Podejrzenia botulizmu po spożyciu suszonej ryby na Litwie

Litewski Narodowy Ośrodek Zdrowia Publicznego (NVSC) poinformował o dwóch przypadkach podejrzenia botulizmu pokarmowego, które zostały powiązane z konsumpcją suszonej ryby zakupionej na jednym z targowisk w Wilnie. Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że obie osoby spożywały ten sam produkt – vytintą kuoję (suszoną płotkę). Informację przekazano Państwowej Służbie Żywności i Weterynarii (VMVT), która wszczęła kontrolę inspekcyjną w miejscu sprzedaży.

Inspektorzy VMVT ustalili, że na targu działało dwóch zarejestrowanych sprzedawców ryb. W toku kontroli stwierdzono szereg uchybień w zakresie warunków sanitarno-higienicznych, w tym nieprawidłowe przechowywanie produktów, niewłaściwe warunki obrotu oraz braki w zakresie identyfikowalności. Zabezpieczono próbki produktów do badań laboratoryjnych w celu wykrycia obecności Clostridium botulinum. Wyniki analiz nie zostały jeszcze ogłoszone, a postępowanie epidemiologiczne pozostaje w toku.

Litewski NVSC przypomniał przy tej okazji o podstawowych zasadach higieny i technologii przetwórstwa, których nieprzestrzeganie – zwłaszcza przy produktach pakowanych beztlenowo, o niskiej kwasowości – może stworzyć warunki sprzyjające namnażaniu bakterii i produkcji toksyny botulinowej. Jednocześnie podkreślono, że botulizm pozostaje w kraju chorobą rzadką – w latach 2018–2024 odnotowano zaledwie kilka przypadków. Przypadki z 2025 roku są pierwszymi zarejestrowanymi od dwóch lat.​

Botulizm – objawy i prewencja

Botulizm to ciężkie zatrucie neurotoksyną wytwarzaną przez Clostridium botulinum w warunkach beztlenowych. Objawy pojawiają się zwykle po 18–36 godzinach od spożycia skażonej żywności i obejmują osłabienie, zaburzenia widzenia, suchość w ustach, trudności w połykaniu i oddychaniu. Toksyna nie zmienia smaku ani zapachu produktu, a jej rozkład bywa nierównomierny.

Skuteczna prewencja opiera się na bezpiecznym przygotowaniu i przechowywaniu żywności: stosowaniu konserwacji kwasem, solą lub cukrem, odpowiedniej obróbce cieplnej oraz chłodzeniu produktów gotowych. Należy unikać produktów z oznakami zepsucia i korzystać wyłącznie ze sprawdzonych źródeł.

Wsparcie UE dla Serbii – wzmocnienie systemów i znaczenie standardów

Równolegle do działań krajowych Litwa pełni funkcję lidera w projekcie Unii Europejskiej ukierunkowanym na rozwój systemu bezpieczeństwa żywności i nadzoru fitosanitarnego w Serbii. Program zakłada wsparcie tego kraju w dostosowaniu regulacji i procedur kontrolnych do obowiązujących wymogów UE, co ma kluczowe znaczenie w procesie negocjacji akcesyjnych. W inicjatywie uczestniczą: litewska VMVT, austriacka AGES, węgierski NÉBIH oraz łotewska Służba ds. Weterynarii i Żywności. Projekt o wartości 1,8 mln euro realizowany jest przez 24 miesiące z możliwością przedłużenia o kolejne trzy miesiące.

Jak podkreśliła dyrektor VMVT Audronė Mikalauskienė, współpraca ta stanowi nie tylko wsparcie dla Serbii, ale także element wzmacniający europejski system ochrony zdrowia publicznego i bezpieczeństwa żywnościowego. W kontekście ostatnich zdarzeń związanych z podejrzeniem botulizmu w Wilnie, litewskie działania międzynarodowe dodatkowo akcentują znaczenie jednolitych i skutecznych standardów kontroli żywności w całym regionie.

Źródło: NVSC​