Kanadyjska Agencja Inspekcji Żywności (CFIA) jest głównym organem w Kanadzie odpowiedzialnym za nadzór nad oszustwami żywnościowymi.

Niniejszy raport podsumowuje działania podjęte przez CFIA w okresie od 1 kwietnia 2024 roku do 31 marca 2025 roku w celu zapobiegania sprzedaży zafałszowanej żywności na terenie Kanady.

Walka z oszustwami żywnościowymi jest priorytetem w ramach Polityki Żywnościowej dla Kanady (Food Policy for Canada). W ramach tej inicjatywy CFIA przeciwdziała przypadkom fałszowania żywności, które wchodzą w zakres jej mandatu. Health Canada (kanadyjskie ministerstwo zdrowia) ściśle współpracuje z CFIA w przypadkach, gdy oszustwa żywnościowe mogą nieść ze sobą ryzyko dla zdrowia i bezpieczeństwa obywateli. To na branży spożywczej spoczywa odpowiedzialność za prawidłowe prezentowanie i etykietowanie produktów. CFIA prowadzi działania inspekcyjne, aby zweryfikować, czy firmy spełniają swoje obowiązki ustawowe i regulacyjne. W przypadku wykrycia niezgodności podejmowane są działania kontrolne i egzekwowanie prawa, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Przykładowe przypadki zafałszowań i ich potencjalne skutki ekonomiczne

Wprowadzanie w błąd – celowe lub nie – niesie za sobą skutki ekonomiczne dla konsumenta i prowadzi do nieuczciwej konkurencji na rynku. Oszustwa żywnościowe są zazwyczaj motywowane chęcią zysku finansowego. Oto kilka przykładów pokazujących, jak działania CFIA chronią portfele konsumentów:

Podczas inspekcji wykryto ryby etykietowane jako antar patagoński (Patagonian toothfish), który w Kanadzie kosztuje około 41,70 CAD za kilogram. W rzeczywistości był to antar polarny (Antarctic toothfish) – gatunek o niższej wartości, sprzedawany za około 23,17 CAD za kilogram. Dzięki zablokowaniu tego produktu konsumenci uniknęli przepłacania blisko 19 CAD za każdy kilogram tańszej ryby.

Weryfikacja ilości netto gwarantuje, że zawartość opakowania odpowiada deklaracji na etykiecie. Przykładowo, pieczeń z udźca wołowego kosztuje około 30 CAD za kilogram. Przy niedowadze rzędu zaledwie 1% konsument traci na takim zakupie 0,30 CAD. Kanadyjczycy kupują rocznie około 16 milionów kilogramów tego gatunku mięsa.

Przy cenie detalicznej wynoszącej 10 CAD za opakowanie 200 g tartego parmezanu, obecność celulozy (wypełniacza) przekraczająca dopuszczalny limit o 0,5% generuje stratę 0,05 CAD na opakowaniu dla konsumenta. W 2024 roku w Kanadzie sprzedano około 3 817 000 kg sera tartego lub w proszku.

Oznaczenie pochodzenia kanadyjskiego

W lutym 2025 roku w Kanadzie zyskał na popularności ruch konsumencki „kupuj kanadyjskie”. Przełożyło się to na ogromne zainteresowanie oznaczeniami pochodzenia na etykietach i w reklamach. Wzrost zainteresowania przyniósł jednak również obawy o fałszywe deklaracje. CFIA odnotowała gwałtowny skok liczby skarg dotyczących kraju pochodzenia – z zaledwie 1 lub 2 zgłoszeń miesięcznie do 25 skarg w lutym i 33 w marcu 2025 roku. Agencja zbadała każdy przypadek, a w marcu wydała oficjalne przypomnienie dla przedsiębiorców o konieczności rzetelnego stosowania oznaczeń pochodzenia.

Pobieranie próbek, testowanie i weryfikacja etykiet

W celu wykrywania nieprawidłowości CFIA stosuje trzy podejścia: monitoring rynku, celowane kontrole inspektorów oraz weryfikację etykiet. Niezależnie od walki z oszustwami, agencja przeprowadza rocznie dziesiątki tysięcy testów na obecność alergenów czy zagrożeń mikrobiologicznych.

Badania w ramach monitoringu rynku

Działania te oparte są na analizie ryzyka, a próbki pobierane są losowo (bez uprzedzeń) przez niezależną firmę zewnętrzną w sklepach detalicznych w różnych miastach Kanady. Objęto monitoringiem dwie kategorie produktów:

• Świeże mięso: Przebadano 148 próbek (mięso mielone z wołowiny, wieprzowiny, kurczaka, indyka, burgery, klopsiki, całe elementy mięśniowe) pod kątem niedozwolonego dodatku siarczynów, które sztucznie przywracają mięsu czerwoną barwę. – wynik to 100% zgodności
• Herbata: Przebadano 98 próbek (herbata czarna i zielona) pod kątem obecności barwników maskujących gorszą jakość liści – wynik to 100% zgodności

Badania w ramach celowanych kontroli inspektorów

Inspektorzy CFIA przeprowadzają ukierunkowane pobieranie próbek u podmiotu regulowanego, który jest odpowiedzialny za produkt w Kanadzie. Dotyczy to krajowych przetwórców, importerów, a w przypadku żywności przygotowywanej, pakowanej i etykietowanej w handlu detalicznym – sprzedawców detalicznych.

