EFSA - przegląd niektórych istniejących maksymalnych poziomów pozostałości lambda-cyhalotryny

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności przeprowadził ukierunkowany przegląd wybranych poziomów MRL (maximum residue levels) dla lambda-cyhalotryny na wniosek Komisji Europejskiej. Powodem były wcześniejsze analizy wskazujące na potencjalne ryzyko ostrego narażenia konsumentów, w których dla niektórych produktów, takich jak gruszki, brzoskwinie czy jabłka, odnotowano przekroczenia poziomu ARfD (ostra dawka referencyjna) nawet do 138%.

Czym jest ARfD i dlaczego ma znaczenie w tej ocenie?

ARfD (Acute Reference Dose) określa maksymalną ilość substancji, którą konsument może bezpiecznie przyjąć w krótkim czasie, najczęściej w ciągu jednego dnia, bez ryzyka dla zdrowia. Wartość ta wyrażana jest w przeliczeniu na masę ciała i stanowi podstawowe narzędzie oceny ryzyka jednorazowego narażenia. Przekroczenie ARfD oznacza potencjalne zagrożenie zdrowotne i jest bezpośrednim sygnałem do rewizji obowiązujących limitów pozostałości.

Metodologia przeprowadzonej analizy

Ocena została oparta na danych dostarczonych przez państwa członkowskie, obejmujących dopuszczone praktyki rolnicze GAP (Good Agricultural Practice) oraz wyniki badań pozostałości. W procesie uczestniczyło 12 państw UE oraz Wielka Brytania, a analiza uwzględniała zarówno nowe dane, jak i wcześniejsze opinie EFSA. Do oceny ryzyka wykorzystano model PRIMo (Pesticide Residue Intake Model) w wersji 3.1, który pozwala oszacować narażenie konsumentów przy aktualnych założeniach toksykologicznych.

Jakie rozwiązanie zaproponowała EFSA?

Na podstawie zgromadzonych danych EFSA zaproponowała zastępcze (awaryjne) poziomy MRL dla wszystkich produktów, dla których wcześniej zidentyfikowano ryzyko. Nowe wartości, niższe od dotychczasowych, zostały wyznaczone m.in. dla jabłek, gruszek, brzoskwiń, brokułów i kopru włoskiego, a w przypadku mięsa wieprzowego na poziomie granicy oznaczalności (tabela 1). W zaktualizowanym scenariuszu oceny ryzyka nie stwierdzono już przekroczeń ARfD, najwyższe oszacowane narażenie osiągnęło 99% wartości referencyjnej, co oznacza brak ryzyka dla konsumenta.

Tabela 1. Wybrane zmiany poziomów MRL dla lambda-cyhalotryny (przykładowe produkty)

*poziom na granicy oznaczalności (LOQ – limit of quantification)

Podsumowanie

Dokument potwierdza, że wcześniejsze poziomy MRL dla lambda-cyhalotryny mogły prowadzić do przekroczeń ostrej dawki referencyjnej, jednak zastosowanie zastępczych poziomów skutecznie eliminuje to ryzyko. Jednocześnie EFSA wskazuje, że część nowych limitów ma charakter tymczasowy ze względu na brak pełnych danych dotyczących niektórych produktów degradacji. Oznacza to, że choć obecne poziomy są uznane za bezpieczne, system regulacyjny pozostaje otwarty na dalsze korekty wraz z pojawianiem się nowych danych naukowych.

Źródło: https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2026.9976