Rosnąca liczba zakażeń Salmonella Enteritidis w Holandii

Najnowsze badania epidemiologiczne wskazują na wyraźny wzrost liczby zakażeń wywołanych przez pałeczki Salmonella Enteritidis w Holandii od połowy 2023 roku. Co istotne, większość z tych przypadków ma charakter autochtoniczny – są to zakażenia powstałe lokalnie (niezwiązane z podróżami zagranicznymi). Trend ten budzi szczególną uwagę sektora spożywczego ze względu na konsekwencje dla bezpieczeństwa żywności i zdrowia publicznego.

Wzrost zachorowań od 2023 roku

Dane zebrane przez holenderskie służby sanitarne pokazują, że liczba potwierdzonych infekcji Salmonella Enteritidis znacząco wzrosła w ostatnim czasie. Średnio w latach 2017–2019 odnotowywano około 281 przypadków rocznie, tymczasem w 2023 roku zarejestrowano już 427 zachorowań. Podobnie wysoki poziom utrzymywał się w 2024 roku (401 przypadków), a w pierwszej połowie 2025 roku stwierdzono 209 zachorowań. Zwiększenie liczby przypadków w 2023 roku wynikało częściowo z jednego większego ogniska epidemicznego, które rozpoczęło się w połowie 2023 r. i osiągnęło szczyt jesienią tamtego roku. Niemniej jednak, nawet po wygaśnięciu tego ogniska, poziom zachorowań pozostał wyższy niż wcześniej, co wskazuje na utrzymujący się problem.

Źródła i rozprzestrzenianie zakażeń

Równolegle ze wzrostem liczby zachorowań u ludzi zaobserwowano także nasilenie występowania Salmonella Enteritidis w krajowym sektorze drobiarskim. Liczba stad kur niosek, w których wykryto tę bakterię, wzrosła około 2,5-krotnie – z przeciętnie 30 stad rocznie (2018–2022) do ponad 70 stad w latach 2023 i 2024. Wnikliwe badania epidemiologiczne, wsparte analizą genomu bakterii (WGS), wykazały, że zakażenia u ludzi pochodziły z licznych małych klastrów (ognisk) rozsianych geograficznie. Innymi słowy, nie mieliśmy do czynienia z pojedynczym źródłem zakażenia, ale z rozproszoną transmisją patogenu na terenie kraju, co utrudniało typowe dochodzenia epidemiologiczne.

Śledztwo wskazało, że prawdopodobnym zapalnikiem tego wzrostu było wykorzystanie skażonych skorup jaj jako surowca paszowego. Skorupy jaj z zakażonych stad kur, które nie zostały poddane odpowiedniej obróbce termicznej przed dodaniem do paszy, mogły stać się źródłem Salmonelli w wielu fermach jednocześnie. Taka droga transmisji – poprzez zanieczyszczoną paszę – sprzyjała szerokiemu rozpowszechnieniu bakterii w środowisku hodowlanym, a w konsekwencji przenoszeniu się patogenu na ludzi (głównie poprzez skażone jaja lub produkty z jaj). Warto zauważyć, że stosowanie skorup jaj w paszy (jako źródła wapnia) nie jest samo w sobie niebezpieczne, pod warunkiem ich właściwego oczyszczenia, wyjałowienia i wysuszenia. Zaniedbanie tych procesów jednak stwarza poważne ryzyko mikrobiologiczne.

Wnioski i zalecenia

Zaobserwowany w Holandii utrzymujący się wzrost lokalnych zakażeń Salmonella Enteritidis podkreśla znaczenie ścisłej kontroli bezpieczeństwa na wszystkich etapach produkcji żywności pochodzenia zwierzęcego. Autorzy analizy akcentują potrzebę skoordynowanych działań w sektorze hodowli kur niosek – szczególnie w obszarze przygotowywania pasz – w celu zahamowania rozprzestrzeniania się bakterii i ograniczenia ryzyka dla konsumentów. Kluczowe jest m.in. zapewnienie odpowiedniej higieny i obróbki komponentów pasz (takich jak skorupy jaj) oraz regularne monitorowanie stad drobiu pod kątem Salmonelli. Dzięki takim działaniom prewencyjnym branża spożywcza może skuteczniej chronić zdrowie publiczne i zapobiegać kolejnym wzrostom zachorowań na salmonellozę.

Źródło: Ongoing increase in autochthonous Salmonella Enteritidis infections, the Netherlands, June 2023 to June 2025.