W przeciwieństwie do monitorowania rynku, to pobieranie próbek jest ukierunkowane na obszary o podwyższonym ryzyku, w oparciu o takie czynniki, jak historia niezgodności, nietypowe wzorce handlowe i zidentyfikowane luki w kontrolach prewencyjnych.

W ramach nadzoru sprawdzano zgodność gatunków mięsa i ryb, obecność cukrów obcych w miodach i syropach klonowych, dodatek tanich zamienników do oliwy z oliwek i innych drogich olejów, zafałszowanie celulozą powyżej dopuszczalnego limitu tartych serów twardych, dodatek cukrów obcych, kwasów i barwników oraz rozcieńczenie soków owocowych.

Do badań pobrano łącznie 640 próbek i w 82 przypadkach stwierdzono niezgodności. Największy odsetek niezgodności stwierdzono w przypadku oliwy z oliwek (86 pobranych próbek, 33% niezgodnych), miodu (81 próbek, 16% niezgodnych), tartych serów twardych (37 próbek, 16% niezgodnych).

Weryfikacja etykiet

Inspektorzy CFIA przeprowadzają weryfikację etykiet w podmiotach regulowanych, które odpowiadają za produkt w Kanadzie. Dotyczy to krajowych przetwórców, importerów, a w przypadku żywności przygotowywanej, pakowanej i etykietowanej w handlu detalicznym – sprzedawców detalicznych. W tym roku CFIA przeprowadziła podstawową weryfikację etykiet oraz weryfikację ilości netto w celu wykrycia potencjalnych przekłamań.

W ramach podstawowej weryfikacji etykiet, która obejmuje zgodność z wymogami regulacyjnymi przeprowadzono 141 weryfikacji i w 23% przypadków stwierdzono niezgodności. Niektóre z nich pominięcie kraju pochodzenia lub nieprawidłowej nazwy zwyczajowej. Inne nieprawidłowości dotyczyły braku obowiązkowych informacji lub ich brak w obu językach urzędowych, a także niezgodności w tabeli wartości odżywczych. Najwięcej niezgodności dotyczyło ryb (41 weryfikacji, z czego 37% niezgodności), innych droższych olejów (16 weryfikacji, 31% niezgodności), tartych serów twardych (5 weryfikacji, 20% niezgodności).

Ponadto Inspektorzy CFIA przeprowadzili weryfikację ilości netto. Przeprowadzono 221 weryfikacji i w 12% stwierdzono niezgodności. Działania ukierunkowano w większości na branżę mięsną, gdzie przeprowadzono 133 weryfikacji i stwierdzono 8% niezgodności.

Egzekwowanie przepisów – 150 000 kg zafałszowanej żywności

W omawianym okresie CFIA wycofała z rynku, nakazała zniszczyć lub ponownie etykietować ponad 150 000 kg zafałszowanej żywności. Zatrzymany towar to:

• 1 161 kg zafałszowanych ryb
• 2 632 l zafałszowanego soku owocowego
• 133 420 kg zafałszowanego miodu
• 7 245 l zafałszowanej oliwy z oliwek
• 132 kg zafałszowanego kleiku ryżowego
• 156 sztuk zafałszowanych ciastek owsianych

W ramach sankcji administracyjnych podjęto następujące kroki:

• Wydano 13 listów ostrzegawczych o niezgodności
• Wydano 2 zawiadomienia o naruszeniu przepisów z ostrzeżeniem
• Wydano 6 zawiadomień o naruszeniu przepisów z karami finansowymi
• Jeden produkt z segmentu premium został dobrowolnie wycofany z rynku z powodu niezadeklarowanego alergenu

Wyroki i skazania

W 2025 roku opublikowano informację o nałożeniu dużej kary na firmę MPY Trading Ltd. Przedsiębiorstwo zostało ukarane grzywną w wysokości 1 155 685 CAD za przestępstwa związane z fałszowaniem pochodzenia importowanych krabów, które znakowano jako kanadyjskie. Ponadto stwierdzono rażące zaniedbania w dokumentacji identyfikowalności towaru.

Ponadto w ramach administracyjnych kar pieniężnych (AMP) wystawiono 8 mandatów o łącznej wartości 60 000 CAD bezpośrednio powiązanych z fałszowaniem żywności. Agencja przypomina, że pełne procedury karne i odwoławcze w takich sprawach trwają często nawet kilka lat.

Wnioski i dalsze kroki

CFIA stale monitoruje i analizuje dane rok do roku. Wnioski z obecnego raportu posłużą do projektowania jeszcze dokładniejszych, celowanych inspekcji w przyszłości, podnosząc skuteczność wykrywania przestępstw żywnościowych w Kanadzie. Agencja zachęca każdego, kto podejrzewa oszustwo lub zauważył podejrzaną etykietę, do zgłaszania takich przypadków za pośrednictwem dedykowanego formularza na stronie internetowej urzędu.

Źródło: https://inspection.canada.ca/en/about-cfia/science-and-research-cfia/our-research-and-publications/food-fraud-report-2025

Dołącz do FoodFakty Horizon Scanning i otrzymaj dostęp do profesjonalnych narzędzi służących do analiz i monitoringu zgłoszeń RASFF, zafałszowań żywności, a także zmian w przepisach prawa żywnościowego i opakowaniowego. Zapraszamy do zapoznania się z naszą przełomową usługą FoodFakty Horizon Scanning.