Bezpieczeństwo żywności w zmieniającym się świecie: nowe podejście FAO oparte na foresighcie

Dokument stanowi podsumowanie spotkania FAO Food Safety Foresight Framework Meeting, które odbyło się na początku kwietnia 2025 r. Spotkanie zostało zorganizowane w ramach Programu Prognozowania Bezpieczeństwa Żywności, a jego celem było rozwijanie globalnego podejścia foresightowego - czyli prognozowania i wczesnego identyfikowania przyszłych wyzwań związanych z bezpieczeństwem żywności.

W obliczu rosnącej złożoności globalnych zmian (klimatycznych, technologicznych, społecznych i politycznych) systemy rolno-spożywcze ulegają gwałtownej transformacji. W tym kontekście foresight, czyli zestaw technik analitycznych ukierunkowanych na przyszłość, staje się kluczowym narzędziem wspierającym planowanie i podejmowanie decyzji w zakresie bezpieczeństwa żywności.

W spotkaniu uczestniczyło 16 ekspertów z całego świata, reprezentujących administrację publiczną, sektor prywatny, środowiska akademickie i organizacje międzynarodowe. Główne cele wydarzenia obejmowały:

• weryfikację i zatwierdzenie dokumentu strategicznego FAO nt. foresightu w bezpieczeństwie żywności;
• wymianę doświadczeń i dobrych praktyk;
• określenie wspólnych zasad skutecznego podejścia foresightowego;
• dyskusję nad narzędziami cyfrowymi (w tym AI) wspierającymi wczesne wykrywanie ryzyk;
• wzmocnienie globalnej sieci ekspertów zajmujących się foresightem w obszarze żywności.

Podczas obrad podkreślono, że foresight pozwala nie tylko wcześniej identyfikować zagrożenia, ale również lepiej planować długoterminowe działania i polityki. Zastosowanie takich narzędzi, jak analiza scenariuszy, skanowanie horyzontalne (horizon scanning), analizy polityczne czy predykcyjne oceny ryzyka, umożliwia szybsze reagowanie na nieznane dotąd zagrożenia w łańcuchu żywnościowym. Zwrócono uwagę, że choć technologia (np. sztuczna inteligencja) oferuje ogromny potencjał w zakresie przetwarzania danych i wykrywania sygnałów ostrzegawczych, niezbędne jest połączenie jej z wiedzą ekspercką oraz szeroką współpracą między sektorami i dyscyplinami.

Wskazano również wyzwania dla rozwoju foresightu w obszarze bezpieczeństwa żywności:

• ograniczony dostęp do danych o pojawiających się zagrożeniach;
• trudność w przetwarzaniu dużych zbiorów danych;
• niedostateczna świadomość znaczenia foresightu wśród decydentów;
• potrzeba przekształcania wyników foresightu w konkretne działania i polityki.

Zakończenie spotkania zaowocowało m.in. aktualizacją dokumentu strategicznego FAO nt. foresightu w bezpieczeństwie żywności oraz podjęciem decyzji o dalszym rozwoju globalnej sieci współpracy. Planowane są także działania wspierające wdrażanie foresightu w różnych krajach poprzez opracowanie praktycznych przewodników, promowanie współpracy i dzielenie się wiedzą.

Źródło: https://openknowledge.fao.org/items/f9ffaf82-2afc-4a62-a6b6-fc928165748b