Escherichia coli wytwarzająca toksynę Shiga w żywności detalicznej w Polsce - występowanie i różnorodność genetyczna

Jaki był cel badania i jaki problem adresuje?
Celem pracy była ocena częstości występowania Shiga toxin-producing Escherichia coli (STEC) w żywności dostępnej w handlu detalicznym w Polsce oraz charakterystyka genetyczna wyizolowanych szczepów. Badanie zaprezentowane w artykule „Shiga toxin-producing Escherichia coli in retail foods in Poland: occurrence and genetic diversity„ (2026)  wpisuje się w potrzebę lepszego rozpoznania ryzyka zdrowotnego związanego z surowymi i gotowymi do spożycia produktami, w kontekście rosnącej liczby zakażeń STEC w UE.

Jak przeprowadzono analizę?
W latach 2016–2020 przebadano 8425 próbek żywności, obejmujących m.in. kiełki, mięso surowe do spożycia na surowo, mięso mielone oraz warzywa świeże i RTE. Wykrywanie STEC prowadzono metodą RT-PCR zgodnie z ISO/TS 13136:2012. Spośród 54 podejrzanych izolatów 44 potwierdzono jako STEC. Dla 17 szczepów wykonano sekwencjonowanie całogo genomu (WGS) wraz z analizą MLST i cgMLST oraz identyfikacją genów wirulencji i oporności.

Jaka była skala zjawiska w Polsce?
STEC wykryto w 44 z 8425 próbek, co daje częstość 0,52%. Izolaty pochodziły głównie z surowych produktów mięsnych (np. tatar, surowe kiełbasy) oraz kiełków i warzyw. Mimo niskiej częstości, stwierdzono obecność serogrup wysokiego ryzyka, w tym O157:H7 i O26:H11, a także podtypów toksyny stx2a i stx2d, silnie powiązanych z ciężkimi powikłaniami, takimi jak HUS.

Co pokazała analiza genetyczna?
Szczepy charakteryzowały się wysoką różnorodnością genetyczną. Zidentyfikowano 13 serotypów oraz liczne typy sekwencyjne i kompleksy klonalne. Analiza cgMLST wykazała dwa klastry blisko spokrewnionych izolatów: jeden związany z wołowiną (tatar), drugi z kiełkami lucerny. Co istotne, wykryto dwa szczepy hybrydowe (3456 i 5076) łączące cechy STEC i ExPEC, potencjalnie zdolne do wywoływania zarówno zakażeń jelitowych, jak i pozajelitowych.

Oporność na antybiotyki
Spośród badanych izolatów, 30% wykazywało oporność na co najmniej jeden antybiotyk, a jeden szczep był wielolekooporny. Najczęściej obserwowano oporność na amoksycylinę z kwasem klawulanowym (15%) i cefuroksym (7%). Analiza WGS ujawniła obecność genów oporności, m.in. blaEC (AmpC), pmrB Y358N oraz tet(A), co wskazuje na potencjał rezerwuaru genów AMR w łańcuchu żywnościowym.

Podsumowanie
Choć częstość STEC w badanym okresie była niska, obecność serotypów wysokiego ryzyka, podtypów stx2a/stx2d oraz szczepów hybrydowych podnosi znaczenie surowych produktów mięsnych i kiełków jako matryc krytycznych. Wyniki potwierdzają potrzebę utrzymania systematycznego monitoringu, w tym wykorzystania WGS w nadzorze, oraz weryfikacji skuteczności programów higienicznych i kontroli surowców. Z perspektywy zarządzania ryzykiem kluczowe jest traktowanie nawet incydentalnych wykryć jako sygnału ostrzegawczego w łańcuchu dostaw.

Artykuł źródłowy: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S002364382600068X​