Ocena bezpieczeństwa emulgatora d-α-tokoferylu poli(etylenoglikol)-1000 sukcynianu (Vitamin E TPGS) przez EFSA

EFSA opublikowała opinię naukową dotyczącą oceny bezpieczeństwa związku chemicznego d-α-tokoferyl poli(etylenoglikol)-1000 sukcynian, znanego również jako Vitamin E TPGS, jako nowego dodatku do żywności pełniącego funkcję emulgatora. EFSA skupiła się na wielu aspektach dotyczących właściwości technicznych, sposobu użycia, ekspozycji konsumentów oraz potencjalnego wpływu na zdrowie ludzi. Celem było ustalenie, czy korzystanie z tego środka emulgującego w określonych kategoriach produktów spożywczych nie stwarza zagrożeń dla konsumentów.

Zastosowanie i właściwości techniczne Vitamin E TPGS

Vitamin E TPGS jest emulgatorem w postaci białego do jasnożółtego wosku, powstającym w wyniku reakcji d-α-tokoferylu sukcynianu z poli(etylenoglikolem) 1000, której towarzyszy katalizator. Produkt charakteryzuje się stabilnością termiczną, rozpuszczalnością w wodzie oraz wysoką skutecznością już przy niskich stężeniach. W przemysłowej produkcji uwzględnia się oczyszczenie preparatu, krystalizację i filtrację, aby zapewnić jego odpowiednią jakość. Strukturę chemiczną cechuje głównie obecność monoestrów, uzupełnionych diestrowymi formami, a także pewne ilości wolnego d-α-tokoferolu.

Przeznaczenie i znaczenie dla przemysłu spożywczego

Substancja ta jest proponowana do stosowania jako emulgator w szerokim spektrum produktów spożywczych, w tym w emulsjach tłuszczowych (np. margarynach, kremach), napojach smakowych (w tym alkoholowych), suplementach diety, a także w produktach specjalistycznych takich jak żywność do celów medycznych. Szczególnie istotnym jest jej zastosowanie w żywności specjalistycznej stosowanej przez osoby z zaburzeniami wchłaniania tłuszczów i niedoborem witaminy E, gdzie może służyć jako nośnik witaminy E, poprawiający jej biodostępność.

Znaczenie Vitamin E TPGS dla przemysłu spożywczego wynika z jego funkcji emulgatora, który pozwala na stabilizację emulsji tłuszczowych, co wpływa korzystnie na konsystencję, trwałość oraz walory sensoryczne produktów. Ponadto, jego unikalna budowa chemiczna zapewnia stabilność w różnych procesach technologicznych, co czyni go atrakcyjnym składnikiem dla producentów żywności, zwłaszcza w segmentach wymagających specjalistycznych dodatków funkcjonalnych.

Wyniki oceny i implikacje dla bezpieczeństwa konsumentów

EFSA, opierając się na badaniach toksykologicznych, oceniła, że Vitamin E TPGS jest substancją o niskiej toksyczności, nie wykazuje właściwości genotoksycznych oraz nie wywołuje niekorzystnych efektów reprodukcyjnych ani rozwojowych. Dodatkowo wykazano, że środek ten jest słabo wchłaniany z przewodu pokarmowego u osób zdrowych, co oznacza, że nie stanowi istotnego źródła witaminy E dla ogólnej populacji, lecz może być wartościowy u osób z określonymi schorzeniami.

Analiza ekspozycji konsumentów pozwoliła stwierdzić, że spożycie Vitamin E TPGS na proponowanych poziomach użycia nie prowadzi do negatywnych skutków zdrowotnych. Marginesy bezpieczeństwa (MOE) wyliczone w różnych scenariuszach konsumpcji okazały się wystarczające, co pozwala na rekomendację wprowadzenia tego emulgatora do obrotu w określonych kategoriach żywności.

W wyniku oceny EFSA, Vitamin E TPGS może zostać uznany za bezpieczny dodatek do żywności, co otwiera nowe możliwości w formulacji produktów spożywczych i specjalistycznych preparatów medycznych, dzięki czemu producenci zyskują narzędzie pozwalające na poprawę jakości i funkcjonalności swoich wyrobów, a konsumenci – dostęp do bezpiecznych produktów o ulepszonych właściwościach.

Źródło: https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/j.efsa.2025.9605​