Od 27 września 2026 r. posługiwanie się ogólnymi twierdzeniami dotyczącymi ekologiczności, jeśli nie można wykazać uznanej wysokiej efektywności ekologicznej istotnej dla danego twierdzenia, będzie stanowić nieuczciwą praktykę handlową. To jedna ze zmian wprowadzanych przez unijną dyrektywę (UE) 2024/825 (tzw. dyrektywę EmpCo). Nowe przepisy, w połączeniu z wymaganiami wynikającymi z rozporządzenia PPWR, istotnie wpłyną na sposób formułowania i prezentowania konsumentom twierdzeń dotyczących ekologiczności, w tym informacji umieszczanych na opakowaniach.

Celem dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/825 z dnia 28 lutego 2024 r., określanej jako dyrektywa EmpCo (nazwa pochodzi od określenia „Empowering Consumers for the Green Transition”, odnoszącego się do wzmocnienia pozycji konsumentów w procesie transformacji ekologicznej) lub dyrektywa anty-greenwashingowa, jest wzmocnienie ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami handlowymi związanymi z deklaracjami i informacjami dotyczącymi właściwości środowiskowych produktów.

- Nowy akt prawny doprecyzowuje i rozszerza obowiązujące zasady dotyczące nieuczciwych praktyk handlowych, których celem jest wzmocnienie i ochrona konsumentów poprzez zapewnienie im dostępu do jasnych, istotnych i wiarygodnych informacji dotyczących środowiskowych i innych istotnych cech produktów i tym samym umożliwić im podejmowanie świadomych decyzji nabywczych. Dyrektywa obejmuje również regulacje mające przeciwdziałać określonym praktykom związanym z przedwczesnych starzeniem się produktów i ograniczaniem ich trwałości – tłumaczy dr hab. inż. Patrycja Wojciechowska, prof. UEP, ekspert Stowarzyszenia Natureef i pracownik naukowy Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu.

„Ekologiczne” tylko z odpowiednim uzasadnieniem

Dyrektywa (UE) 2024/825 zmienia dwa akty prawne: dyrektywę 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów oraz dyrektywę 2011/83/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów. W szczególności wprowadza do dyrektywy 2005/29/WE nowe regulacje dotyczące określonych praktyk handlowych związanych z deklaracjami środowiskowymi, oznakowaniem dotyczącym zrównoważonego rozwoju oraz informacjami dotyczącymi trwałości i naprawialności produktów.

Za nieuczciwą praktykę handlową uznane będzie m.in. formułowanie ogólnego twierdzenia dotyczącego ekologiczności, jeżeli przedsiębiorca nie jest w stanie wykazać uznanej wysokiej efektywności ekologicznej istotnej dla tego twierdzenia. Niedopuszczalne będzie również formułowanie twierdzenia dotyczącego ekologiczności całego produktu lub całej działalności przedsiębiorcy, jeżeli w rzeczywistości odnosi się ono wyłącznie do określonego aspektu produktu lub konkretnej działalności przedsiębiorcy.

Dyrektywa wprowadza ponadto zakaz formułowania twierdzeń uzasadnianych kompensowaniem emisji gazów cieplarnianych, zgodnie z którymi produkt ma neutralny, ograniczony lub pozytywny wpływ na środowisko w zakresie emisji gazów cieplarnianych.

