Analiza potencjalnego zagrożenia zdrowia konsumentów wynikającego z obecności pozostałości pestycydów w żywności dostępnej na polskim rynku w roku 2022 - raport NIZP PZH - PIB

Bezpieczeństwo żywności to temat, który budzi zainteresowanie zarówno konsumentów, jak i profesjonalistów z branży spożywczej. Współczesne metody produkcji rolnej opierają się na szerokim zastosowaniu pestycydów, które pomagają chronić uprawy przed szkodnikami, ale jednocześnie mogą pozostawiać ślady tych substancji w gotowych produktach spożywczych.

Aby ocenić skalę tego zjawiska oraz jego potencjalne zagrożenia, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH - Państwowy Instytut Badawczy opublikował raport pt. "Analiza potencjalnego zagrożenia zdrowia konsumentów wynikającego z obecności pozostałości pestycydów w żywności dostępnej na polskim rynku w roku 2022".

Celem raportu było przeprowadzenie szczegółowej analizy zagrożeń zdrowotnych wynikających z obecności pestycydów w żywności dostępnej na polskim rynku. Zawarte w dokumencie badania opierają się na wynikach uzyskanych w ramach monitoringu oraz urzędowej kontroli żywności, koordynowanych przez Główny Inspektorat Sanitarny. W analizach uwzględniono próbki pobrane zarówno z obrotu krajowego, jak i w ramach kontroli granicznej. Raport publikowany jest corocznie, a opóźnienie wynika z potrzeby czasu na opracowywanie i walidowanie danych przez GIS na potrzeby EFSA oraz na szczegółową analizę danych w NIZP PZH-PIB niezbędną do jego opracowania.

Raport prezentuje dane z 2022 roku, kiedy to przebadano łącznie 4925 próbek żywności, w tym 4265 próbek z obrotu oraz 660 z kontroli granicznej. Z tej liczby, 35 próbek zatrzymano na granicy z powodu niezgodności z dopuszczalnymi limitami. Po ich odrzuceniu, do dalszej analizy zakwalifikowano 4890 próbek. Badania wykazały, że w 44,9% próbek nie stwierdzono obecności żadnych pestycydów, a w 48,6% przypadków pozostałości pestycydów były obecne, lecz nie przekraczały dopuszczalnych poziomów (NDP). Przekroczenia tych dopuszczalnych poziomów odnotowano w 6,5% próbek, co oznacza 317 przypadków. Po uwzględnieniu domyślnej niepewności rozszerzonej, za niezgodnie z unijnymi wymaganiami uznano 144 próbki (2,9%).

Większość badanych próbek spełniała obowiązujące limity, co potwierdza skuteczność systemu kontroli żywności w Polsce. Niemniej jednak, w niewielkiej liczbie przypadków wykryto przekroczenia najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów (NDP). Tego typu wyniki są sygnałem ostrzegawczym, który wymaga dalszej analizy i działań prewencyjnych.

Które grupy produktów zasługują na szczególną uwagę i jakie pestycydy najszęściej wykrywano w 2022 r.?

W szczegółowej analizie zwrócono uwagę na produkty, w których najczęściej wykrywana jest obecność pestycydów. Są to przede wszystkim owoce i warzywa – kategorie żywności, które mają kluczowe znaczenie w codziennej diecie Polaków. Wyniki badań wskazują, że choć większość próbek mieściła się w granicach limitów, to niektóre wykazywały niezgodności z NDP.

Najczęściej wykrywanymi w 2022 roku pestycydami były fungicydy: azoksystrobina, boskalid, fludioksonil, fluopiram, tebukonazol, kaptan i ditiokarbaminiany, insektycyd: acetamipryd oraz jon bromkowy. Produktami, w których stwierdzono największą liczbę pozostałości w przeliczeniu na próbkę były grejpfruty, cytryny, winogrona, banany, rukola oraz agrest. Największą liczbę pozostałości różnych pestycydów stwierdzono w badanych próbkach truskawek, winogron, pomidorów, herbaty, jabłek i ogórków. Na tej podstawie nie można jednak wyciągać wniosku, że powyższe produkty stanowią zagrożenie dla naszego zdrowia.

Podsumowanie

Raport podkreśla znaczenie rzetelnych badań oraz monitoringu w budowaniu systemu bezpieczeństwa żywności w Polsce. Ostatecznie, mimo stwierdzonych niezgodności w niewielkim procencie próbek, poziom pozostałości pestycydów w żywności dostępnej na polskim rynku w 2022 roku nie stanowił istotnego zagrożenia dla zdrowia konsumentów.

Pomimo ogólnie pozytywnej oceny, raport wskazuje na konieczność dalszej systematycznej kontroli żywności oraz eliminacji przyczyn niezgodności z normami. Dotyczy to zwłaszcza pestycydów, które zostały wycofane z użycia ze względu na potencjalne zagrożenia zdrowotne. 

Pełny raport jest dostępny online i można go pobrać pod tym linkiem:
Raport NIZP PZH – Pestycydy w żywności 2022