Diety roślinne u dzieci - korzyści i ryzyka wg największych przeprowadzonych do tej pory badań

Coraz więcej rodzin na całym świecie decyduje się na diety oparte na roślinach dla swoich dzieci i nastolatków, często kierując się względami zdrowotnymi, etycznymi lub środowiskowymi. Do tej pory jednak informacje naukowe na temat tego, jak takie diety wpływają na rozwój i zdrowie młodych organizmów, były fragmentaryczne i niejednoznaczne. Najnowsza, najbardziej obszerna meta-analiza dotycząca tego zagadnienia przynosi najbardziej kompleksowy jak dotąd obraz ich korzyści i ograniczeń.

Badanie opublikowane w Critical Reviews in Food Science and Nutrition, a przeprowadzone przez naukowców z Włoch, USA i Australii zebrało dane z 59 badań obejmujących ponad 48 000 dzieci i młodzieży z 18 krajów. Porównano w nim dzieci stosujące lacto-ovo-wegetariańskie diety (czyli diety roślinne z dodatkiem jaj i/lub produktów mlecznych) oraz wegańskie diety (bez jakichkolwiek produktów odzwierzęcych) z rówieśnikami jedzącymi tradycyjnie - w tym mięso, ryby i produkty odzwierzęce.

Jakie były wnioski z badań?

Jednym z najważniejszych ustaleń jest to, że diety roślinne mogą wspierać zdrowy wzrost i rozwój, jeśli są odpowiednio zaplanowane i uwzględniają wszystkie niezbędne składniki odżywcze. Dzieci na dietach wegetariańskich zwykle spożywały więcej błonnika, żelaza, folianów, witaminy C i magnezu w porównaniu do dzieci jedzących mięso, co może sprzyjać korzystnemu profilowi metabolicznemu i zdrowiu sercowo-naczyniowemu. Jednocześnie spożycie energii, białka, tłuszczów oraz kilku kluczowych mikroskładników - takich jak witamina B12, cynk i w niektórych przypadkach wapń i jod - było niższe. W związku z tym dzieci na dietach roślinnych mogą wymagać wzmocnionych produktów spożywczych lub suplementacji, szczególnie w zakresie witaminy B12, której praktycznie nie ma w produktach roślinnych bez fortyfikacji.

Analiza wykazała także, że dzieci stosujące diety wegetariańskie i wegańskie często były szczuplejsze i miały niższy wskaźnik masy ciała (BMI) oraz niższe stężenie cholesterolu LDL, tzw. „złego cholesterolu”. Te obserwacje mogą świadczyć o korzystnym wpływie diety roślinnej na profil sercowo-naczyniowy, co jest istotne z perspektywy długoterminowego zdrowia.

Jednak naukowcy podkreślają, że wyniki te nie oznaczają, iż diety roślinne same w sobie są automatycznie lepsze lub gorsze dla dzieci niż diety tradycyjne; kluczowe jest jak są zbilansowane i jakie składniki zawierają. Rodzice i opiekunowie muszą szczególnie uważać, aby zapewnić dzieciom wszystkie składniki, które są trudniejsze do uzyskania z roślin, jak wspomniana witamina B12, a także wapń, żelazo, cynk i jod, które są niezbędne dla prawidłowego wzrostu, funkcjonowania układu nerwowego i zdrowia kości. Konieczne może być stosowanie produktów wzbogaconych oraz konsultacje z lekarzem lub dietetykiem, aby zapobiec niedoborom, które w długiej perspektywie mogłyby negatywnie wpłynąć na zdrowie dziecka.

Podsumowując, zarówno wyniki meta-analizy, jak i jej popularnonaukowe omówienia podkreślają, że diety roślinne u dzieci mogą być zdrowszą opcją i wspierać rozwój, ale tylko wtedy, gdy są starannie zaplanowane i odpowiednio uzupełniane, aby pokryć zapotrzebowanie na wszystkie niezbędne składniki odżywcze. Bez takiego podejścia istnieje ryzyko niedoborów, które mogą mieć konsekwencje zdrowotne w okresie wzrostu i dojrzewania.

Źródło: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10408398.2025.2572983​