Nowa platforma analityczna SOFI usprawnia duński system nadzoru nad bezpieczeństwem żywności

W raporcie podsumowującym 2025 rok, duńskie organy nadzoru zaprezentowały efekty wdrożenia platformy SOFI (national Sequence-based surveillance Of Foodborne Infections). System optymalizuje dochodzenia epidemiologiczne, umożliwiając błyskawiczne porównywanie profili DNA bakterii pobranych od pacjentów, z żywności oraz środowiska produkcyjnego.

Dochodzenia w przypadku wystąpienia ognisk chorób przenoszonych drogą pokarmową charakteryzują się wysokim stopniem złożoności i wymagają ścisłej koordynacji działań wielu niezależnych instytucji. Dotychczasowym wyzwaniem w tego typu procesach było szybkie i jednoznaczne powiązanie patogenów izolowanych z różnych źródeł.

Odpowiedzią na tę potrzebę jest platforma SOFI, która stanowi ona scentralizowaną bazę, w skład której wchodzą informacje gromadzone przez Duński Urząd ds. Weterynarii i Żywności, Statens Serum Institut oraz Narodowy Instytut Żywności DTU. System pozwala na bezpośrednie zestawianie i analizę DNA bakterii w czasie rzeczywistym.

Jak podkreślają przedstawiciele Statens Serum Institut, kluczową zaletą SOFI jest przyspieszenie przepływu informacji między zaangażowanymi urzędami. Platforma łączy wyniki badań pochodzące z niezależnych instytucji nadzoru, co pozwala na natychmiastowe ustalenie powiązań. Wykrycie genetycznie identycznej bakterii u pacjentów oraz w badanym produkcie spożywczym to obecnie najsolidniejszy dowód pozwalający na jednoznaczne wskazanie źródła zatrucia.

Skuteczność analityczna w praktyce – przypadki z 2025 r.

Opublikowany raport dokumentuje wysoką skuteczność nowej platformy w zarządzaniu realnymi incydentami mikrobiologicznymi. We wspomnianym 2025 roku system SOFI odegrał kluczową rolę w rozwiązaniu kilku poważnych spraw:

• Wielokrajowe ogniska zatruć: System wsparł badanie incydentu wywołanego przez bakterię Salmonella Strathcona, który objął łącznie 437 przypadków w wielu państwach (w tym 29 zlokalizowanych w Danii). Analizy genetyczne potwierdziły związek zakażeń z partią pomidorów koktajlowych pochodzących z Włoch.
• Szybkie ustalenie źródła listeriozy: We wrześniu 2025 r. wystąpiło ognisko listeriozy, skutkujące hospitalizacją 11 osób. Platforma SOFI pozwoliła na sprawne powiązanie zakażeń ze spożyciem gotowych kotletów rybnych. Wyniki badań sekwencyjnych wykazały całkowitą zgodność genetyczną patogenów wyizolowanych od pacjentów z bakteriami obecnymi w produkcie, co umożliwiło natychmiastowe wycofanie kwestionowanej partii z obrotu.

Precyzyjne ukierunkowanie inspekcji w zakładach produkcyjnych

Wdrożenie platformy SOFI to nie tylko odpowiedź na sytuacje kryzysowe, ale również istotny element kształtujący politykę nadzoru nad zakładami produkcyjnymi. Z perspektywy organów kontrolnych, sprawna weryfikacja źródła zakażenia umożliwia niezwłoczne przeprowadzanie precyzyjnie ukierunkowanych audytów. W przypadku wspomnianego ogniska listeriozy, dane analityczne pozwoliły służbom weterynaryjnym na natychmiastowe podjęcie działań kontrolnych u podejrzewanego producenta. Pobranie prób wymazowych w trakcie tej wizyty ostatecznie potwierdziło obecność patogenu w środowisku produkcyjnym przedsiębiorstwa.

Przedstawiciele Duńskiego Urzędu ds. Weterynarii i Żywności zaznaczają, że możliwości oferowane przez system SOFI dostarczają twardych dowodów niezbędnych do planowania kontroli i wdrażania środków zapobiegawczych w obszarach, w których przyniosą one największe korzyści dla bezpieczeństwa całego łańcucha dostaw.

Źródło: https://www.food.dtu.dk/english/news/new-platform-speeds-up-identification-of-infection-sources-in-foodborne-outbreaks?id=76b54e70-c511-4ab7-b043-b73000019d8a

https://www.food.dtu.dk/english/publications/disease-causing-microorganisms/zoonosis-annual-reports