Zaprawianie sadzeniaków fungicydem i biostymulatorem a jakość ziemniaków przeznaczonych na chipsy

Pole doświadczalne przygotowano w okolicach Olsztyna, na glebie brunatnej wytworzonej z ciężkich piasków gliniastych, zaliczanej do klasy bonitacyjnej IVb i kompleksu przydatności rolniczej nr 5. Do badań wybrano trzy odmiany różniące się długością okresu wegetacji: wczesną Beo, średnio wczesną Pirol oraz średnio późną Picus. Sadzeniaki traktowano przed sadzeniem na cztery sposoby: bez zaprawy (kontrola), samym biostymulantem Supporter® (preparat na bazie aminokwasów), samym fungicydem Moncut 460 SC (substancja czynna flutolanil, chroniący przed rizoktoniozą) oraz kombinacją obu preparatów. Po zbiorze połowę próby analizowano od razu, a drugą połowę przechowywano przez sześć miesięcy w komorach klimatycznych w temperaturze 8°C i wilgotności względnej 95%, warunkach zalecanych dla ziemniaków przeznaczonych na chipsy.

Plon zależał głównie od odmiany i pogody

Zastosowane zaprawy nie wpłynęły istotnie statystycznie na plon ogólny ani plon handlowy bulw. Najwyższy plon ogólny (35,81 t/ha) uzyskano po zastosowaniu obu preparatów łącznie, a najwyższy plon handlowy (23,40 t/ha), po zaprawieniu samym fungicydem, jednak różnice te nie były istotne statystycznie.

Znacznie silniej na wielkość plonu wpłynęła odmiana. Picus, odmiana o najdłuższym okresie wegetacji, dała zarówno najwyższy plon ogólny (38,67 t/ha), jak i handlowy (24,71 t/ha) w uśrednieniu z trzech lat. Najniższy plon ogólny odnotowano dla odmiany Beo (32,47 t/ha), a najniższy plon handlowy dla Pirol (20,12 t/ha). Co ciekawe, to właśnie wczesna Beo charakteryzowała się najwyższym udziałem plonu bulw handlowych w plonie ogólnym (75,3%), podczas gdy dla Pirol wskaźnik ten wyniósł zaledwie 59,0%.

Najlepsze warunki pogodowe wystąpiły w 2022 roku, gdy mimo stosunkowo niskich opadów ogółem (298 mm) ich rozkład w czasie był korzystny dla kluczowych faz rozwojowych ziemniaka: obfite opady w czerwcu sprzyjały zawiązywaniu bulw, a umiarkowane w lipcu sprzyjały ich wzrostowi. Podobny układ wyników zaobserwowano dla plonu skrobi. Najwyższy plon skrobi dała odmiana Picus (7,07 t/ha), a najniższy Pirol (5,93 t/ha).

Niższa zawartość azotanów i azotynów po zaprawianiu

Badane odmiany ziemniaków na chipsy charakteryzowały się niską zawartością azotanów (średnio 49,56 mg/kg świeżej masy) i azotynów (0,49 mg/kg) bezpośrednio po zbiorze, znacznie poniżej limitu 200 mg/kg ustanowionego dla żywności przeznaczonej dla dzieci (rozporządzenie Komisji UE 2023/915).

W przypadku  związków azotowych zaprawy zadziałały korzystnie i wykazały różnice statystyczne. Zastosowanie samego biostymulanta obniżyło zawartość azotanów średnio o 8,2%, a azotynów o 12,5% w porównaniu z kontrolą. Sam fungicyd okazał się skuteczniejszy, redukcja wyniosła odpowiednio 13,6% i 23,2%. Najlepszy efekt dała jednak kombinacja obu preparatów: spadek zawartości azotanów o 21,2% i azotynów o 32,1% względem kontroli. Po sześciu miesiącach przechowywania zawartość obu związków dodatkowo się zmniejszyła, niezależnie od zastosowanej zaprawy. Tendencje zaobserwowane bezpośrednio po zbiorze utrzymały się także po okresie przechowywania.

Także tu odmiana miała duże znaczenie, Beo gromadziła najwięcej azotanów i azotynów, a najmniej Picus, co autorzy tłumaczą krótszym u wcześniejszych odmian okresem na przekształcenie pobranych azotanów w związki organiczne.

Straty podczas przechowywania

Naturalne ubytki masy bulw po sześciu miesiącach przechowywania okazały się niskie i wyniosły średnio około 3%. Zaobserwowano korzystny wpływ zaprawiania na przechowywanie ziemniaków. Zastosowanie Supporter® zmniejszyło straty średnio o 0,30 pp względem kontroli, a kombinacja obu preparatów o 0,43 pp. Najmniejsze straty notowano dla odmiany Picus (3,0%), największe dla Pirol (3,3%).

Autorzy zwracają uwagę na silną dodatnią korelację między zawartością azotanów i azotynów a wielkością strat przechowalniczych (r odpowiednio 0,739 i 0,683). Zastrzegają jednak, że nie należy tego interpretować jako bezpośredniego związku przyczynowego,  wyższe stężenia tych związków mogą po prostu odzwierciedlać ogólny stan fizjologiczny bulw lub stopień narażenia rośliny na stres w trakcie wegetacji.

Podsumowanie

Zaprawianie sadzeniaków fungicydem i biostymulantem, stosowane osobno lub łącznie, nie zwiększa istotnie plonu ogólnego, handlowego ani plonu skrobi, o wielkości plonu decydują przede wszystkim odmiana i pogoda w danym sezonie. Zaprawy przynoszą natomiast wymierną korzyść jakościową poprzez obniżenie zawartości niepożądanych związków azotowych oraz ograniczenie naturalnych strat podczas przechowywania.

Źródło: https://www.mdpi.com/2077-0472/16/17/1871