Wiadomo co wywołało międzynarodową falę zakażeń Salmonella Stanley -przełom w dochodzeniu epidemiologicznym

W naszym poprzednim artykule („Dotycząca wiele krajów epidemia Salmonella Stanley dotyka najsilniej młodych ludzi”) opisywaliśmy pierwsze doniesienia Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC). W maju 2026 roku bilans wskazywał na 62 przypadki w kilku państwach, a specjaliści dysponowali jedynie dowodami na ścisłe powiązanie genetyczne izolatów pobranych od pacjentów.

Najnowsze, wspólne zestawienie EFSA i ECDC przynosi znacznie bardziej szczegółowe i niestety poważniejsze dane. Między listopadem 2025 r. a czerwcem 2026 r. w 13 krajach Unii Europejskiej/Europejskiego Obszaru Gospodarczego (UE/EOG) oraz w Wielkiej Brytanii odnotowano już 106 potwierdzonych przypadków zachorowań. Ognisko ma charakter wybitnie międzynarodowy - zakażenia potwierdzono m.in. w Polsce, Niemczech, Danii, Austrii, Czechach, Estonii, Francji, na Węgrzech, Litwie, Łotwie, w Holandii, Szwecji oraz Norwegii. Co szczególnie niepokojące, aż 49 osób wymagało hospitalizacji, a infekcje nadal najsilniej uderzają w najmłodszych konsumentów.

Trop na sklepowych półkach: winne zupki instant

Kluczowym elementem obecnego wyjaśnienia sprawy było przeprowadzenie drobiazgowych wywiadów epidemiologicznych. Pacjenci z Danii, Estonii, Niemiec, Łotwy i Litwy wskazywali, że przed wystąpieniem objawów spożywali smakowe produkty typu noodle (makarony instant) tej samej marki.

Przełom przyniósł jednak dopiero mikrobiologiczny dowód tożsamości bakterii. W Niemczech oraz na Litwie w laboratoriach przebadano paczkowane makarony o smaku kurczaka (wersje łagodniejsze oraz „hot chicken”) i wykryto w nich dokładnie ten sam szczep Salmonella Stanley, który wywołał epidemię u ludzi. Dalsza identyfikacja łańcucha dostaw wykazała, że skażona partia towaru dystrybuowanego w wielu krajach pochodzi od jednego producenta z Ukrainy. Eksperci wskazują, że źródło zanieczyszczenia znajduje się najprawdopodobniej na poziomie zakładu produkcyjnego. Co ciekawe, w produktach tej samej marki wykryto również inne szczepy Salmonella, co może sugerować, że w fabryce doszło do więcej niż jednego incydentu higienicznego lub zanieczyszczony był konkretny komponent składowy (np. przyprawy).

Działania naprawcze i ukryte ryzyko dla konsumentów

Krajowe organy ds. bezpieczeństwa żywności w państwach, do których trafił skażony asortyment, podjęły już natychmiastowe kroki zaradcze. Produkty podejrzanej marki są masowo wycofywane z obrotu handlowego i zdejmowane ze sklepów, co powinno skutecznie ograniczyć napływ nowych pacjentów do szpitali.

EFSA zwraca jednak uwagę na jedno bardzo poważne ryzyko o charakterze długoterminowym. Makarony instant charakteryzują się wyjątkowo długim terminem przydatności do spożycia. Oznacza to, że niebezpieczne zupki mogą wciąż znajdować się w szafkach kuchennych i domowych spiżarniach niczego nieświadomych konsumentów, czekając na przygotowanie. Z tego powodu eksperci nie wykluczają, że w najbliższych tygodniach mogą pojawiać się kolejne, pojedyncze przypadki zachorowań.

Instrukcje dla konsumentów i dalsze kroki służb

W oficjalnym komunikacie EFSA sformułowała jasne wytyczne dla konsumentów. Przede wszystkim należy bezwzględnie sprawdzać komunikaty o wycofaniach publikowane przez Główny Inspektorat Sanitarny (GIS) i pod żadnym pozorem nie spożywać produktów objętych ostrzeżeniem – należy je wyrzucić lub zwrócić do sklepu. Urząd przypomina również o konieczności ścisłego przestrzegania instrukcji na etykietach dotyczących obróbki termicznej (np. zalewania wrzątkiem na określony czas) oraz o rygorystycznej higienie rąk podczas przygotowywania posiłków.

Dochodzenie inspekcji sanitarnych i weterynaryjnych nie zostało jeszcze zamknięte. Trwają intensywne analizy mające na celu precyzyjne wskazanie pierwotnej przyczyny skażenia w ukraińskim zakładzie. Organy kontrolne sprawdzają, czy bakteria rozwinęła się wewnątrz fabryki z powodu uchybień technicznych, czy też została dostarczona do zakładu wraz z jednym z surowców (np. suszonym mięsem z kurczaka lub mieszanką przypraw). Służby medyczne w całej Europie zostały poproszone o dalsze monitorowanie sytuacji, sekwencjonowanie genetyczne nowych izolatów i natychmiastowe raportowanie podejrzanych przypadków do baz ECDC.

Źródło: https://www.efsa.europa.eu/en/news/multi-country-outbreak-salmonella-stanley-infections-linked-flavoured-noodle-products