Jak wdrażać rozwiązania gospodarki cyrkularnej i zachęcać do nich rynek? Jakie szanse i wyzwania czekają branżę opakowaniową w najbliższych latach? M. in. na te pytania odpowiadali uczestnicy konferencji Natureef Connect zorganizowanej na początku marca w Poznaniu.

W dyskusji moderowanej przez prof. Artura Bartkowiaka, członka zarządu Stowarzyszenia Natureef uczestniczyli: Marta Krawczyk, Sustainability Manager z firmy SGS, Dorota Ostrowska, dyrektor Compliance, ESG  i Zrównoważonego rozwoju w firmie Tedmark i Michał Malka, główny technolog z firmy Ela Wyrób Folii i Opakowań.

Recyklaty obowiązkowe, ale czy pożądane?

Czy fakt, że obowiązkowe stosowanie recyklatów będzie dotyczyło coraz liczniejszej grupy opakowań sprawia, że rośnie zainteresowanie biznesu rozwiązaniami opartymi o recyklaty? Michał Malka przywołuje przykład firmy InPost, która już w 2021 roku zapytała firmę Ela Folie o możliwość stworzenia foliopaków kurierskich zawierających minimum 80 proc. recyklatu i posiadających certyfikat Blue Angel: - Dzięki współpracy z różnymi producentami recyklatów od kilku lat jesteśmy głównym dostawcą opakowań dla całej grupy Modivo, CCC, Eobuwie oraz dla InPost.

Z kolei w branży opakowań do żywności na wynos rzadko zdarza się, by klienci sami pytali o recyklaty. Szczególnie, że recyklat kosztuje więcej niż surowiec pierwotny – przyznaje Dorota Ostrowska z Tedmark: - To raczej my przypominamy klientom, że będą musieli stosować recyklaty. W odpowiedzi słyszymy pytania: dlaczego, jeśli jest to droższe rozwiązanie? Wątpliwości klientów budzi też fakt, że dodatek recyklatów zmienia wygląd opakowania. Wyzwaniem jest więc edukacja rynku.

Magda Krawczyk z SGS Polska zauważa coraz większe zainteresowanie ofertą laboratoriów wśród firm które wytwarzają recyklat, co oznacza ze recyklerzy coraz lepiej dbają o jakość, czystość i bezpieczeństwo. Branża badawcza coraz szybciej rozwija się w zakresie usług badań i certyfikacji, aby odpowiadać na zapotrzebowanie rynku. Laboratoria powinny dążyć do stosowania coraz lepszych, tańszych i szybszych metodyk.

O coraz większym zainteresowaniu tematem świadczyć mogą również wyniki ankiety przeprowadzonej podczas konferencji Natureef Connect, z których wynika, że jedna trzecia firm zrzeszonych w stowarzyszeniu kupuje recyklaty w Polsce, a zdecydowana większość w Unii Europejskiej.

- Polscy recyklerzy coraz częściej pojawiają się na rynkach europejskich. Widać to choćby podczas targów Plastic Recycling Show w Amsterdamie – dodaje Michał Malka.

GOZ to przyszłość

Firmy z branży opakowaniowej wiedzą, że gospodarka o obiegu zamkniętym to przyszłość i wprowadzają zmiany, które pozwolą im sprostać jej założeniom.

- W tym celu niezbędne jest dokładne zmapowanie całego łańcucha wartości. Musimy wiedzieć co sprzedajemy, skąd pochodzi surowiec, do kogo trafia produkt i jakie mamy zobowiązania regulacyjne. Następnie konfrontujemy możliwości technologiczne z oczekiwaniami klientów. Trzeba to wszystko przełożyć na realny plan biznesowy, harmonogram i poziom inwestycji – tłumaczy Dorota Ostrowska.

Dla producentów opakowań działanie w duchu GOZ polega na wytwarzaniu takich opakowań, aby powstający z nich recyklat był możliwie najwyższej jakości. Oznacza to projektowanie opakowań łatwych do przetworzenia w recyklingu mechanicznym – czyli przede wszystkim monomateriałowych.

