Wlk. Brytania aktualizuje model profilowania składników odżywczych - nowe zasady dla cukrów i soli – co czeka branżę spożywczą?

Rząd Wielkiej Brytanii ogłosił 26 stycznia zaktualizowany model profilowania składników odżywczych (NPM 2018), który rewolucjonizuje klasyfikację żywności jako "zdrowszej" lub HFSS (high in fat, sugar, salt). Zmiana z całkowitych cukrów na wolne cukry (w tym z soków i miodu) może objąć restrykcjami tysiące produktów, ograniczając ich reklamy i promocje – to odpowiedź na epidemię otyłości wśród dzieci.

Nutrient Profiling Model – podstawa brytyjskich regulacji żywnościowych

NPM to matematyczny algorytm punktowy, który ocenia żywność i napoje na podstawie 100 g porcji (lub 100 ml dla płynów). Oblicza się go jako punkty "A" (ujemne: energia, tłuszcze nasycone, wolne cukry, sól) minus punkty "C" (dodatnie: białko, owoce/warzywa/orzechy/nasiona, błonnik). Produkty z wynikiem ≥4 pkt (żywność) lub ≥1 pkt (napoje) uznaje się za HFSS i poddaje restrykcjom.

Model jest filarem polityki zdrowotnej UK od ponad 20 lat - wspiera m.in. zakaz reklam HFSS dla dzieci (od 2007 r.), regulacje promocji w sklepach (Food Promotion Regulations 2021) czy Advertising Regulations 2024, ograniczające ekspozycję niezdrowej żywności.

W praktyce NPM wpływa na miliardy funtów w branży spożywczej, wymuszając reformulacje produktów i zmiany w marketingu.

Kluczowe zmiany w NPM 2018 – od cukrów do błonnika

Największa nowość to przejście z "całkowitych cukrów" na "wolne cukry" (dodane cukry + te z miodu, syropów, soków i smoothie), z limitem 5% dziennego zapotrzebowania energetycznego (zgodne z SACN 2015). To może przeklasyfikować tysiące produktów, np. napoje 100% soków czy jogurty owocowe.

Inne aktualizacje dostosowują model do współczesnych norm: niższa referencyjna energia (2000 kcal zamiast 2130), sól zamiast sodu (6 g/dzień), wyższy błonnik (30 g AOAC vs 24 g) i białko (45 g vs 42 g), plus włączenie nasion do kategorii "C". Te zmiany lepiej odzwierciedlają dietetyczne wytyczne, promując produkty bogate w błonnik i ubogie w "puste kalorie".

Wpływ na branżę spożywczą i konsumentów

Nowa klasyfikacja dotknie produkty jak soki owocowe, płatki śniadaniowe z suszonymi owocami czy gotowe sosy - wiele z nich stanie się HFSS, co oznacza zakaz reklam TV/radio przed 21:00, ograniczenia w supermarketach i online.

Obesity Health Alliance i WCRF oceniają zmiany jako krok w walce z otyłością (dzieci w UK przekraczają normy wolnych cukrów dwukrotnie), ale przemysł (np. Food & Drink Federation) alarmuje o kosztach: miliardy na reformulacje i potencjalne straty sprzedaży.

Dla konsumentów to szansa na zdrowsze wybory, ale też wzrost cen reformulowanych produktów. NPM 2018 nie wchodzi od razu w życie - rząd planuje konsultacje nt. wdrożenia w polityce (np. HFSS reform 2025), z okresem przejściowym.

Implikacje dla Polski i UE

Choć NPM to regulacja UK (po Brexicie), wpłynie na eksport polskich produktów do Wielkiej Brytanii i może zainspirować unijne Nutri-Score czy rozporządzenia nt. etykietowania (np. propozycje FSVO).

Branża spożywcza w Polsce, eksportująca słodycze czy napoje, powinna monitorować zmiany - podobne trendy widać w debacie o "nowych pokarmach" i biotechnologii.

Eksperci radzą zacząć testy NPM 2018 już teraz, by uniknąć zaskoczeń.

Źródło: https://www.gov.uk/government/consultations/consultation-on-the-uk-nutrient-profiling-model-2018-review/outcome/uk-nutrient-profiling-model-review-and-consultation-outcome​