Nie tylko kwestia tego, co jemy - eksperci pokazują, co wpływa na globalne problemy żywieniowe

Dobrowolne Wytyczne dotyczące Systemów Żywnościowych i Żywienia (VGFSyN) zostały przyjęte w 2021 roku przez Komitet ds. Światowego Bezpieczeństwa Żywności (CFS) jako wspólnie wypracowany dokument dla rządów i innych uczestników systemu żywnościowego. Ich celem jest wspieranie tworzenia uporządkowanych działań, przepisów i programów, które pomagają ograniczać głód i wszystkie formy niedożywienia poprzez poprawę funkcjonowania systemów żywnościowych i zwiększenie dostępu do bezpiecznej oraz zdrowej żywności.

Problemy związane z odżywianiem nie dotyczą już wyłącznie głodu. W wielu krajach obok siebie występują niedożywienie, niedobory witamin i składników mineralnych, nadwaga oraz otyłość. Coraz częściej zjawiska te dotyczą tych samych społeczności, a nawet rodzin. Według autorów wytycznych przyczyną nie jest jedynie brak żywności. Duże znaczenie mają również ubóstwo, nierówności społeczne, ograniczony dostęp do opieki zdrowotnej i edukacji, a także skutki konfliktów, kryzysów gospodarczych i zmian klimatu. Wszystkie te czynniki utrudniają dostęp do zdrowej diety i zwiększają ryzyko chorób związanych z niewłaściwym odżywianiem.

Dodatkowym wyzwaniem są coraz częstsze susze, powodzie i inne ekstremalne zjawiska pogodowe, które wpływają na produkcję żywności, jej ceny i dostępność.

Potrzeba ogólnosystemowych działań

Autorzy podkreślają, że poprawa sytuacji wymaga działań wykraczających poza samo rolnictwo. System żywnościowy obejmuje cały proces, od produkcji, przez magazynowanie, przetwarzanie i transport, po sprzedaż oraz wybory dokonywane przez konsumentów. Na każdym z tych etapów zapadają decyzje wpływające na jakość, cenę i dostępność żywności.

Wytyczne wskazują kilka najważniejszych kierunków działań: poprawę współpracy między instytucjami zajmującymi się żywnością i zdrowiem, zwiększenie dostępności zdrowej żywności, poprawę bezpieczeństwa żywności, rozwój edukacji żywieniowej oraz lepsze przygotowanie systemów żywnościowych na kryzysy.

Lepsza organizacja to mniej strat

Znaczna część żywności jest tracona jeszcze przed dotarciem do konsumentów. Dlatego dokument zwraca uwagę na potrzebę poprawy magazynowania, transportu i przetwarzania produktów. Ograniczenie strat mogłoby zwiększyć dostępność żywności bez konieczności znaczącego zwiększania produkcji.

Równocześnie konieczne jest lepsze gospodarowanie wodą, ochrona gleb i zachowanie różnorodności biologicznej, które mają kluczowe znaczenie dla przyszłej produkcji żywności. Autorzy podkreślają również potrzebę dostosowania rolnictwa do skutków zmian klimatu.

Edukacja społeczeństwa

Wytyczne podkreślają znaczenie edukacji żywieniowej, zwłaszcza w szkołach i społecznościach lokalnych. Zdaniem autorów wiedza o zdrowym odżywianiu jest równie ważna jak dostępność odpowiednich produktów. Istotną rolę odgrywają również lokalne tradycje kulinarne i doświadczenia społeczności związane z produkcją oraz przygotowywaniem żywności.

Zwracana jest także uwaga na rolę kobiet, które w wielu regionach świata odpowiadają za produkcję żywności i żywienie rodzin, a jednocześnie często mają ograniczony dostęp do zasobów i możliwości rozwoju. Poprawa ich sytuacji może przełożyć się na lepsze wyniki żywieniowe całych gospodarstw domowych.

Podsumowanie

Autorzy wytycznych podkreślają, że poprawa jakości żywienia wymaga długofalowych działań i współpracy wielu sektorów, od rolnictwa i zdrowia po edukację i pomoc społeczną. Konieczne jest również regularne monitorowanie efektów podejmowanych działań i dostosowywanie ich do nowych wyzwań. Tylko takie podejście może pomóc ograniczyć zarówno głód i niedobory składników odżywczych, jak i rosnącą skalę otyłości.

Źródło: https://www.fao.org/fileadmin/templates/cfs/Docs2021/Documents/CFS_VGs_Food_Systems_and_Nutrition_Strategy_EN.pdf