Jak nie dać się oszukać przy zakupie nowalijek i świeżych owoców sezonowych?

Wiosna to czas, gdy na stoiskach królują nowalijki oraz pierwsze owoce sezonowe. Kuszą świeżością i intensywnymi kolorami, ale czy zawsze spełniają wymagania jakościowe i są właściwie oznakowane? Podpowiadamy, na co zwrócić uwagę podczas zakupów oraz jakie nieprawidłowości najczęściej wykrywają kontrole IJHARS.

Świeże owoce i warzywa są jedną z najczęściej kupowanych przez konsumentów kategorii produktów. Trudno wyobrazić sobie codzienne zakupy bez wizyty na dziale owocowo-warzywnym. Choć sezonowość owoców i warzyw wyznacza kierunek naszych posiłków, sięgamy po nie przez cały rok.

Pierwszy powiew wiosny, czyli nowalijki, truskawki oraz owoce jagodowe – jak nie dać się oszukać?
Zanim ogrody w pełni zaowocują truskawkami oraz owocami jagodowymi, nasze podniebienia zachwycają smakiem młode warzywa – nowalijki. Chrupiąca rzodkiewka o lekko pikantnym smaku, młoda cebulka czy delikatne liście sałaty to pierwsze sygnały, że natura budzi się do życia. Nowalijki to powiew świeżości i lekkości – ich jasna zieleń i chrupkość są tym, czego często szukamy po długiej zimie.

Wiosenny entuzjazm przy stoisku owocowo-warzywnym warto połączyć z rozsądkiem i chłodną oceną jakości. Młode warzywa oraz pierwsze owoce, choć kuszą wyglądem i barwami, wymagają od nas uważności przy czytaniu etykiet, wywieszek czy też cenówek.

Jakie informacje w oznakowaniu świeżych owoców i warzyw?

Oznakowanie wszystkich świeżych produktów, takich jak np. młoda cebula, rzodkiewki, maliny, borówki, jabłka czy pomidory – objętych normami handlowymi – powinno zawierać na każdym opakowaniu, w tym na opakowaniu przeznaczonym dla konsumenta, następujące informacje:

• nazwę produktu (rodzaj produktu), jeśli produkt nie jest widoczny z zewnątrz (np. jabłka w zamkniętym kartonie), lub gdy nazwa jest niezbędna do ustaleniu produktu (np. produkty objęte ogólną normą handlową jak pietruszka, pasternak itp.),
• nazwę i adres pakującego lub wysyłającego (np. ulica/miasto/region/kod pocztowy i państwo, jeśli różne od państwa pochodzenia),
• pełną nazwę państwa pochodzenia.

Świeże owoce i warzywa objęte szczegółowymi normami handlowymi, tj. jabłka, owoce cytrusowe, owoce kiwi, sałata, endywia, brzoskwinie i nektaryny, gruszki, truskawki, papryka słodka, winogrona oraz pomidory, należy oznakować dodatkowymi informacjami, takimi jak:

• klasa jakości, 
• nazwa odmiany (w zależności od wymagań normy handlowej),
• wielkość lub w przypadku owoców pakowanych w rzędach i warstwach, liczba sztuk.

W przypadku owoców i warzyw oferowanych do sprzedaży w sklepach detalicznych sprzedawca musi zadbać o to, żeby informacje o państwie pochodzenia (oraz – jeżeli wymaga tego norma handlowa – o klasie produktu, wielkości, odmianie lub typie handlowym) znajdowały się w widocznym miejscu w pobliżu produktu. Informacje o produkcie muszą być czytelne, dobrze widoczne i nie powinny wprowadzać konsumenta w błąd.

Dodatkowo w oznakowaniu świeżych owoców i warzyw oraz bananów sprzedawanych konsumentowi luzem (bez opakowania), np. na wywieszce, powinna znajdować się grafika przedstawiająca flagę państwa pochodzenia lub charakterystyczny znak graficzny „Produkt polski”.

Jako konsument masz możliwość łatwego i świadomego wyboru produktu. Kupując krajowe owoce i warzywa, wspierasz lokalnych rolników, otrzymując w zamian w pełni dojrzałe, soczyste, świeże oraz zdrowe polskie produkty.

Jakość, którą widać gołym okiem

Konsumencie pamiętaj, że:

• krajowe nowalijki pachną ziemią i świeżością, a ich liście są sprężyste i kruche,
• idealna partia truskawek i owoców jagodowych powinna być sucha i jędrna; unikaj opakowań, w których na dnie widać sok – to pierwszy sygnał, że owoce zaczynają się psuć lub były niewłaściwie przechowywane,
• w przypadku świeżej polskiej truskawki zwróć uwagę na szypułkę - powinna być intensywnie zielona i sztywna.

Kontrola owoców i warzyw oraz ziemniaków

Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przeprowadziła kontrolę jakości handlowej świeżych owoców i warzyw oraz ziemniaków w sprzedaży detalicznej oraz na początkowych etapach wprowadzania do obrotu.

Skontrolowano 183 podmioty, a nieprawidłowości stwierdzono w 52 podmiotach (28,4 %).

Co stwierdzili inspektorzy?
W zakresie:

* wymagań jakościowych – 3 partie świeżych owoców (0,3 %) nie spełniały wymagań minimalnych (utrata jędrności i świeżości, objawy zepsucia oraz gnicia).

* znakowania – 175 partii (19,9 %) nie spełniało wymagań, stwierdzono m.in.:

- w przypadku 158 partii owoców i warzyw:

• brak państwa pochodzenia,
• brak informacji o wielkości i klasie jakości w przypadku produktów objętych szczegółowymi normami handlowymi,
• całkowity brak oznakowania,
• wskazanie nieprawidłowego kraju pochodzenia na opakowaniu, co mogło wprowadzać w błąd konsumentów,
• brak informacji o odmianie,

- w przypadku 17 partii ziemniaków:

• brak informacji o państwie pochodzenia oraz wizerunku flagi państwa pochodzenia,
• brak nazwy lub firmy i adresu podmiotu, pod nazwą którego dany środek jest wprowadzony do obrotu,
• całkowity brak oznakowania,
• brak kodu identyfikacyjnego partię produkcyjną,

* faktur i innych dokumentów towarzyszących – 37 partii (4,2 %) nie spełniało wymagań, stwierdzono m.in.:

- w przypadku 35 partii owoców i warzyw:

• brak informacji o klasie jakości,
• brak informacji o państwie pochodzenia,
• brak nazwy odmiany lub typu handlowego,
• zastosowanie dwuliterowego kodu państw oraz terytoriów (ISO 3166-1 alfa-2) bez wskazania, że dotyczy on państwa pochodzenia,

- w przypadku 2 partii ziemniaków jadalnych:

• brak informacji o państwie pochodzenia,
• brak dokumentów towarzyszących.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami zastosowano sankcje wynikające z obowiązujących przepisów prawa.

Źródło: IJHARS