, np. w menu, na tablicy lub w ogólnodostępnym katalogu. Muszą być jednak bezpośrednio dostępne dla każdego klienta – bez konieczności pytania obsługi.

Nazwa dania powinna umożliwiać poznanie jego rzeczywistego charakteru. Nie wystarczy stosowanie fantazyjnych (np. „danie dnia”) lub zbyt ogólnych nazw („np. „kotlet”, „ryba”), które nie pozwalają jednocześnie określić rodzaju oferowanej potrawy. Przykładowo, dania rybne mogą być przygotowywane z różnych gatunków ryb, podawanych np. w postaci filetu, dzwonka lub tuszy, i przyrządzane na różne sposoby (np. smażone, grillowane, pieczone). Nazwa „grillowany filet z mintaja” przekazuje zdecydowanie więcej informacji o oferowanym daniu niż samo określenie „ryba”.

Skład dania nie jest tajemnicą! Wykaz składników musi uwzględniać wszystkie surowce wykorzystane do przygotowania potrawy, w tym składniki produktów złożonych (np. panierki, farszu). Istotne jest również prawidłowe przekazywanie informacji o alergenach (tj. wyróżnienie ich w wykazie składników).

Wyniki kontroli

W III kwartale 2026 r. IJHARS sprawdziła jakość handlową dań oferowanych przez 91 barów mlecznych na terenie całego kraju. Kontrole koncentrowały się na wykrywaniu zafałszowań i przypadków tzw. „podmiany asortymentowej” (czyli stosowania innych surowców niż deklarowane), a także na ocenie informacji udostępnianych konsumentom w miejscu sprzedaży. Nieprawidłowości stwierdzono w 74,7 % skontrolowanych placówek.

Cechy organoleptyczne oferowanych dań nie budziły zastrzeżeń inspektorów. Żadnej z 48 ocenionych partii nie zakwestionowano w tym zakresie.

Badania laboratoryjne wykazały jednak nieprawidłowości w 9,3 % skontrolowanych partii. Dotyczyły one obecności niedeklarowanych surowców mięsnych oraz niezgodności gatunku ryby z deklaracją. Przykładowo, w daniach oferowanych jako przygotowane z dorsza atlantyckiego stwierdzono obecność czarniaka.

Najwięcej nieprawidłowości dotyczyło znakowania – zakwestionowano 72,0 % skontrolowanych partii. Dotyczyły one przede wszystkim składu i nazwy oferowanych potraw. Stwierdzono m.in.:

• brak wykazu składników, w tym informacji o alergenach,
• brak bezpośredniej dostępności wykazu składników dla konsumentów – udostępnianie go wyłącznie na życzenie klienta,
• niepełny lub niezgodny ze stanem faktycznym wykaz składników (np. niewyszczególnienie wszystkich składników użytych do przygotowania dania, w tym pominięcie komponentów składników złożonych),
• nieprawidłowy sposób prezentacji informacji o alergenach (np. brak odpowiedniego wyróżnienia w wykazie składników),
• stosowanie niepełnych lub zbyt ogólnych nazw dań (np. „schab” zamiast „kotlet schabowy panierowany”, brak wskazania gatunku lub elementu kulinarnego ryby),
• rozbieżności między deklarowanym a rzeczywistym składem potraw (np. w daniu oferowanym jako „rumsztyk wołowy” badania laboratoryjne wykazały obecność surowca wieprzowego, w daniu deklarowanym jako „dorsz atlantycki” stwierdzono obecność czarniaka),
• brak lub podanie niepełnych danych producenta.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami zastosowane zostały sankcje przewidziane obowiązującymi przepisami prawa.

Podsumowanie i wnioski

Konsumenci powinni mieć bezpośredni dostęp do pełnych i rzetelnych informacji o oferowanych daniach, a ich skład powinien być zgodny z przekazywaną deklaracją.

Wyniki kontroli wskazują na potrzebę poprawy dostępności i prawidłowości wykazów składników, sposobu informowania o alergenach oraz stosowania nazw właściwie charakteryzujących oferowane potrawy.

Źródło: IJHARS