Monitoring pozostałości leków weterynaryjnych w żywności za rok 2024

Raport EFSA podsumowuje wyniki monitoringu pozostałości weterynaryjnych produktów leczniczych w żywych zwierzętach i produktach pochodzenia zwierzęcego w 2024 r. w państwach UE, Islandii, Norwegii oraz w odniesieniu do Irlandii Północnej. Celem jest ocena zgodności z unijnymi limitami pozostałości oraz weryfikacja realizacji krajowych planów kontroli zgodnie z rozporządzeniem 2022/1646.

Jak zorganizowano kontrolę?

Dane obejmują trzy typy planów: krajowy plan oparty na analizie ryzyka dla produkcji (Plan 1), plan losowego nadzoru (Plan 2) oraz plan oparty na ryzyku dla importu z państw trzecich (Plan 3). Dodatkowo raportowano próbki podejrzane i pobrane w ramach innych programów krajowych. Łącznie zgłoszono 493 664 próbki, z czego 266 477 w ramach Planu 1, 10 165 w Planie 2 i 6 061 w Planie 3. Większość krajów spełniła minimalne wymogi częstotliwości próbkowania.

Jaki był poziom niezgodności?

Ogółem stwierdzono 629 próbek niespełniających wymagań, co odpowiada 0,13% wszystkich analiz. W Planie 1 odsetek ten wyniósł 0,16% (430 próbek), w Planie 2 - 0,22% (23 próbki), a w Planie 3 - 0,2% (12 próbek). W próbkach podejrzanych wskaźnik niezgodności był wyższy i sięgnął 1,52%, natomiast w innych programach krajowych 0,01%.

Substancje niedozwolone i hormony

W Planie 1 najwięcej analiz dotyczyło substancji niedozwolonych (grupa A) oraz dozwolonych farmakologicznie (grupa B). W grupie A1, obejmującej m.in. steroidy, odnotowano 0,28% próbek niezgodnych, przy czym najwyższy udział dotyczył steroidów. W grupie A2 (m.in. chloramfenikol, nitrofurany) odsetek niezgodności wyniósł 0,03%. W grupie A3 również 0,03%, przy czym relatywnie wysoki odsetek dotyczył barwników stosowanych w akwakulturze. Dla substancji dozwolonych (grupa B) wskaźnik niezgodności w Planie 1 wyniósł 0,13%, a dla kokcydiostatyków i histomonostatyków (B2) 0,06%.

Porównanie z 2023 r.

Odsetek próbek niezgodnych w Planie 1 w 2024 r. (0,16%) był zbliżony do 2023 r. (0,15%), przy spadku liczby przebadanych próbek z 284 850 do 266 477. Wzrost częstości niezgodności odnotowano w podgrupach: środki tyreostatyczne (A1b), steroidy (A1c) oraz barwniki (A3a). Niewielki spadek dotyczył niesteroidowych leków przeciwzapalnych i kortykosteroidów (B1d). Dla pozostałych grup nie zaobserwowano istotnych zmian.

Podsumowanie

Stabilny, niski poziom niezgodności potwierdza skuteczność systemu kontroli, ale wzrost w wybranych podgrupach , szczególnie steroidów i barwników, wskazuje na potrzebę utrzymania czujności w obszarach wysokiego ryzyka. Oznacza to konieczność konsekwentnego nadzoru nad stosowaniem leków weterynaryjnych, przestrzegania okresów karencji oraz weryfikacji łańcucha dostaw, zwłaszcza w segmentach o podwyższonej podatności na niezgodności.

Artykuł źródłowy: https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.2903/sp.efsa.2026.EN-9913​