Rozporządzenie PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) wprowadza nowe wymagania dla opakowań stosowanych w branży spożywczej. Od sierpnia 2026 r. producenci żywności, importerzy i właściciele marek będą musieli wykazać zgodność opakowań z przepisami dotyczącymi PFAS, metali ciężkich, recyklingu, etykietowania oraz zawartości materiałów pochodzących z recyklingu. Sprawdź, jakie obowiązki nakłada PPWR i jak przygotować dokumentację potwierdzającą zgodność opakowań.

Od tego momentu opakowania do kontaktu z żywnością nie mogą zawierać PFAS (substancji, które nie rozkładają się w środowisku) powyżej dopuszczalnych limitów. Kontrolowana jest też zawartość metali ciężkich: ołowiu, kadmu, rtęci i chromu (VI). To nie wszystkie zmiany przed którymi staną producenci.

Rozporządzenie ma fundamentalne znaczenie, ponieważ ustanawia wymogi dotyczące całego cyklu życia opakowań, dążąc do harmonizacji przepisów w UE, przechodzenia na gospodarkę o obiegu zamkniętym i osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r.

Dla producentów żywności kluczowe jest zrozumienie nowych obowiązków i odpowiednie przygotowanie się do ich wdrożenia.

Główne wymogi dotyczące opakowań wprowadzanych do obrotu

Rozporządzenie ma zastosowanie do wszystkich opakowań, niezależnie od materiału i miejsca ich użycia (od przemysłu, przez handel, po gospodarstwa domowe). Opakowanie może być wprowadzone do obrotu wyłącznie, gdy jest zgodne z nowymi przepisami.

Monitorowanie i kontrola substancji

Metale ciężkie

Suma zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego nie może przekraczać 100 mg/kg opakowania lub elementu opakowania. Limit dotyczy łącznej zawartości czterech wymienionych metali, a nie każdego z nich osobno.

PFAS w opakowaniach do żywności

Od 12 sierpnia 2026 roku opakowania przeznaczone do kontaktu z żywnością nie będą mogły być wprowadzane na rynek, jeżeli zawartość PFAS będzie równa lub wyższa niż:

• 25 ppb dla pojedynczego PFAS oznaczanego metodą celowaną, z wyłączeniem polimerowych PFAS,
• 250 ppb dla sumy PFAS oznaczanych metodą celowaną, z wyłączeniem polimerowych PFAS,
• 50 ppm całkowitego fluoru, w tym fluoru polimerowego.

Jeżeli całkowity fluor przekracza 50 mg/kg, producent, importer lub dalszy użytkownik powinien na żądanie przedstawić dowody określające ilość fluoru pochodzącego z PFAS i fluoru niepochodzącego z PFAS.

Wymogi dotyczące zrównoważoności i materiałów:

• Zdolność do recyklingu: wszystkie opakowania wprowadzane do obrotu muszą być zdatne do recyklingu. Wyjątek będą stanowiły jedynie tekstylia, lekkie drewno, korki, gumy, ceramika, woski oraz porcelana.
• Minimalizacja substancji niebezpiecznych: opakowania należy wytwarzać w sposób, który ogranicza do minimum obecność i stężenie substancji potencjalnie niebezpiecznych jako składników.
• Obowiązkowa zawartość materiału pochodzącego z recyklingu (dla tworzyw sztucznych): do dnia 1 stycznia 2030 r. (lub 3 lata od wejścia w życie aktu wykonawczego) każda wykonana z tworzywa sztucznego część opakowania musi zawierać minimalną, określoną w rozporządzeniu zawartość procentową materiału pochodzącego z recyklingu. UE będzie również dążyć do zwiększenia wykorzystania surowców biopochodnych w opakowaniach z tworzyw sztucznych.
• Kompostowalność etykiet: samoprzylepne etykiety umieszczone na owocach i warzywach, a także same opakowania, muszą być zgodne z normami kompostowania.

Minimalizacja masy i objętości

Producenci i importerzy muszą zapewnić, aby wprowadzane do obrotu opakowanie zostało zaprojektowane w taki sposób, by jego masa i objętość były ograniczone do minimum niezbędnego do zapewnienia jego funkcjonalności. Podmioty gospodarcze muszą również minimalizować rozmiary opakowań i odpadów opakowaniowych, co obejmuje zmniejszenie ilości pustych przestrzeni w opakowaniu (nie może ona stanowić więcej niż 40% całej przestrzeni).

Ponadto, rozporządzenie wprowadza ograniczenia w używaniu określonych formatów opakowań jednorazowych z tworzyw sztucznych.

Nowe wymagania w zakresie etykietowania

Od 12 sierpnia 2028 r. opakowania bedą musiały spełniać nowe, szczegółowe wymogi dotyczące etykietowania, mające na celu ułatwienie sortowania konsumentom.

Etykieta musi zawierać:

• Informacje o składzie materiałowym (w tym o zawartości materiału pochodzącego z recyklingu).
• Piktogramy i musi być łatwo zrozumiała.
• Kod QR lub inny znormalizowany, otwarty, cyfrowy nośnik danych zawierający informacje o przeznaczeniu każdej oddzielnej części składowej opakowania.
• Informacje na temat kompostowalności opakowania.
• Informacje, że opakowanie jest wielokrotnego użytku (jeśli takie jest).

