Operacja Pangea XVIII: globalne działania, trendy i przejęcie nielegalnych leków o wartości ponad 15 mln USD

Przedstawiono wyniki operacji Pangea XVIII, koordynowanej przez INTERPOL, która doprowadziła do zajęcia niezatwierdzonych i podrobionych leków o łącznej wartości 15,5 mln USD. Jest to kolejna edycja tej operacji, która od prawie 20 lat od pierwszej edycji przynosi znaczące rezultaty i wnioski.

Globalny wymiar działań i ich skutki

Funkcjonariusze INTERPOLU przeprowadzili w marcu (10-23 marca 2026 r.) skoordynowane na 90 krajów działania pod nazwą Pangea XVIII. Skutkowały one aresztowaniem 269 osób i rozbiciem 66 grup przestępczych zajmujących się nielegalnym handlem lekami. Łącznie przejęto 6,42 mln dawek niezatwierdzonych produktów farmaceutycznych o wartości 15,5 mln USD.

W akcję zaangażowane były organy ścigania na całym świecie, które wszczęły 392 śledztwa i wykonały 158 nakazów przeszukania, które wymierzone były w siatki przestępcze zajmujące się dystrybucją niezatwierdzonych, podrobionych, niskiej jakości i sfałszowanych produktów medycznych.

Jakie produkty zostały objęte akcją kontrolną?

Wśród najczęściej konfiskowanych produktów znalazły się:

- leki na zaburzenia erekcji,

- środki uspokajające,

- środki przeciwbólowe,

- antybiotyki,

- produkty antynikotynowe.

Dodatkowo przeprowadzono także działania w zakresie egzekwowania prawa cyfrowego, które zakłóciły działanie około 5700 stron powiązanych ze wspomnianą działalnością przestępczą. Mowa tu o stronach internetowych, stronach w mediach społecznościowych, kanałach i zautomatyzowanych botach, które wykorzystywano do marketingu i sprzedaży nielegalnych leków.

Stale rosnący popyt i nieustające zagrożenie dla zdrowia

Nieustannie rośnie popyt na środki farmaceutyczne poprawiające wydajność i styl życia, przy czym największy popyt generują społeczności związane z kulturystyką i fitnessem, a sterydy anaboliczne po raz kolejny stały się dominującą kategorią. Na całym świecie skonfiskowano 86 732 dawki. W Bułgarii władze zlikwidowały także tajną fabrykę i skonfiskowały miliony błędnie oznakowanych tabletek, ampułek i preparatów do wstrzykiwania.

Globalny staje się także rosnący popyt na peptydy – syntetyczne substancje reklamowane w Internecie jako środki wspomagające wzrost mięśni, utratę tkanki tłuszczowej i regenerację. Produkty, które pierwotnie stosowano w badaniach naukowych, są obecnie powszechnie dystrybuowane jako „substancje badawcze” lub „peptydy kosmetyczne” mimo, że nie istnieją żadne zatwierdzone dawki ani normy bezpieczeństwa dotyczące ich stosowania u ludzi. W związku z tym organy ścigania przeprowadziły liczne akcje kontrolne, w wyniku których przechwycono setki fiolek z peptydami. Znaczące konfiskaty odnotowano w Australii, Irlandii oraz Nowej Zelandii.

Jak zauważają funkcjonariusze, nowe możliwości działania dla sieci przestępczych otworzył także rynek leków GLP-1, na które w ostatnim czasie odnotowuje się wysoki popyt. Miejscem produkcji nielegalnych wersji jest często Azja, a dystrybuowane leki sprzedawane są za jedyne 10 USD. Jednak w przypadku niektórych z nich wykrywano sibutraminę, substancję zakazaną w wielu krajach ze względu na powiązanie z zawałami serca i udarami mózgu.

Zaobserwowane podczas działań trendy

Podczas ostatnich edycji Operacji Pangea, szczególnie podczas pandemii Covid-19, uwypuklił się trend związany z gwałtownym wzrostem liczby konfiskat leków przeciwpasożytniczych. Tendencję tą powiązano z rosnącą popularnością promocji tego rodzaju leków w internecie jako alternatywnej metody leczenia raka. Niestety pomimo wielokrotnych ostrzeżeń ze strony organów ochrony zdrowia, leki te rosną na popularności pomimo, że twierdzenia o ich rzekomej skuteczności nie są poparte dowodami naukowymi. W składzie niektórych produktów stwierdzano obecność substancji (iwermektyna i fenbendazol), które zatwierdzone są wyłącznie do użytku weterynaryjnego. Aby ułatwić dystrybucję i ominąć regulacje produkty te często błędnie oznaczano jako suplementy diety, a znaczące konfiskaty produktów, które zawierały te substancje zgłosiły Australia, Nowa Zelandia, Singapur, Stany Zjednoczone oraz Wielka Brytania.

Zaangażowanie krajów afrykańskich i dominujące trendy w regionie

W tegoroczne działania zaangażowanych było także 12 krajów afrykańskich, których udział w operacji pozwolił uzyskać wyraźniejszy obraz przepływu nielegalnych produktów farmaceutycznych w regionie. W odróżnieniu od innych regionów, konfiskaty w Afryce dotyczyły głównie niezbędnych leków takich jak: środki przeciwbólowe, antybiotyki oraz leki przeciwmalaryczne. Ograniczony dostęp do opieki zdrowotnej na niektórych obszarach skutkował rozwojem grup przestępczych, które wykorzystały sytuację związaną z zaspokojeniem popytu na leczenie i rozprowadzały te nielegalne produkty na nieformalnych rynkach.

Niestety wiele z dystrybuowanych w ten sposób produktów było wadliwych, podrobionych, przeterminowanych czy też niewłaściwie przechowywanych lub pozbawionych kluczowych informacji dotyczących bezpieczeństwa. Przeprowadzone działania egzekucyjne również odzwierciedlają skalę problemu:

- przejęcie 384 000 kapsułek z antybiotykami w Burkina Faso,

- skonfiskowanie 1 tony podrobionego ibuprofenu na Wybrzeżu Kości Słoniowej,

- przechwycenie tysiąca butelek z podejrzanymi podrobionymi lekami przeciwmalarycznymi i antybiotykami w Kamerunie.

Tabela A: 10 najczęściej konfiskowanych kategorii farmaceutycznych

Tabela B: 10 krajów z największą liczbą konfiskat nielegalnych produktów farmaceutycznych

*Połączone dane pochodzące z Agencji Regulacyjnej ds. Leków i Produktów Opieki Zdrowotnej (MHRA), brytyjskiej Straży Granicznej i Departamentu Zdrowia Irlandii Północnej. 

Źródło: https://www.interpol.int/News-and-Events/News/2026/Global-crackdown-on-illicit-pharmaceuticals-sees-USD-15.5-million-in-seizures

Zespół FoodFakty na bieżąco prowadzi monitoring zafałszowań żywności, suplementów diety i opakowań w bazie Probase 360. Klienci bazy codziennie otrzymują alert o produktach zafałszowanych i mogą niezwłocznie podejmować działania prewencyjne oraz korzystać z modułu analitycznego bazy. Już od stycznia nowe wydanie Probase360 w FoodFakty Horizon Scanning. Zapraszamy do zapoznania się z naszą przełomową nową usługą.