Francja: wycofanie serów po potwierdzonym ognisku listeriozy

We Francji potwierdzono ognisko listeriozy związane z serami produkowanymi przez firmę Chavegrand. Do tej pory odnotowano 22 przypadki zachorowań, w tym dwa zgony. Produkty, które trafiły także na rynki zagraniczne, zostały objęte szerokim wycofaniem, a sprawą zajmują się organy ścigania.

Przebieg wydarzeń

Przypadki zachorowań wystąpiły na terenie całego kraju wśród osób w wieku od 34 do 95 lat. Na początku sierpnia badania przeprowadzone przez Santé Publique France, we współpracy z Krajowym Centrum Referencyjnym Listeria w Instytucie Pasteura, potwierdziły, że izolaty bakterii Listeria monocytogenes od chorych są ze sobą genetycznie spokrewnione. Wyniki jednoznacznie wskazały na spożycie serów firmy Chavegrand jako źródło zakażeń.

Do pierwszego wykrycia zanieczyszczenia doszło 30 maja, kiedy sieć Carrefour, w ramach rutynowych badań, stwierdziła obecność Listeria monocytogenes w próbce sera wyprodukowanego 19 kwietnia. Wynik potwierdzono 9 czerwca, a producent kilka dni później przekazał tę informację władzom sanitarnym w Creuse. Urzędnicy poprosili wówczas o dodatkowe dane, aby ocenić konieczność wycofania produktu z rynku. W międzyczasie zaczęły pojawiać się pierwsze zachorowania. 25 lipca francuska Dyrekcja Generalna ds. Żywności (DGAL) zidentyfikowała kilka infekcji wywołanych szczepem bardzo podobnym do tego znalezionego w serze. Pod koniec sierpnia liczba zachorowań osiągnęła 22, w tym dwa śmiertelne, co przyspieszyło wdrożenie działań kryzysowych.

Początkowo producent utrzymywał, że wcześniejsze kontrole wewnętrzne nie wskazywały na obecność bakterii. Późniejsze ustalenia wykazały jednak, że już w 2024 roku podczas badań środowiskowych kilkukrotnie odnotowano obecność Listerii w zakładzie. Nie wiadomo, czy szczepy te były identyczne z tym, który wywołał obecne zachorowania, jednak wskazuje to na niedostateczne monitorowanie ryzyka i brak odpowiedniego raportowania.

Dochodzenie i możliwe naruszenia

W sierpniu wydział ds. zdrowia publicznego prokuratury w Paryżu przejął prowadzenie sprawy od lokalnej prokuratury w Guéret. W śledztwie uczestniczą m.in. organy nadzoru żywności i konkurencji (DGCCRF). Badane są m.in. kwestie wprowadzenia na rynek produktu stwarzającego zagrożenie dla zdrowia, utrudniania działań kontrolnych oraz zaniechania niezwłocznego zgłoszenia wyników badań wskazujących na ryzyko.

Wycofanie produktów i ostrzeżenia

Na początku sierpnia firma Chavegrand, we współpracy z władzami sanitarnymi, ogłosiła wycofanie wszystkich partii serów wyprodukowanych przed 23 czerwca 2025 roku. Dotyczy to miękkich serów pleśniowych z mleka pasteryzowanego krowiego (np. camembert, crémeux) i koziego (np. bûche). Produkty te były dostępne na rynku francuskim do 9 sierpnia, sprzedawane pod różnymi markami handlowymi, a także eksportowane do ponad 20 krajów, w tym m.in. do USA, Kanady, Wielkiej Brytanii, Singapuru i Australii. Identyfikuje je znak weterynaryjny FR 23.117.001.

Władze zaapelowały, aby konsumenci nie spożywali serów objętych wycofaniem. Osoby, które już je zjadły i odczuwają objawy takie jak gorączka, bóle głowy czy mięśni, powinny skonsultować się z lekarzem, informując o możliwym narażeniu. Szczególną ostrożność zaleca się kobietom w ciąży, seniorom i osobom z obniżoną odpornością, ponieważ u nich listerioza może przebiegać ciężej i prowadzić do powikłań.

Szerszy kontekst epidemiologiczny

Dane epidemiologiczne pokazują, że listerioza jest rosnącym problemem zdrowia publicznego. W latach 1999–2020 we Francji notowano od 188 do 414 przypadków rocznie. Od 2021 roku liczba ta systematycznie rośnie – w 2024 r. odnotowano 619 zachorowań, co stanowi rekord. Wzrost zachorowalności tłumaczy się starzeniem się populacji oraz częstszym występowaniem chorób przewlekłych u osób starszych.

Największe ryzyko zachorowania dotyczy właśnie seniorów, osób przewlekle chorych, kobiet w ciąży oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. Listerioza może mieć ciężki przebieg, ze śmiertelnością w postaciach inwazyjnych sięgającą 20–30%.

Służby sanitarne przypominają o znaczeniu podstawowych zasad higieny – przechowywaniu surowych i gotowych produktów osobno, regularnym czyszczeniu lodówki i powierzchni kuchennych, dokładnym myciu rąk oraz przestrzeganiu dat przydatności do spożycia. Grupy wysokiego ryzyka powinny dodatkowo unikać produktów szczególnie narażonych na skażenie Listerią, takich jak sery z mleka niepasteryzowanego, gotowe wyroby mięsne spożywane na zimno czy wędzone ryby.

Podsumowanie

Ognisko listeriozy związane z serami firmy Chavegrand podkreśla znaczenie szybkiej reakcji na sygnały o potencjalnym zagrożeniu oraz skutecznego nadzoru nad procesem produkcji żywności. Wydarzenia te pokazują, że nawet produkty wytwarzane z mleka pasteryzowanego mogą stać się źródłem poważnych zakażeń, jeśli zawiodą procedury higieniczne i kontrolne. Dla sektora spożywczego to wyraźne przypomnienie o konieczności utrzymywania najwyższych standardów bezpieczeństwa i pełnej transparentności w raportowaniu wyników kontroli.

Źródło: Santé publique France (1) (2)