Od pożarów po choroby odzwierzęce - jak strategia „One Health” ma odpowiadać na kryzysy

Kontekst i cel wspólnego oświadczenia

Opublikowano wspólne oświadczenie międzyagencyjnej grupy zadaniowej UE ds. „One Health” („Jedno Zdrowie”) oraz europejskiej i środkowoazjatyckiej organizacji Quadripartite. Jest to pilne wezwanie do działania na poziomie regionalnym, krajowym i globalnym, motywowane intensyfikacją wzajemnie powiązanych kryzysów, takich jak pożary, fale upałów i powodzie. Oświadczenie uznaje, że ścisły związek między zdrowiem ludzi, zwierząt i środowiska wymaga zintegrowanego, międzysektorowego działania.

Identyfikacja narastających zagrożeń

Dokument podkreśla, że zagrożenia na styku zdrowia ludzi, zwierząt, roślin i środowiska są potęgowane przez zmiany klimatyczne, zanieczyszczenia, utratę różnorodności biologicznej oraz złożone łańcuchy żywnościowe. Skutki te są już obserwowane, lato 2025 r. było najcieplejszym w historii pomiarów. Do września 2025 r. pożary w UE zniszczyły prawie 1 milion hektarów gruntów, znacznie przekraczając średnią wieloletnią (280 000 ha). Te rekordowe upały i wydłużone sezony aktywności komarów napędzają rozprzestrzenianie się wirusa Zachodniego Nilu, chikungunya i dengi, jednocześnie zwiększając liczbę chorób przenoszonych przez żywność i wywierając presję na systemy opieki zdrowotnej.

Skład grupy zadaniowej „Jedno Zdrowie”

Siła oświadczenia wynika z faktu, że jest ono poparte przez kluczowe agencje regulacyjne Unii Europejskiej, co pokazuje systemowe podejście do problemu. W skład grupy zadaniowej UE ds. „Jednego Zdrowia” wchodzą: Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC), Europejska Agencja Leków (EMA), Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), Europejska Agencja Środowiska (EEA) oraz Europejska Agencja Chemikaliów (ECHA).

Kluczowe zalecenia i kierunki działania

Oświadczenie wzywa do wdrożenia czterech kluczowych rekomendacji. Należą do nich:

• wzmocnienie międzysektorowej koordynacji,
• poprawa zintegrowanych systemów nadzoru,
• promowanie badań naukowych nad powiązaniami między zdrowiem ludzi, zwierząt i środowiska oraz
• zwiększanie świadomości na temat wartości podejścia „Jedno Zdrowie”.

Konieczne jest, aby wybory polityczne opierały się na dowodach naukowych i przynosiły korzyści we wszystkich trzech obszarach.

Podsumowanie

Reasumując, wspólne oświadczenie stanowi alarmujące wezwanie do natychmiastowego i wspólnego działania. Podkreśla, że w obliczu globalnych kryzysów żaden sektor ani kraj nie może działać w pojedynkę. Wyzwania te, od chorób odzwierzęcych (takich jak ptasia grypa czy lumpy skin disease) po skutki fal upałów, są przypomnieniem o wzajemnych powiązaniach i wspólnej odpowiedzialności. Sygnatariusze zobowiązują się do proaktywnych działań i wdrożenia podejścia „Jedno Zdrowie”, zapraszając wszystkich partnerów do przyłączenia się do tego niezbędnego wysiłku na rzecz zdrowia ludzi, zwierząt i planety.

Źródło: https://www.efsa.europa.eu/pl/news/time-action-joint-statement-eu-cross-agency-one-health-task-force-and-european-and-central​