Raport EFSA i ECDC: Wzrost liczby ognisk chorób przenoszonych przez żywność w UE w 2024 roku

Najnowsze statystyki opublikowane przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) oraz Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) wskazują na wzrost liczby ognisk, pacjentów i hospitalizacji w Unii Europejskiej w 2024 roku w porównaniu do roku poprzedniego. Jednocześnie odnotowano spadek liczby zgonów.

Statystyki ogólne i geografia zdarzeń

W 2024 roku na terenie UE zarejestrowano łącznie 6 558 ognisk chorób przenoszonych przez żywność, w wyniku których zachorowało 62 481 osób. Hospitalizacji wymagało 3 336 pacjentów, a odnotowano 53 zgony. Dla porównania, w 2023 roku statystyki te wynosiły odpowiednio: 5 728 ognisk, 52 215 przypadków, 2 896 hospitalizacji i 65 zgonów.

Analiza geograficzna wskazuje, że najwięcej ognisk zgłosiła Francja (ponad 2 000 incydentów), a następnie Holandia (ponad 1 000). Wzrost liczby ognisk zaobserwowano w 18 państwach członkowskich, podczas gdy w siedmiu odnotowano ich spadek. Dodatkowo, w ośmiu krajach nienależących do UE wystąpiły 102 ogniska obejmujące ponad 1 500 zachorowań.

Dominacja Salmonella

Głównym wyzwaniem dla bezpieczeństwa żywności pozostaje Salmonella, którą zidentyfikowano w 1 238 ogniskach i która była związana z najwyższą liczbą hospitalizacji. Polska zgłosiła 283 ogniska wywołane tym patogenem, Francja - 266, Hiszpania - 240, a Słowacja - 132. Najczęstszym nośnikiem była Salmonella w produktach jajecznych oraz w żywności wieloskładnikowej. Zgłoszono łącznie 32 serowary, przy czym głównym była Salmonella Enteritidis, a następnie Typhimurium (w tym wariant jednofazowy).

Pozostałe patogeny i przyczyny zachorowań

Norowirusy i inne kaliciwirusy były odpowiedzialne za 631 ognisk i największą liczbę pacjentów ogółem. Największe pojedyncze zdarzenie przenoszone przez wodę miało miejsce w Hiszpanii (norowirus) i objęło 851 przypadków.

Najwyższy wskaźnik śmiertelności wiąże się z bakterią Listeria monocytogenes, która w 38 ogniskach doprowadziła do 17 zgonów. W raporcie wyszczególniono również inne czynniki etiologiczne, w tym:

• Campylobacter: 314 ognisk,
• Toksyny bakteryjne: Staphylococcus aureus (148), Bacillus cereus (127), Clostridium perfringens (65), Clostridium botulinum (10),
• Yersinia: 32 ogniska,
• coli (STEC): 31 ognisk.

Zagrożenia nie ograniczają się do bakterii i wirusów – odnotowano także incydenty wywołane przez pasożyty (Cryptosporidium), histaminę, biotoksyny morskie oraz grzyby.

Przyczyny i miejsca występowania

W ponad 40 proc. przypadków nie udało się jednoznacznie ustalić czynnika sprawczego (głównymi zgłaszającymi w tej kategorii były Holandia i Belgia). W przypadkach o silnych dowodach jako najczęstsze czynniki sprzyjające wskazano: zakażenia krzyżowe, nieprzetworzone skażone składniki, nieodpowiednią obróbkę termiczną oraz zakażony personel mający kontakt z żywnością.

Miejscami związanymi z największą liczbą przypadków były restauracje, kawiarnie, puby, hotele i usługi cateringowe, a także szkoły, przedszkola oraz stołówki pracownicze.

Źródło: EFSA, ECDC