Twierdzenie środowiskowe to nie tylko informacja zamieszczona na opakowaniu

– Należy podkreślić szeroki zakres pojęcia „twierdzenie dotyczące ekologiczności” wskazanego w dyrektywie EmpCo. Obejmuje ono każdy komunikat lub oświadczenie stosowane w komunikacji handlowej, które nie jest wymagane na podstawie prawa Unii lub prawa krajowego, niezależnie od jego formy. Może nim być zatem tekst, ilustracja, grafika lub symbol, w tym nazwa handlowa, nazwa przedsiębiorstwa czy produktu, w których stwierdza się lub sugeruje, że produkt, kategoria produktów, marka lub przedsiębiorca ma pozytywny wpływ na środowisko lub nie wywiera żadnego wpływu, jest mniej szkodliwy dla środowiska niż inne produkty, kategorie produktów, marki lub inni przedsiębiorcy albo że wpływ produktu, marki czy przedsiębiorcy na środowisko poprawił się z czasem. Warto zwrócić uwagę, że dyrektywa EmpCo wprowadza do dyrektywy 2005/29/WE także pojęcie „ogólnego twierdzenia dotyczącego ekologiczności”. Jest nim każde twierdzenie dotyczące ekologiczności w formie pisemnej lub ustnej, w tym przekazane za pomocą środków audiowizualnych, które nie jest zawarte w oznakowaniu dotyczącym zrównoważonego charakteru, w przypadku gdy specyfikacja twierdzenia nie została przedstawiona w jasny i wyraźny sposób w tym samym środku przekazu. Do takich ogólnych twierdzeń mogą należeć określenia takie jak: „przyjazny dla środowiska”, „eko-przyjazny”, „zielony”, „ekologiczny” „biodegradowalny” czy „przyjazny dla klimatu”. Rozróżnienie to ma istotne znaczenie z punktu widzenia nowych regulacji. Dyrektywa zakazuje bowiem stosowania ogólnych twierdzeń dotyczących ekologiczności, jeżeli przedsiębiorca nie jest w stanie wykazać uznanej wysokiej efektywności ekologicznej istotnej dla danego twierdzenia. Jeżeli natomiast twierdzeniu ogólnemu towarzyszy jego jasna i wyraźna specyfikacja przedstawiona w tym samym środku przekazu, nie jest ono uznawane za ogólne twierdzenie dotyczące ekologiczności, co nie wyłącza jednak zastosowania innych przepisów dotyczących wprowadzających w błąd praktyk handlowych – zwraca uwagę dr hab. inż. Patrycja Wojciechowska i dodaje - W praktyce oznacza to, że przedsiębiorcy powinni weryfikować nie tylko treść deklaracji środowiskowych, lecz także sposób ich prezentowania w komunikacji handlowej, w tym na opakowaniach, w oznakowaniu produktów, materiałach reklamowych oraz innych przekazach kierowanych do konsumentów.

EmpCo i PPWR – nowe wymogi dla deklaracji środowiskowych i oznakowania opakowań

Nowe wymogi wprowadzone dyrektywą EmpCo są powiązane z regulacjami zawartymi w rozporządzeniu PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation), choć oba akty mają odmienny zakres zastosowania. Dyrektywa EmpCo wprowadza zmiany do przepisów dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych, w tym nowe wymagania odnoszące się m.in. do twierdzeń dotyczących ekologiczności kierowanych do konsumentów. PPWR natomiast ustanawia szczególne wymagania dla opakowań, w tym warunki formułowania twierdzeń dotyczących ekologiczności odnoszących się do właściwości opakowań. Zgodnie z art. 14 PPWR twierdzenia takie można stosować, gdy są formułowane wyłącznie w odniesieniu do tych właściwości opakowań, które wykraczają poza mające zastosowanie minimalne wymogi prawa określone w rozporządzeniu, a także gdy wskazuje się w nich, czy odnoszą się one do jednostki opakowania, części jednostki opakowania czy do wszystkich opakowań wprowadzonych do obrotu przez dany podmiot gospodarczy.

Implementacja dyrektywy EmpCo do polskiego porządku prawnego wciąż w toku

Dyrektywa EmpCo weszła w życie 26 marca 2024 r., natomiast państwa członkowskie były zobowiązane do przyjęcia przepisów niezbędnych do jej wykonania do 27 marca 2026 r. oraz do zapewnienia stosowania tych przepisów od 27 września 2026 r. W Polsce proces transpozycji dyrektywy do krajowego porządku prawnego nadal trwa. Organem odpowiedzialnym za opracowanie projektu jest Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). 29 lipca 2026 r. odbyło się pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta (projekt UC111) na wspólnym posiedzeniu Komisji Gospodarki i Rozwoju oraz Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa.

W toku prac legislacyjnych dyskutowana jest m.in. kwestia braku przepisów przejściowych w projekcie, w szczególności w odniesieniu do produktów znajdujących się już w obrocie.

Natureef pomoże firmom przygotować się do nowych zasad

27 września 2026 r. pozostaje datą, od której państwa członkowskie powinny stosować przepisy krajowe transponujące dyrektywę EmpCo. Jeżeli do tego dnia polska ustawa implementująca dyrektywę nie wejdzie w życie, będzie to oznaczało niewykonanie przez Polskę w terminie obowiązku wynikającego z prawa Unii. Opóźnienie procesu legislacyjnego nie powinno być jednak traktowane jako dodatkowy okres na przygotowanie przedsiębiorców do nowych regulacji, ponieważ krajowe organy nadzorujące są zobowiązane, w granicach wynikających z prawa Unii, do dokonywania wykładni prawa krajowego w sposób zgodny z brzmieniem i celem dyrektywy.

Ilustracja

Ilustracja: Natureef 09 2026.jpg

Grafika wygenerowana przy użyciu AI