UE wdraża obowiązek systematycznego monitoringu PFAS w wodzie pitnej

Zgodnie z nowymi przepisami, które weszły w życie 12 stycznia, państwa członkowskie Unii Europejskiej zostały zobowiązane do zharmonizowanego monitorowania stężeń substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS) w wodzie pitnej. Celem jest zapewnienie zgodności z nowymi unijnymi wartościami granicznymi określonymi w przekształconej dyrektywie w sprawie wody pitnej.

Kraje UE mają również obowiązek przekazywania Komisji Europejskiej wyników prowadzonych pomiarów. Raportowanie obejmuje m.in. informacje o przekroczeniach dopuszczalnych poziomów PFAS, występujących incydentach oraz wszelkich przyznanych odstępstwach.

Wprowadzony system raportowania jest uproszczony w porównaniu z poprzednią dyrektywą i wiąże się z ograniczeniem zakresu danych podlegających zgłoszeniu. Jest to jednocześnie pierwszy w historii UE przypadek wdrożenia obowiązkowego, systematycznego monitorowania PFAS w wodzie pitnej.

W sytuacji stwierdzenia przekroczenia wartości dopuszczalnych państwa członkowskie muszą niezwłocznie podjąć działania naprawcze w celu obniżenia stężeń PFAS i ochrony zdrowia publicznego, a także poinformować o zagrożeniu opinię publiczną. Działania te mogą obejmować m.in. zamknięcie zanieczyszczonych ujęć wody, wprowadzenie dodatkowych etapów uzdatniania służących usuwaniu PFAS lub czasowe ograniczenie korzystania z określonych zasobów wody pitnej do momentu przywrócenia zgodności z normami.

Nowe przepisy bezpośrednio wspierają realizację jednego z kluczowych celów Strategii Odporności Wodnej, jakim jest zagwarantowanie obywatelom prawa do bezpiecznej wody pitnej. Stanowią również odpowiedź na zawarte w strategii wezwanie do pilnego przeciwdziałania zanieczyszczeniom zagrażającym europejskim źródłom wody.

Aby zapewnić spójne podejście do monitorowania PFAS w całej Unii, Komisja Europejska w 2024 r. opublikowała wytyczne techniczne dotyczące metod analitycznych stosowanych do oznaczania całkowitej zawartości PFAS oraz sumy PFAS w wodzie pitnej. Dokument ten opiera się na analizie technicznej oraz ocenie społeczno-ekonomicznej i został opracowany w ścisłej współpracy z państwami członkowskimi. Wytyczne wskazują najbardziej odpowiednie metody monitorowania PFAS zgodnie z wymaganiami przekształconej dyrektywy.

Kluczowe zmiany obejmują:

• Harmonizację monitoringu - Państwa członkowskie muszą prowadzić pomiary stężeń PFAS w wodzie pitnej zgodnie z unijnymi standardami, tak aby wyniki były porównywalne w całej UE.
• Obowiązek raportowania - Wyniki monitoringu, w tym informacje o przekroczeniach limitów, incydentach i wszelkich odstępstwach, muszą być zgłaszane do Komisji Europejskiej.
• Nowe wartości graniczne - Zgodnie z dyrektywą obowiązują od 12 stycznia 2026 r.:

- 0,5 µg/l dla parametru „PFAS Total”, czyli ogólnej sumy PFAS,

- 0,1 µg/l dla parametru „Sum of PFAS”, obejmującego sumę 20 wybranych substancji PFAS.

Techniczne wytyczne analityczne

Już w 2024 r. Komisja wydała wytyczne techniczne dotyczące metod analitycznych do badania PFAS, co ma zapewnić spójność i wiarygodność pomiarów we wszystkich krajach UE.

Co się stanie, gdy limity zostaną przekroczone?

Jeśli podczas monitoringu okaże się, że woda pitna przekracza ustalone limity PFAS, państwa członkowskie są zobowiązane do:

• podjęcia działań naprawczych (np. wdrożenia dodatkowych etapów uzdatniania wody),
• ograniczenia lub czasowego wstrzymania użycia skażonych zasobów wodnych,
• informowania opinii publicznej o zagrożeniu.

Takie działania mają na celu przede wszystkim ochronę zdrowia publicznego oraz wzmocnienie zaufania obywateli do jakości wody z kranu.

Źródło: https://environment.ec.europa.eu/news/new-eu-rules-limit-pfas-drinking-water-2026-01-12_en?utm​