Regulacja PFAS w UE: Harmonogram ECHA i wyzwania dla sektora spożywczego

Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA) sukcesywnie domyka proces oceny tzw. uniwersalnego ograniczenia dla ponad 10 tysięcy związków PFAS. Po rekordowych konsultacjach społecznych i opublikowaniu zaktualizowanej dokumentacji, unijne komitety naukowe wyznaczają precyzyjny kalendarz działań. Dla sektora spożywczego, a zwłaszcza producentów opakowań, nadchodzące miesiące będą kluczowym czasem na technologiczną transformację.

Rekordowe konsultacje i głos przemysłu

Propozycja całkowitego zakazu produkcji, wprowadzania do obrotu i stosowania per- i polifluoroalkilowych substancji (PFAS) w UE i EOG, zgłoszona pierwotnie przez pięć państw (Niemcy, Holandię, Danię, Szwecję i Norwegię), wywołała bezprecedensową reakcję rynku. W toku konsultacji społecznych przesłano ponad 5600 opinii. Statystyki opublikowane przez Komitet ds. Analiz Społeczno-Ekonomicznych (SEAC) pokazują, że aż 45% wszystkich uwag dotyczyło ogólnych warunków wdrożenia przepisów, a kluczowe obawy sektora gospodarczego koncentrują się wokół dostępności alternatyw, kosztów dostosowania oraz długości okresów przejściowych.

W odpowiedzi na te głosy, autorzy propozycji zaktualizowali dokumentację bazową (tzw. Background Document), rozszerzając analizy o dodatkowe gałęzie przemysłu. Co istotne, ustalono też konkretne limity analityczne dla celów egzekwowania prawa: 25 ppb (części na miliard) dla pojedynczych związków PFAS, 250 ppb dla całkowitej zawartości PFAS oraz próg 50 ppm dla całkowitej zawartości fluoru.

Nowy harmonogram - kluczowe daty

Proces legislacyjny, choć opóźniony ze względu na ogromną liczbę napływających danych, wszedł w decydującą fazę naukową. Prace komitetów ECHA są realizowane etapami:

• Marzec 2026 r.: Komitet ds. Oceny Ryzyka (RAC) przyjął swoją ostateczną opinię dotyczącą zagrożeń dla zdrowia i środowiska. Jednocześnie SEAC opublikował swój projekt opinii i uruchomił 60-dniowe konsultacje publiczne, które zakończyły się pod koniec maja 2026 r.
• Koniec 2026 r.: SEAC ma sfinalizować swoją końcową opinię dotyczącą społeczno-ekonomicznych kosztów i korzyści ograniczenia. Po tym kroku ocena naukowa ECHA zostanie formalnie zakończona, a pakiet dokumentów trafi do Komisji Europejskiej.
• Lata 2027–2028: Komisja Europejska ma przygotować ostateczny projekt rozporządzenia zmieniającego załącznik XVII do rozporządzenia REACH, który zostanie poddany głosowaniu państw członkowskich w komitecie REACH.
• Okres przejściowy: Po wejściu w życie nowych przepisów, firmy będą miały standardowo 18 miesięcy na pełne dostosowanie się do zakazów. W uzasadnionych przypadkach – tam gdzie brakuje bezpiecznych substytutów – przewidziane są derogacje (okresy przejściowe) trwające od 6,5 do nawet 13,5 roku.

Przemysł spożywczy pod lupą regulacji

Dla sektora spożywczego zmiany te oznaczają konieczność pilnego audytu łańcuchów dostaw. Związki PFAS ze względu na swoje unikalne właściwości (odporność na tłuszcz, wodę i wysokie temperatury) przez lata były powszechnie stosowane w materiałach przeznaczonych do kontaktu z żywnością – od powłok papierowych torebek na fast food, przez kartony do pizzy, aż po elementy maszyn przetwórczych czy taśmociągów.

Warto pamiętać, że uniwersalne ograniczenie REACH zbiega się w czasie z innymi restrykcjami. Równolegle zaostrzane są m.in. wymagania dotyczące monitorowania PFAS w wodzie pitnej oraz glebie. Producenci żywności i opakowań muszą wykorzystać obecny czas na testowanie i wdrażanie bezpiecznych, bezfluorowych alternatyw, aby zapewnić ciągłość biznesową jeszcze przed upływem oficjalnych terminów wdrożenia unijnego zakazu.