- Mamy je w ofercie i pracujemy nad kolejnymi. Problemem pozostaje jednak brak standaryzacji na sklepowych półkach – dla produktów z tej samej kategorii stosuje się wiele różnych materiałów opakowaniowych, co później utrudnia pracę recyklerom – zauważa Michał Malka.

Jednym z kluczowych czynników determinujących popularność rozwiązań zgodnych z GOZ są koszty. A na ceny w branży opakowaniowej ogromny wpływ ma rynek ropy naftowej.

- Kryzysy geopolityczne mogą nagle sprawić, że recyklat stanie się bardziej konkurencyjny niż surowiec pierwotny. Do korzystania z recyklatów zachęcać mogą również mechanizmy wsparcia ze strony państwa. We Francji niedługo ruszają dopłaty za wykorzystanie recyklatów produkowanych w promieniu 1,5 tys. km – mówi Marta Krawczyk.

Certyfikaty i komunikacja w łańcuchu wartości

Uczestnicy dyskusji zastanawiali się co zrobić, aby polskie firmy częściej sięgały po rozwiązania zgodne z gospodarką obiegu zamkniętego. Sprzyjają temu certyfikacje i systemy oceny, które uwzględniają cele środowiskowe firm, takie jak Ecovadis. Sprawiają one, że coraz więcej przedsiębiorstw wymaga od swoich dostawców rozwiązań zgodnych z gospodarką obiegu zamkniętego. Ważne jest również, aby strategie zrównoważonego rozwoju były integralną częścią strategii biznesowych. Cele środowiskowe muszą być powiązane z realnymi możliwościami technologicznymi i ekonomicznymi, a ogromną wartość ma dialog firm z partnerami funkcjonującymi w całym łańcuchu wartości – recyklerami, sortowniami i firmami badawczymi.

- W wielu firmach warto zwrócić uwagę na to, jak wygląda komunikacja wewnętrzna. Zdarza się, że przy obliczaniu śladu węglowego różne działy nie mają pełnej wiedzy o danych, które już istnieją w organizacji – mówi Marta Krawczyk.

Koszty finansowe, korzyści środowiskowe

Rozwiązaniem, które wydaje się być na wyciągnięcie ręki są systemy opakowań wielokrotnego użytku. Ale brak obowiązku ich stosowania lub systemowego wsparcia sprawia, że nie są stosowane na szeroką skalę.

- Mamy w ofercie kubki do kawy czy opakowania obiadowe, które można myć nawet tysiąc razy bez ryzyka migracji substancji do żywności. Technologia nie jest więc problemem. Co więcej, naczynia te są korzystniejsze cenowo od jednorazowych odpowiedników. Jednak barierą są koszty wdrożenia logistyki zbiórki i mycia naczyń – tłumaczy Dorota Ostrowska.

W rezultacie takie rozwiązania działają obecnie najczęściej jedynie podczas wydarzeń masowych, np. na koncertach czy meczach, gdzie funkcjonują systemy kaucyjne.

- Przykład systemu opakowań wielokrotnego użytku pokazuje, że Państwo może i powinno odgrywać kluczową role we wsparciu tego rodzaju rozwiązań. Następnie trzeba ocenić ich opłacalność – nie tylko finansową, ale także środowiskową, analizując ślad węglowy czy wodny. Jeśli okaże się, że rozwiązanie przynosi realne korzyści środowiskowe, będzie to mocny argument za jego wdrażaniem. Pozostaje jednak pytanie: czy w obecnej sytuacji geopolitycznej kwestie środowiskowe pozostaną równie ważnym priorytetem w porównaniu z innymi wyzwaniami? Trudno dziś jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie – konkluduje Marta Krawczyk.

Zapis debaty znajduje się na stronie: https://natureef.pl/recyklaty-ppwr-i-goz-dyskusja-podczas-natureef-connect/