EFSA proponuje obniżenie limitów dioksyn i PCB w żywności

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) rozpoczął publiczne konsultacje dotyczące ryzyka zdrowotnego związanego z obecnością dioksyn oraz dioksynopodobnych polichlorowanych bifenyli (PCB) w żywności. Inicjatywa ta jest elementem procesu aktualizacji naukowej oceny ryzyka tych substancji i stanowi zaproszenie do udziału w debacie zarówno dla ekspertów, jak i dla przedstawicieli branży spożywczej, organizacji konsumenckich oraz obywateli zainteresowanych bezpieczeństwem żywności w Unii Europejskiej.

Dioksyny i niektóre PCB nie są związkami celowo stosowanymi w produkcji żywności. Powstają głównie jako niezamierzone produkty procesów przemysłowych, spalania oraz innych działań człowieka, a dzięki swojej dużej trwałości utrzymują się w środowisku przez długi czas. Z łatwością przenikają do łańcucha pokarmowego, gdzie kumulują się przede wszystkim w tkance tłuszczowej zwierząt. Z tego względu głównym źródłem narażenia człowieka na te związki jest żywność pochodzenia zwierzęcego, taka jak mięso, ryby, jaja czy produkty mleczne. Choć w ostatnich dekadach poziomy dioksyn i PCB w żywności w Europie uległy znacznemu obniżeniu, substancje te wciąż budzą niepokój ze względu na ich potencjalnie szkodliwy wpływ na zdrowie.

Długotrwała ekspozycja na dioksyny i dioksynopodobne PCB wiązana jest z zaburzeniami funkcjonowania układu odpornościowego i hormonalnego, negatywnym wpływem na rozwój i rozrodczość, a także z podwyższonym ryzykiem niektórych nowotworów. W odpowiedzi na rozwój wiedzy naukowej EFSA zaproponowała aktualizację tolerowanego tygodniowego pobrania (TWI) dla sumy tych związków. Nowa wartość wynosi 0,6 pikograma na kilogram masy ciała tygodniowo, co odzwierciedla wysoką toksyczność dioksyn nawet w bardzo niskich dawkach.

Jednocześnie wstępne analizy EFSA wskazują, że w wielu przypadkach aktualne narażenie dietetyczne w Europie przekracza proponowaną wartość TWI, i to we wszystkich grupach wiekowych. Oznacza to, że nawet przy obecnych, relatywnie niskich poziomach zanieczyszczeń w żywności, długoterminowe spożycie może stanowić problem z punktu widzenia ochrony zdrowia publicznego. Właśnie dlatego tak istotna jest aktualizacja oceny ryzyka oraz dalsze działania na rzecz ograniczania obecności tych związków w środowisku i żywności.

Nowa ocena EFSA została przygotowana m.in. w odpowiedzi na zmiany wprowadzone przez Światową Organizację Zdrowia, która w 2022 roku zaktualizowała współczynniki równoważności toksycznej stosowane do porównywania siły działania poszczególnych dioksyn i PCB. Uwzględnienie tych zmian pozwala lepiej oszacować rzeczywiste zagrożenie zdrowotne wynikające z jednoczesnej ekspozycji na mieszaniny różnych związków.

Konsultacje publiczne ogłoszone przez EFSA potrwają do stycznia 2026 roku. Równolegle planowane są działania informacyjne, w tym spotkanie online poświęcone dioksynom w żywności i paszach, którego celem jest wyjaśnienie przyjętej metodologii oraz odpowiedź na pytania zainteresowanych stron. Ostateczna opinia naukowa EFSA, uwzględniająca zgłoszone uwagi, będzie stanowić podstawę do dalszych decyzji regulacyjnych na poziomie Unii Europejskiej, mających na celu zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia konsumentów.

Źródło: https://www.efsa.europa.eu/en/news/have-your-say-dioxins-and-related-pcbs​