Ograniczenia w sprzedaży nieprzetworzonej żywności

Dla producentów i sprzedawców żywności kluczowym, szeroko dyskutowanym elementem PPWR jest zakaz stosowania jednorazowych opakowań z tworzyw sztucznych w przypadku nieprzetworzonych warzyw i owoców.

Celem jest wyeliminowanie niepotrzebnych, lekkich opakowań foliowych (często wykonanych z tworzyw sztucznych ) dla produktów, które już posiadają naturalną ochronę lub są sprzedawane luzem. Wymaga to od sieci handlowych i dostawców przejścia na sprzedaż luzem lub stosowanie opakowań wielokrotnego użytku.

Warto pamiętać, że samoprzylepne etykiety umieszczane bezpośrednio na owocach i warzywach (wprowadzane do obrotu) muszą być zgodne z normami kompostowania.

Jak przygotować się do zmian – praktyczne kroki

W świetle nadchodzących regulacji, producenci żywności powinni podjąć następujące działania:

1. Identyfikacja obszarów zmian: należy zidentyfikować procesy produkcyjne i opakowaniowe, które muszą zostać dostosowane do przepisów Rozporządzenia PPWR.
2. Redesign opakowań: podmioty zajmujące się projektowaniem powinny niezwłocznie uwzględnić wytyczne dotyczące minimalizacji rozmiaru i obowiązkowej zawartości materiałów z recyklingu. Obejmuje to również wdrożenie wymagań dla opakowań wielokrotnego użytku.
3. Dostosowanie etykietowania: już teraz należy rozpocząć prace nad nowym formatem etykiet, uwzględniającym obowiązkowy kod QR/cyfrowy nośnik danych oraz wszystkie wymagane informacje o składzie i przeznaczeniu poszczególnych części opakowania.
4. Rejestracja: po ustanowieniu krajowego rejestru producentów, przedsiębiorcy podlegający obowiązkom w zakresie rozszerzonej odpowiedzialności będą zobowiązani do dokonania wpisu.
5. Ocena zgodności i dokumentacja: Wytwórcy muszą przygotować się do przeprowadzenia i dokumentowania procedury oceny zgodności przed wprowadzeniem opakowania do obrotu.

Praktyczne wskazówki producentów żywności:

Producent żywności, w większości przypadków pełni rolę importera lub dystrybutora opakowań wprowadzanych na rynek. Musi zatem:

1. Weryfikować dokumenty: bezwzględnie wymagać od dostawców/wytwórców deklaracji zgodności i dokumentacji technicznej potwierdzającej zgodność opakowania z PPWR (np. zdolność do recyklingu, minimalizację substancji niebezpiecznych).
2. Sprawdzać rejestrację: upewnić się, że producent (dostawca) podlegający Rozszerzonej Odpowiedzialności jest zarejestrowany w krajowym rejestrze producentów.

Analiza składu materiałowego - materiał z recyklingu

Jednym z najbardziej mierzalnych i wymagających działań jest dostosowanie się do wymogu minimalnej zawartości materiału pochodzącego z recyklingu w opakowaniach z tworzyw sztucznych. Każda wykonana z tworzywa sztucznego część opakowania musi zawierać minimalną zawartość procentową materiału pochodzącego z recyklingu (PCR – Post-Consumer Recycled).

Zobowiązanie to staje się obowiązkowe do 1 stycznia 2030 r. (lub 3 lata od wejścia w życie aktu wykonawczego). W celu udokumentowania oceny zgodności, konieczne jest przeprowadzenie analiz laboratoryjnych potwierdzających deklarowaną zawartość PCR. Usługi badawcze mogą obejmować:

• Analizę chemiczną i fizyczną surowców i gotowego opakowania, aby zweryfikować faktyczną proporcję materiału pierwotnego i wtórnego.
• Weryfikację jakości recyklatu (zwłaszcza w kontekście kontaktu z żywnością), upewniając się, że spełnione są rygorystyczne normy bezpieczeństwa żywności, a materiał jest wolny od substancji niebezpiecznych.

Uwaga: bio-surowce: warto również monitorować i dokumentować wykorzystanie surowców biopochodnych w opakowaniach z tworzyw sztucznych, gdyż UE dąży do zwiększenia ich wykorzystania.

Znaczenie badań laboratoryjnych

Eurofins Polska wspiera producentów w procesie wdrażania PPWR i zgodności z wymogami Rozporządzenia poprzez:

• badania fluoru całkowitego (TF) i fluoru organicznego (TOF);
• badania PFAS;
• badania metali ciężkich;
• badania migracji substancji z opakowań;
• wsparcie w zakresie oceny ryzyka i interpretacji wymagań PPWR ( szkolenia, konsultacje, webinary);
• przygotowanie dokumentacji potwierdzającej zgodność.

Zainteresowanych zapraszamy do współpracy i kontaktu: wyceny-oferta@ftcee.eurofins.com .

Bibliografia

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z dnia 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych, zmiany rozporządzenia (UE) 2019/1020 i dyrektywy (UE) 2019/904 oraz uchylenia dyrektywy 94/62/WE.