Kontrole IJHARS pokazują, że herbaty nie zawsze spełniają wymagania jakościowe i informacyjne

Od starożytnych legend po współczesne półki sklepowe - herbata zachwyca od wieków różnorodnością smaków i form serwowania w wielu zakątkach świata. Choć wydaje się produktem prostym i dobrze znanym, kontrole IJHARS pokazują, że nie zawsze produkt spełnia wymagania jakościowe i informacyjne. Sprawdź, co kryje się w filiżance herbaty i na jej etykiecie i co przyniosła ostatnia kontrola Inspekcji?

Herbata to napój, którego początki – według jednej z legend – sięgają 2737 roku p.n.e. Pierwsze zapiski na jej temat pochodzą z X wieku p.n.e. Do Europy herbatę przywieźli Holendrzy na początku XVII wieku. W niektórych krajach picie herbaty ma charakter ceremonii, w innych jest po prostu codziennym nawykiem wspierającym nawodnienie. Warto wiedzieć o tym legendarnym napoju nieco więcej.

Czym jest herbata?

Herbata to napar przyrządzany z liści i pąków rośliny należącej do rodzaju Camellia. Jej smak i aromat zależą od warunków uprawy krzewów oraz sposobu zbioru i przetwarzania liści. Herbata uprawiana jest głównie w południowej i południowo-wschodniej Azji.

Rodzaje herbaty

Ze względu na sposób przetworzenia wyróżniamy:

• herbatę czarną – dającą liście o czarnym kolorze oraz mocny i aromatyczny napar; najpopularniejsze to assam, darjeeling, ceylon, yunnan;
• herbatę zieloną – delikatną, o jasnej barwie oraz świeżym, lekko trawiastym lub warzywnym smaku i aromacie; najpopularniejsze to gunpowder, matcha, sencha;
• herbatę białą – o lekko srebrzystych listkach; po zaparzeniu daje napar o jasnosłomkowej barwie; popularna odmiana to Bai Mudan;
• pu-erh (w Polsce znaną jako herbata czerwona) – otrzymywaną z herbaty czarnej poprzez dodatkowy proces leżakowania i fermentacji z udziałem mikroorganizmów;
• ulung lub oolung (zwaną również herbatą niebieską lub turkusową) - o stopniu utlenienia pośrednim między herbatą czarną a zieloną.

Ponadto w obrocie możemy spotkać herbaty liściaste, granulowane, w postaci proszku (tu króluje matcha) oraz ekspresowe.

Uwaga!

• Yerba mate, mimo podobnego do herbaty sposobu przygotowania i podawania produktu (parzenie, napar rozcieńczony wodą) oraz wysokiej zawartości teiny, nie jest herbatą – powstaje z liści ostrokrzewu paragwajskiego.
• Herbatki owocowe to określenie stosowane do wyrobów niezawierających w składzie herbaty, a jedynie np. różnego rodzaju suszone owoce lub zioła.

Jakie informacje na etykiecie?

Informacje umieszczone na etykiecie herbaty muszą być zgodne z ogólnymi przepisami dotyczącymi znakowania żywności (rozporządzenie 1169/2011).

Na opakowaniu herbaty powinny znaleźć się następujące informacje:

• nazwa – czyli „herbata”, która jest uznawana za nazwę zwyczajową. Aby umożliwić właściwy wybór konsumentowi musi być uzupełniona o: rodzaj określający sposób jej wytwarzania (np. czarna, zielona, aromatyzowana), postać (liściasta, granulowana), prezentację (np. ekspresowa). W przypadku produktu otrzymanego wyłącznie z suszonych ziół lub owoców – nazwą będzie „Herbatka owocowa” lub „Herbatka ziołowa”,
• wykaz składników i procentowa zawartość składników (QUID) – tylko w przypadku herbatek owocowych i herbat z dodatkami,
• państwo lub miejsce pochodzenia, jeśli jego brak mógłby wprowadzać w błąd,
• data minimalnej trwałości,
• warunki przechowywania,
• instrukcja użycia, czyli sposób przygotowania (np. temperatura, czas parzenia),
• ilość netto,
• dane podmiotu odpowiedzialnego za informacje.

Uwaga: herbata jest zwolniona z obowiązku podawania informacji o wartości odżywczej, jednak w przypadku herbat z dodatkami, np. owocami, podanie informacji o wartości odżywczej jest obowiązkowe.

Kontrola herbat i herbatek

Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przeprowadziła kontrolę herbat i herbatek owocowych znajdujących się w obrocie w opakowaniach jednostkowych, na etapie produkcji, jak i sprzedaży detalicznej.

Skontrolowano 87 podmiotów, a nieprawidłowości stwierdzono w 29 z nich (33,3 %).

Co stwierdzili inspektorzy?

Nie kwestionowano cech organoleptycznych.

Do badań laboratoryjnych pobrano 148 próbek. Nieprawidłowości w zakresie parametrów fizykochemicznych stwierdzono w 14 partiach (9,5 %). Stwierdzono m. in.:

• obecność zanieczyszczeń mineralnych,
• zawyżoną zawartość cukrów w stosunku do deklaracji zawartej w wartości odżywczej,
• zawyżoną wilgotność względem specyfikacji produktu,
• brak zadeklarowanego lub obecność niezadeklarowanego składnika (np. porzeczki zamiast żurawiny).

W zakresie znakowania skontrolowano 226 partii, z czego zakwestionowano 63 partie
(27,9 %). Stwierdzono m.in.:

• zastosowanie niepełnej nazwy lub wyłącznie nazwy fantazyjnej,
• bezpodstawne nazwanie produktu herbatą w przypadku, gdy do produkcji nie zostały użyte liście krzewu Camellia,
• brak lub nieprecyzyjną informację o procentowej zawartości składnika podkreślonego w nazwie, np. „wiśnie do 40 %”,
• brak lub błędne oznaczenie daty minimalnej trwałości albo nieprecyzyjne wskazanie miejsca jej umieszczenia,
• brak, niepełną lub niezgodną z wpisem do KRS nazwę podmiotu odpowiedzialnego za informacje,
• brak instrukcji użycia.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami zastosowano sankcje wynikające z obowiązujących przepisów prawa.

Źródło: IJHARS