FAO opublikowało raport o bezpieczeństwie plastiku z recyklingu w kontakcie z żywnością

Ukazał się nowy raport FAO – Food safety implications of recycled plastics and alternative food contact materials. Publikacja poświęcona jest bezpieczeństwu żywności w kontekście stosowania plastiku pochodzącego z recyklingu oraz alternatywnych materiałów mających kontakt z żywnością. Dokument wskazuje zarówno szanse związane z gospodarką obiegu zamkniętego, jak i potencjalne zagrożenia zdrowotne wynikające z obecności substancji chemicznych migrujących z opakowań do żywności.

Materiały mające kontakt z żywnością (FCM)

Materiały mające kontakt z żywnością (FCM) są niezbędne do zachowania jakości żywności i ograniczenia jej marnotrawstwa, ponieważ ponad dwie trzecie wszystkich produkowanych materiałów opakowaniowych jest wykorzystywanych w sektorze spożywczym i napojów. Powszechne stosowanie FCM na bazie tworzyw sztucznych doprowadziło do globalnego kryzysu związanego z odpadami plastikowymi, spowodowanego niskim wskaźnikiem recyklingu oraz niekontrolowaną lub nieuregulowaną utylizacją. Wraz z przyspieszeniem działań na rzecz zrównoważonego rozwoju, tworzywa sztuczne pochodzące z recyklingu i materiały alternatywne zyskują na znaczeniu; jednak ich zastosowanie w opakowaniach żywności rodzi istotne pytania dotyczące bezpieczeństwa żywności.

Rosnąca skala rynku opakowań spożywczych

Autorzy raportu podkreślają, że opakowania żywności odgrywają kluczową rolę w ograniczaniu strat żywności i zapewnieniu bezpieczeństwa produktów spożywczych. Jednocześnie sektor ten odpowiada za ogromne zużycie tworzyw sztucznych. Według FAO ponad dwie trzecie wszystkich materiałów opakowaniowych wykorzystywanych jest w branży spożywczej i napojowej, a plastik stanowi około 37 procent wszystkich opakowań żywnościowych na świecie.

Raport wskazuje również, że globalny rynek opakowań żywnościowych dynamicznie rośnie. W 2024 roku jego wartość oszacowano na ponad 505 miliardów dolarów, a do 2032 roku może wzrosnąć do ponad 815 miliardów dolarów.

Recykling plastiku a bezpieczeństwo żywności

Jednym z głównych tematów raportu są zagrożenia związane z wykorzystaniem plastiku z recyklingu do produkcji opakowań mających kontakt z żywnością. FAO zwraca uwagę, że niewłaściwie kontrolowane procesy recyklingu mogą prowadzić do przenikania do żywności niebezpiecznych substancji chemicznych, takich jak metale ciężkie, ftalany, związki PFAS czy bromowane środki zmniejszające palność.

Eksperci podkreślają, że szczególnym problemem są tzw. NIAS, czyli substancje nieintencjonalnie dodane, które mogą pojawiać się podczas recyklingu lub degradacji tworzyw. W odpowiedzi na te zagrożenia wiele państw oraz instytucji regulacyjnych opracowuje procedury testowania i oczyszczania materiałów przeznaczonych do ponownego wykorzystania w kontakcie z żywnością.

Mikroplastik i nanoplastik pod lupą naukowców

Raport dużo miejsca poświęca również problemowi mikroplastiku i nanoplastiku. FAO przypomina, że cząstki mikroplastiku wykrywano już między innymi we krwi, płucach, łożysku czy mleku matki, co potwierdza narażenie człowieka na kontakt z tymi materiałami.

Jednocześnie organizacja zaznacza, że obecny stan wiedzy nie pozwala jeszcze jednoznacznie określić rzeczywistego ryzyka zdrowotnego. Problemem pozostaje brak jednolitych metod badawczych oraz standardów analitycznych umożliwiających dokładną ocenę skali zagrożenia.

Autorzy raportu zwracają uwagę, że mechaniczny recykling tworzyw sztucznych może być jednym ze źródeł emisji mikroplastiku do środowiska. Szacuje się, że globalna emisja mikroplastiku z zakładów recyklingu może wzrosnąć z 41 tys. ton w 2000 roku do niemal 1,4 mln ton w 2060 roku.

Alternatywne materiały i inteligentne opakowania

FAO analizuje także rozwój alternatywnych materiałów opakowaniowych, takich jak bioplastiki produkowane z odnawialnych surowców. Choć mogą one być bardziej przyjazne środowisku, również wymagają szczegółowej oceny bezpieczeństwa chemicznego.

Coraz większą rolę odgrywają również inteligentne opakowania wyposażone w sensory monitorujące świeżość żywności, temperaturę czy szczelność opakowania. W raporcie podkreślono jednak, że wszystkie substancje wykorzystywane w takich technologiach powinny przechodzić pełną ocenę bezpieczeństwa przed dopuszczeniem do kontaktu z żywnością.

Potrzeba globalnych standardów

Autorzy publikacji zaznaczają, że obecnie brakuje jednolitych światowych standardów dotyczących bezpieczeństwa plastiku z recyklingu wykorzystywanego w opakowaniach żywności. W związku z tym Komisja Kodeksu Żywnościowego Codex Alimentarius rozpoczęła prace nad opracowaniem międzynarodowych wytycznych dotyczących bezpiecznego stosowania materiałów pochodzących z recyklingu w sektorze spożywczym.

FAO podkreśla, że rozwój gospodarki obiegu zamkniętego i zwiększenie poziomu recyklingu plastiku są konieczne z punktu widzenia ochrony środowiska. Jednocześnie proces ten musi być prowadzony w sposób gwarantujący bezpieczeństwo konsumentów oraz wysoką jakość żywności.

Autorzy wierzą, że niniejszy raport dostarczy istotnych informacji wspierających opracowanie międzynarodowych wytycznych dotyczących aspektów bezpieczeństwa żywności w odniesieniu do poddanych recyklingowi tworzyw sztucznych i FCM wytworzonych ze źródeł odnawialnych.

Źródło: https://openknowledge.fao.org/items/61e5777f-b3fc-40df-b18b-5799fe37585b