Komentarze do wytycznych PAL opublikowane – projekt Kodeksu coraz bliżej finału

Opublikowano komentarze do projektu Wytycznych Kodeksu Alimentarius dotyczących oznakowania alergenów metodą ostrożnościową (PAL). Ich analiza pokazuje szerokie poparcie dla kierunku zmian, choć jednocześnie wskazuje na kilka kluczowych kwestii technicznych, które wymagają doprecyzowania przed możliwym przyjęciem dokumentu podczas majowego posiedzenia CCFL.

Szerokie poparcie, ale z zastrzeżeniami

Analiza zgłoszonych uwag pokazuje, że ogólne cele wytycznych – w tym zwiększenie przejrzystości i spójności stosowania oznaczeń typu „może zawierać” – spotykają się z aprobatą większości uczestników procesu. Jednocześnie wskazano kilka obszarów wymagających doprecyzowania, szczególnie w kontekście praktycznego wdrożenia przepisów przez przemysł spożywczy oraz ich wpływu na konsumentów z alergiami.

Wyjątek stanowią stanowiska Brazylii oraz organizacji reprezentującej sektor żywności specjalnego przeznaczenia dietetycznego (ISDI), które wyraźnie sprzeciwiają się przejściu projektu do kolejnego etapu (Step 8) w obecnym kształcie. Ich zastrzeżenia koncentrują się głównie wokół podejścia opartego na dawkach referencyjnych oraz konsekwencji regulacyjnych wynikających z proponowanych rozwiązań.

Sporne kwestie techniczne

Najwięcej uwag dotyczy dwóch kluczowych obszarów. Pierwszym z nich są dawki referencyjne dla pszenicy i glutenu – zarówno ich wartości, jak i sposób interpretacji w kontekście ochrony najbardziej wrażliwych grup konsumentów. Szczególne kontrowersje budzi wykorzystanie poziomu ED05, czyli dawki wywołującej reakcję u 5% populacji uczulonej.

Drugim istotnym zagadnieniem jest sposób formułowania oznaczeń PAL w różnych scenariuszach produkcyjnych. Dyskusja dotyczy m.in. sytuacji, w których występuje ryzyko kontaktu krzyżowego obejmującego jedno lub kilka zbóż, a także produktów zawierających inne zboża niż główny składnik alergenny. Wskazuje się na potrzebę większej elastyczności i jednoznaczności komunikatów kierowanych do konsumentów.

QRA i ograniczenia analityczne

Znaczące kontrowersje budzi również proponowane podejście do ilościowej oceny ryzyka (Quantitative Risk Assessment, QRA). Krytycy podkreślają, że jego preskryptywne zastosowanie mogłoby w praktyce uczynić QRA obowiązkowym narzędziem przy podejmowaniu decyzji o stosowaniu PAL. W ich ocenie ograniczałoby to możliwość stosowania oznaczeń ostrzegawczych w sytuacjach poniżej określonych progów reakcji, co może mieć implikacje zarówno dla bezpieczeństwa konsumentów, jak i odpowiedzialności producentów.

Dodatkowo zwraca się uwagę na ograniczenia dostępnych metod analitycznych, które mogą utrudniać wiarygodne monitorowanie poziomów alergenów zgodnie z proponowanymi wymaganiami.

Spór o podstawy określania spożycia

Kolejnym punktem dyskusji jest wybór wartości referencyjnej do określania ilości spożywanej żywności. Część interesariuszy kwestionuje preferowanie mediany (P50), argumentując, że może ona nie odzwierciedlać rzeczywistych wzorców konsumpcji w populacjach wysokiego ryzyka. Wskazuje się na potrzebę uwzględnienia bardziej konserwatywnych założeń, które lepiej zabezpieczą konsumentów szczególnie wrażliwych.

Kluczowe spotkanie w maju

Decydujące znaczenie dla dalszych losów wytycznych będzie miało nadchodzące posiedzenie CCFL, które odbędzie się w dniach 11–15 maja 2026 r. w Ottawie. To właśnie tam delegacje będą próbowały osiągnąć konsensus w najbardziej spornych kwestiach i zdecydować, czy dokument jest gotowy do przyjęcia na finalnym etapie.

Sesja będzie transmitowana online, co umożliwi szerokiemu gronu interesariuszy śledzenie przebiegu dyskusji w czasie rzeczywistym. Ostateczne decyzje podjęte podczas spotkania mogą mieć istotny wpływ na globalne podejście do oznakowania alergenów i praktyki stosowane przez branżę spożywczą na całym świecie.

Perspektywy dla branży i konsumentów

Jeśli uda się osiągnąć porozumienie, wytyczne PAL mogą stać się ważnym krokiem w kierunku harmonizacji zasad oznakowania alergenów na poziomie międzynarodowym. Dla producentów oznaczałoby to większą jasność regulacyjną, natomiast dla konsumentów – bardziej wiarygodne i zrozumiałe informacje na etykietach.

Jednocześnie wynik majowych obrad pokaże, czy możliwe jest pogodzenie podejścia opartego na naukowej ocenie ryzyka z praktycznymi ograniczeniami przemysłu i oczekiwaniami różnych grup interesu.

Źródło: https://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius/meetings/detail/en/?meeting=CCFL&session=49