Stosowanie promieniowania jonizującego w UE ponownie spada - raport KE

Komisja Europejska opublikowała najnowsze sprawozdanie dotyczące stosowania napromieniania żywności w państwach członkowskich. Dane obejmujące lata 2020–2021 pokazują wyraźnie, że wykorzystanie technologii promieniowania jonizującego w UE ponownie zmalało. Zarówno pod względem liczby działających instalacji, jak i całkowitej masy produktów poddanych obróbce. Trend spadkowy utrzymuje się od kilku lat i zdaje się umacniać

W analizowanym okresie w UE napromieniono 5029 ton żywności, podczas gdy w latach 2018–2019 było to 7832 ton. Oznacza to spadek o ponad 35%, potwierdzający obserwowany od lat kierunek zmian. Zjawisku temu towarzyszy niewielka liczba zakładów posiadających zezwolenie na przeprowadzanie procesu - w latach 2020–2021 takich instalacji było jedynie 23, działających w zaledwie sześciu państwach członkowskich. W kilku krajach liczba aktywnych ośrodków dodatkowo spadła.

Tradycyjnie największym producentem pozostaje Belgia, odpowiadająca za zdecydowaną większość napromienianej żywności w UE. To właśnie tam koncentruje się gros europejskiego rynku związanej z tą technologią.

Jakie produkty najczęściej poddaje się napromienianiu?

Struktura produktów objętych procesem pozostaje od lat stabilna. W raportowanym okresie najczęściej przetwarzano:

• żabie udka, będące niezmiennie główną kategorią w statystykach - w dużej mierze pochodzące z importu,
• suszone zioła, przyprawy i warzywa aromatyczne, które ze względu na ryzyko mikrobiologiczne należą do najważniejszych towarów poddawanych promieniowaniu.

W mniejszych ilościach procesowi poddawano również specjalistyczne materiały wykorzystywane w określonych segmentach rynku spożywczego, w tym w produktach o szczególnym przeznaczeniu żywieniowym.

Kontrole potwierdzają wysoką zgodność z przepisami

Komisja Europejska podkreśla, że nadzór nad rynkiem żywności napromienianej prowadzony przez państwa członkowskie jest skuteczny, a większość produktów spełnia wszystkie wymagania unijne. Wykrywane nieprawidłowości były nieliczne i dotyczyły głównie braku odpowiedniego oznakowania lub pojedynczych partii importowanych spoza UE, które nie przeszły procesu w certyfikowanych instalacjach.

Istotne jest to, że w ocenianym okresie nie stwierdzono zagrożeń dla zdrowia konsumentów wynikających z nieprawidłowego stosowania tej technologii.

Dlaczego Europa odchodzi od napromieniania?

Według autorów raportu oraz ekspertów branżowych spadek popularności technologii związany jest z kilkoma czynnikami. Coraz powszechniejsze stają się alternatywne metody utrwalania żywności, takie jak wysokie ciśnienie (HPP), technologie parowe czy nowoczesne procesy sterylizacji fizycznej. Zyskują one uznanie zarówno w biznesie, jak i wśród konsumentów, zwłaszcza tych preferujących produkty postrzegane jako „mniej przetworzone”.

Dodatkowo UE utrzymuje stosunkowo wąski katalog dopuszczonych zastosowań, ograniczając technologię głównie do przypraw oraz żabich udek. W przeciwieństwie do rynków takich jak USA, zastosowanie napromieniania w Europie pozostaje więc niszowe, zarówno z powodów regulacyjnych, jak i marketingowych.

Najnowsze dane przedstawione przez Komisję Europejską potwierdzają, że napromienianie żywności w UE odgrywa coraz mniejszą rolę. W latach 2020–2021 masa napromienianych produktów wyraźnie spadła, liczba aktywnych instalacji pozostaje niska, a rynek jest silnie skoncentrowany w jednym państwie. Pomimo potwierdzonego bezpieczeństwa procesu, jego zastosowanie jest ograniczone i prawdopodobnie będzie maleć nadal - szczególnie w kontekście dynamicznego rozwoju nowoczesnych technologii utrwalania oraz zmieniających się oczekiwań konsumentów.

Źródło: https://www.europarl.europa.eu/RegData/docs_autres_institutions/commission_europeenne/com/2023/0676/COM_COM%282023%290676_EN.pdf​