Systemowe wyzwania w nadzorze Campylobacter w świetle dwóch ognisk w Danii

W drugiej połowie 2025 roku w Danii odnotowano dwa równoległe ogniska zakażeń Campylobacter jejuni powiązane z krajowym mięsem drobiowym. Wyróżniały się one nietypowo ciężkim przebiegiem klinicznym, w tym wysokim odsetkiem hospitalizacji i bakteriemii.

Charakterystyka i skala ognisk

Od lipca do października 2025 roku duński system nadzoru, wykorzystujący sekwencjonowanie całogenomowe (WGS), wykrył dwa jednoczesne ogniska wywołane przez szczepy Campylobacter jejuni oznaczone jako ST49#3 oraz ST52#4. Łącznie zgłoszono 112 przypadków (odpowiednio 83 i 29 dla poszczególnych wariantów), jednak naukowcy oszacowali rzeczywistą liczbę laboratoryjnie potwierdzonych zakażeń na około 900 (670 w pierwszym ognisku i 238 w drugim). Ogniska te miały zasięg ogólnokrajowy. Wywiady przeprowadzone z pacjentami wykazały, że 100% ankietowanych spożywało mięso z kurczaka w tygodniu poprzedzającym wystąpienie objawów.

Przebieg kliniczny i inwazyjność

Zgromadzone dane wskazują na znaczną wirulencję wykrytych szczepów, co podważa postrzeganie kampylobakteriozy jako choroby łagodnej i samoograniczającej się. Odnotowano wysokie wskaźniki ciężkiego przebiegu klinicznego:

• Hospitalizacja: Wymagało jej 45 pacjentów (40%). Dla porównania, w 2024 roku ogólny odsetek hospitalizacji z powodu kampylobakteriozy w Danii wynosił 16%. W przypadku wariantu ST52#4 hospitalizowano aż 52% zakażonych.

• Bakteriemia: Obecność bakterii we krwi stwierdzono u 16 osób (14%), przy czym dla wariantu ST49#3 odsetek ten wyniósł 18%. Jest to wartość znacząco przekraczająca duński poziom bazowy dla bakteriemii Campylobacter, który wynosi poniżej 0,5%.

Zakażenia odnotowano w szerokim przedziale wiekowym – od 2 do 90 lat – a ciężki przebieg choroby występował w różnych grupach wiekowych, nie ograniczając się wyłącznie do osób starszych.

Źródło zakażenia i profil mikrobiologiczny

Analiza genetyczna potwierdziła, że izolaty pobrane od pacjentów były tożsame z bakteriami wykrytymi w tym samym czasie w mięsie drobiowym produkowanym w Danii. Oba warianty (ST49#3 i ST52#4) były już wcześniej wykrywane w poprzednich latach zarówno u pacjentów, jak i w duńskim drobiu. Badania wykazały obecność mutacji gyrA T86I w obu szczepach, co oznacza ich przewidywaną oporność na ciprofloksacynę i kwas nalidiksowy (fluorochinolony).

Kontekst regulacyjny i wnioski badaczy

Ogniska wystąpiły w okresie obowiązywania nowych przepisów UE, które weszły w życie w styczniu 2025 roku. Zgodnie z nimi, w badanej partii 50 próbek tusz nie więcej niż 10 może przekroczyć poziom zanieczyszczenia 1 000 jtk/g. Przekroczenie tego limitu wymaga poprawy higieny uboju, rewizji kontroli procesu oraz środków biosekuracji na fermach.

Autorzy badania opublikowanego w Eurosurveillance wskazują, że wystąpienie tak dużych i ciężkich ognisk ujawnia luki w obecnym systemie prewencji, opartym na kryteriach higieny procesu, a nie na kryteriach bezpieczeństwa żywności. Obecny stan prawny nie zakazuje wprowadzania do obrotu świeżego mięsa drobiowego z obecnością Campylobacter, co w praktyce przenosi ciężar ograniczania ryzyka na konsumentów i ich praktyki higieniczne w kuchni.

Źródło: Eurosurveillance