Czym jest etefon i dlaczego jest coraz częściej stosowany?

Etefon (kwas 2-chloroetylofosfonowy) to substancja czynna zaliczana do regulatorów wzrostu roślin. Jego główną rolą jest przyspieszanie dojrzewania i ułatwianie zbiorów owoców oraz warzyw. Po aplikacji na rośliny etefon rozkłada się do etylenu – naturalnego hormonu roślinnego, który reguluje procesy dojrzewania, kwitnienia i opadania liści. Dzięki temu znajduje szerokie zastosowanie w uprawach takich jak pszenica, kawa, tytoń, bawełna, ryż, pomidory, buraki czy ananasy.

Popularność etefonu wynika z jego wysokiej skuteczności agronomicznej oraz szeroko ocenionego profilu bezpieczeństwa. Po zastosowaniu w roślinach etefon ulega rozkładowi do etylenu oraz prostych produktów rozkładu. Jednak, jak w przypadku wszystkich regulatorów wzrostu roślin, pozostaje on substancją aktywną objętą obowiązującymi limitami pozostałości. Przekroczenie najwyższych dopuszczalnych poziomów (MRL) może prowadzić do przekroczenia ostrych dawek referencyjnych (ARfD), co ma szczególne znaczenie w ocenie narażenia konsumentów wrażliwych, w tym dzieci. Dlatego kluczowe znaczenie ma przestrzeganie zasad stosowania oraz regularny monitoring pozostałości w żywności. W ostatnich latach, w tym w 2026 r., w Unii Europejskiej zaktualizowano część najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości etefonu, co przełożyło się na wzrost zapotrzebowania na precyzyjne metody analityczne i monitoring laboratoryjny.

Na podstawie zebranych w laboratoriach Eurofins Polska sp. z o.o. danych w latach 2022-2024 obserwujemy wzrost zapotrzebowania na analizy w kierunku pozostałości etefonu w żywności. W roku 2023 przebadaliśmy o 48% więcej próbek niż w 2022, a w 2024 liczba przebadanych próbek wzrosła o kolejne 20% w porównaniu do roku 2023.

Limity pozostałości etefonu w żywności

W Unii Europejskiej oraz innych krajach obowiązują maksymalne dopuszczalne poziomy pozostałości (MRL) etefonu w żywności. Określa je Rozporządzenie (WE) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni, zmieniające dyrektywę Rady 91/414/EWG.

Limity te są określane indywidualnie dla każdej uprawy i regularnie aktualizowane na podstawie najnowszych badań naukowych oraz oceny ryzyka dla konsumentów.

W ramach przeglądu MRL oraz odnowienia zatwierdzenia etefonu EFSA zaproponowała rozszerzoną definicję pozostałości, obejmującą sumę etefonu wolnego oraz jego form sprzężonych, wyrażoną jako etefon. Definicja ta została już przewidziana dla wybranych grup produktów, w szczególności zbóż, jednak – według stanu na 2026 r. – nie została jeszcze wdrożona jako generalnie obowiązująca definicja dla wszystkich matryc w unijnym prawodawstwie dotyczącym MRL.

Przykładowe limity MRL dla etefonu (dane dla wybranych produktów):

Uwaga: podane wartości mają charakter przykładowy; dla części produktów (np. borówek amerykańskich) obowiązujące lub nadchodzące limity MRL ulegają istotnemu obniżeniu zgodnie z Rozporządzeniem (UE) 2026/215.

Jak bada się zawartość etefonu w produktach spożywczych?

Analiza pozostałości etefonu w żywności wymaga zastosowania zaawansowanych metod laboratoryjnych ze względu na jego wysoką polarność i specyficzne właściwości chemiczne.

Najczęściej stosowane techniki to:

Chromatografia cieczowa sprzężona z tandemową spektrometrią mas (LC-MS/MS) – np. metody QuPPe / EURL-SRM ze względu na wysoką polarność etefonu oraz brak rutynowych testów immunologicznych, oznaczanie tej substancji prowadzone jest jako analiza ukierunkowana, w której metoda LC‑MS/MS pełni jednocześnie funkcję analizy przesiewowej i ilościowej. Umożliwia to precyzyjne oznaczenie etefonu na bardzo niskich poziomach (nawet 0,01 mg/kg).
Metody referencyjne CIPAC – oficjalne metody analityczne zatwierdzone przez międzynarodowe organizacje, takie jak FAO/WHO i ISO.

Proces badania obejmuje ekstrakcję etefonu z próbki, oczyszczanie ekstraktu, a następnie analizę ilościową przy użyciu LC-MS/MS lub innych metod chromatograficznych. Wysoka czułość i selektywność tych technik gwarantuje wiarygodność wyników oraz spełnienie wymagań prawnych.

Oferta Eurofins w zakresie badań etefonu

Eurofins – jako lider rynku badań laboratoryjnych – oferuje kompleksowe analizy pozostałości etefonu w żywności, paszach i produktach rolnych. Laboratoria Eurofins wykorzystują najnowocześniejsze technologie, w tym:

• Metody LC-MS/MS o bardzo niskich granicach wykrywalności,
• możliwość oznaczania etefonu w szerokim zakresie produktów, od owoców i warzyw po zboża i przetwory,
• szybki czas realizacji badań oraz wsparcie w interpretacji wyników,
• raporty zgodne z wymaganiami krajowymi i międzynarodowymi.

Dzięki globalnej sieci laboratoriów oraz doświadczeniu w analizie pestycydów, Eurofins gwarantuje wysoką jakość usług i wspiera ocenę bezpieczeństwa konsumentów.

Podsumowanie

Etefon to powszechny regulator wzrostu, który znacząco poprawia efektywność i jakość produkcji roślinnej. Jego stosowanie jest ściśle regulowane, a limity pozostałości regularnie kontrolowane przez wyspecjalizowane laboratoria. Dzięki zaawansowanym metodom analitycznym i ofercie Eurofins, producenci i konsumenci mogą mieć zaufanie do systemu kontroli bezpieczeństwa żywności trafiającej na rynek.

Masz do nas pytania? Zapraszamy do kontaktu: wyceny-oferta@eurofins.com lub DzialPrawny@ftcee.eurofins.com.

Słowa kluczowe: etefon, regulator wzrostu roślin, dojrzewanie roślin, pozostałości pestycydów, limity pozostałości, MRL, Rozporządzenie (WE) 396/2005, badania żywności, Eurofins