Nowe techniki genomowe – przełomowe porozumienie na rzecz zielonej transformacji rolnictwa w UE

Nowe techniki genomowe to nowoczesne narzędzia modyfikowania materiału genetycznego organizmów, umożliwiające precyzyjne i szybkie wprowadzanie zmian w roślinach uprawnych.

Porozumienie polityczne, osiągnięte przez negocjatorów Parlamentu i Rady, stanowi ważny krok w aktualizacji zasad dotyczących genetycznie modyfikowanych organizmów (GMO), tak by lepiej odpowiadały współczesnym potrzebom rolnictwa i bezpieczeństwa żywnościowego UE.

Co przewiduje nowe porozumienie?

Porozumienie wprowadza podział roślin uzyskanych za pomocą nowych technik genomowych na dwie grupy:

• NGT1 – rośliny, których zmiany genetyczne mogłyby naturalnie wystąpić lub zostałyby uzyskane tradycyjnym krzyżowaniem. Te rośliny będą zwolnione z większości rygorów prawnych dotyczących GMO UE, co oznacza uproszczone procedury i mniejsze obciążenia administracyjne.
• NGT2 – wszystkie inne rośliny uzyskane przy użyciu NGT, które nie mieszczą się w kryteriach NGT1. Nadal będą podlegać pełnym wymogom dotyczącym GMO, w tym ocenie ryzyka, autoryzacji oraz oznakowaniu.

Dla obu kategorii przepisy będą miały zastosowanie zarówno do roślin wyhodowanych w UE, jak i do produktów importowanych.

Bezpieczeństwo, etyka i przejrzystość

Aby zagwarantować bezpieczeństwo oraz sprawiedliwy dostęp do nowych technologii dla rolników, uzgodniono:

- Listę wykluczeń - cech, które nie mogą być przypisane roślinom NGT1, np. odporność na herbicydy lub produkcja znanych substancji owadobójczych.

- Przepisy dotyczące własności intelektualnej i patentów, w tym działania na rzecz uczciwych warunków licencjonowania i dostępu dla hodowców i rolników.

- Obowiązek monitorowania wpływu roślin NGT na środowisko i rolnictwo przez Komisję Europejską i państwa członkowskie.

Pełną identyfikowalność i oznakowanie (traceability) roślin NGT1 w oficjalnych bazach oraz na opakowaniach materiału siewnego, co pozwoli rolnikom na świadomy wybór.

Zakaz stosowania technik NGT w rolnictwie ekologicznym, choć ich technicznie nieunikniona obecność w uprawach ekologicznych nie będzie uznawana za naruszenie zasad produkcji ekologicznej.

Dlaczego to ważne dla rolnictwa i konsumentów?

Nowe techniki genomowe mogą przyspieszyć opracowywanie odmian roślin odpornych na stres klimatyczny, taki jak susza czy powodzie, bardziej odpornych na szkodniki oraz mniej zależnych od nawozów i pestycydów. Takie odmiany mogłyby zwiększyć wydajność produkcji żywności, zmniejszyć emisje i negatywny wpływ rolnictwa na środowisko oraz poprawić bezpieczeństwo żywnościowe w Unii Europejskiej.

Porozumienie w sprawie nowych technik genomowych spotkało się z mieszanymi reakcjami. Zwolennicy podkreślają, że stanowi ono szansę na innowacje i zwiększenie konkurencyjności europejskiego rolnictwa, a także narzędzie do bardziej ekologicznej produkcji. Krytycy, ostrzegają natomiast, że deregulacja NGT może osłabić przejrzystość żywności, prawa rolników oraz systemy ekologiczne, a jednocześnie dawać przewagę dużym korporacjom biotechnologicznym kosztem małych gospodarstw.

Porozumienie ma teraz zostać formalnie zatwierdzone przez Parlament i Radę UE w drugiej czytaniu. Po opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym UE nowe zasady mają wejść w życie około 2 lata później

Źródło: https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20251201IPR31710/new-genomic-techniques-deal-to-support-the-green-transition-in-farming​