Wyroby winiarskie - jak nie pogubić się w rodzajach

Półki sklepowe uginają się od butelek wyrobów winiarskich, od win klasycznych, przez aromatyzowane produkty na bazie wina, po cydry, miody pitne i wina owocowe. Produkty te różnią się składem, sposobem produkcji i charakterem. Obowiązujące przepisy Unii Europejskiej oraz prawa krajowego nie tylko porządkują te kategorie. Warto wiedzieć, na co zwracać uwagę, aby wybrać produkt najlepiej dopasowany do naszych oczekiwań.

Wino a wyroby winiarskie – różnorodność, którą warto znać

Nazwa produktu jest pierwszym i najważniejszym drogowskazem przy wyborze konkretnego produktu. Prawo unijne i polskie bardzo precyzyjnie określa nazwy wyrobów winiarskich i wymagania dla każdej kategorii.

Wśród wyrobów winiarskich znajdziemy:

• produkty powstałe z winogron, np. wino, wino likierowe, wino musujące, gazowane wino musujące,
• aromatyzowane produkty sektora wina produkowane na bazie wina i w zależności od rodzaju dosłodzone, z dodatkiem alkoholu, środków aromatyzujących, barwników, przypraw:
  • wino aromatyzowane, np. wermut, gorzkie wino aromatyzowane;
  • aromatyzowane napoje na bazie wina, np. Sangria, Glühwein, Bitter soda, wino ziołowe;
  • aromatyzowane koktajle na bazie wina.
• fermentowane napoje winiarskie – produkowane z owoców innych niż winogrona, soku winogronowego, miodu, w zależności od rodzaju dosładzane, z dodatkiem ziół, przypraw, barwione i aromatyzowane, np. wino owocowe, wino owocowe likierowe, napój winny owocowy, miód pitny, cydr, perry, cydr aromatyzowany.

Nazwy wyrobów winiarskich w zależności od kategorii mogą być uzupełnione dodatkowymi określeniami, np. „półwytrawne”, „półsłodkie”, „musujące”, pod warunkiem, że spełniają określone wymagania.

Zawartość alkoholu – wskazówka stylu i charakteru

Informacja o zawartości alkoholu obowiązkowo powinna być podana na etykiecie produktu. To nie tylko wymóg formalny, ale również cenna wskazówka dla konsumenta. Niższa zawartość alkoholu często oznacza napoje lżejsze i bardziej orzeźwiające, natomiast wyższa – produkty o bardziej intensywnym charakterze. Dzięki tej informacji łatwiej dopasować produkt do okazji, np. spotkania towarzyskiego czy posiłku. Przykładowe zawartości alkoholu:

• wino - nie mniej niż 8,5 % obj. lub 9 % obj. w zależności od strefy upraw winorośli do generalnie nie więcej niż 15 % obj. z określonymi wyjątkami,
• wino aromatyzowane - nie mniej niż 14,5 % obj. i nie więcej niż 22 % obj.,
• wino owocowe - nie mniej niż 8,5 % obj. i nie więcej niż 15 % obj.,
• cydr, perry - powyżej 1,2 % obj. i nie więcej niż 8,5 % obj.

Mniej alkoholu

W przypadku produktów sektora winiarskiego, w tym win aromatyzowanych, możliwa jest produkcja odmiany o niższej zawartości alkoholu. Produkty takie muszą być odpowiednio oznakowane określeniem „odalkoholizowany” (zawartość alkoholu poniżej 0,5 % obj.) lub „częściowo odalkoholizowany”. W przypadku produktów o zawartości alkoholu poniżej 10 % obj. obowiązkowe jest podanie daty minimalnej trwałości.

W przypadku pozostałych wyrobów winiarskich (np. cydru) na produkcję takich wyrobów zgodnie z przepisami trzeba jeszcze poczekać.

Skład – przejrzystość dzięki nowym przepisom

W ostatnich latach znacząco zwiększyła się transparentność informacji o produktach winiarskich. Zgodnie z przepisami UE producenci mają obowiązek przekazywania informacji o:

• wykazie składników,
• informacji o wartości odżywczej.

Dzięki temu konsument może świadomie sprawdzić, czy produkt zawiera dodatki takie jak cukier, aromaty czy inne substancje wpływające na profil smakowy.

Dla produktów tego sektora, wykaz składników oraz informacja o wartości odżywczej mogą być podane w formie elektronicznej, np. poprzez kod QR. Wtedy na etykiecie należy podać wartość energetyczną za pomocą symbolu „E” i wyraźnie zaznaczyć czego dotyczy kod QR, czyli poprzedzić go określeniem „składniki” lub „składniki i wartość odżywcza”.

W przypadku wyrobów winiarskich takich jak wino owocowe, miód pitny czy cydr nie ma obowiązku podawania wykazu składników i wartości odżywczej.

Obowiązkowe jest podanie na etykiecie informacji o substancjach powodujących alergie lub reakcje nietolerancji (np. siarczyny). Jest to wymagane nawet w przypadku podania wykazu składników za pomocą kodu QR.

Etykieta – obowiązkowe i dodatkowe

Na etykiecie produktów sektora wina powinny znaleźć się także m.in.: ilość nominalna (objętość), wskazanie miejsca wytworzenia, wskazanie podmiotu butelkującego, wskazanie importera w przypadku win importowanych.

W przypadku win posiadających chronioną nazwę pochodzenia lub chronione oznaczenie geograficzne obowiązkowe jest podanie tych nazw. Oznaczenia te wskazują na związek produktu z określonym regionem oraz spełnienie określonych wymagań.

Dodatkowo, jeśli wina przejdą proces certyfikacji na etykiecie może być podana nazwa odmiany i rocznik.

Wyniki ostatniej kontroli

Podczas ostatniej kontroli IJHARS sprawdziła 120 podmiotów. Nieprawidłowości stwierdzono w 49 podmiotach (40,8 %). W zakresie parametrów fizykochemicznych zakwestionowano 13,2 % partii, znakowania 32,5 % partii.

Nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych dotyczyły:

• zawyżonej lub zaniżonej zawartości cukru, kwasowości ogólnej lub zawartości kwasu lotnego w stosunku do wymagań określonych dla danej kategorii wyrobu winiarskiego,
• zawyżonej lub zaniżonej zawartości alkoholu, w stosunku do deklarowanej,
• obecności niedeklarowanego kwasu sorbowego i jego soli.

W zakresie znakowania kwestionowano m.in.:

• podanie na opakowaniu oraz w informacji dostępnej pod kodem QR sprzecznych nazw produktu, np. „wino” i „wino likierowe”, „wino białe, półsłodkie, aromatyzowane” i „napój aromatyzowany na bazie wina”,
• podanie nieprawidłowych określeń, np. „półwytrawne”, „słodkie”, „półsłodki”, „wino aromatyzowane”, podczas gdy produkty nie spełniały określonych wymagań,
• użycie określenia „wino stołowe”, podczas gdy dla produktów sektora wina nie przewidziano takiej kategorii,
• podanie nazwy odmiany winorośli i/lub rocznika wina, podczas gdy wina te nie były poddane certyfikacji w tym zakresie,
• umieszczenie odniesień do nazw jednostek geograficznych lub nazw imitujących nazwy jednostek geograficznych, pomimo że produkty te nie posiadały chronionej nazwy pochodzenia lub chronionego oznaczenia geograficznego,
• brak w wykazie składników substancji powodujących alergię lub reakcje nietolerancji (siarczyny).

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami zastosowano sankcje przewidziane obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego.

Źródło: IJHARS