Podstawa prawna 

Ogłoszono rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz.U. 2026 Poz. 197). 

Treść regulacji 

W pierwszej kolejności, ustawodawca określił ogólne kategorie środków spożywczych, które mogą być sprzedawane np. w szkołach, a następnie do części z nich przyporządkował odpowiednie wymagania w zakresie składu i jakości. Zgodnie z § 1 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, do katalogu 19 kategorii produktów, które mogą być sprzedawane w szkołach, zaliczono: 

1) pieczywo, w tym bezglutenowe;

2) pieczywo półcukiernicze i cukiernicze, w tym bezglutenowe;

3) kanapki, w tym bezglutenowe;

4) sałatki i surówki;

5) mleko, w tym bezlaktozowe;

6) produkty mleczne, w szczególności: jogurt, napój jogurtowy, kefir, maślanka, mleko, mleko zsiadłe, mleko acidofilne, mleko smakowe, serwatka, ser twarogowy, serek homogenizowany, w tym bezlaktozowe;

7) napoje roślinne i roślinne alternatywy produktów mlecznych wzbogacone co najmniej w wapń i witaminę B12, w tym na bazie zbóż, soi, ryżu, orzechów, migdałów lub nasion roślin strączkowych;

8) produkty zbożowe, w tym zbożowe produkty śniadaniowe oraz zbożowe produkty bezglutenowe;

9) warzywa;

10) owoce;

11) suszone warzywa i owoce, orzechy, nasiona, środki spożywcze z nich wytworzone, bez dodatku cukrów, substancji słodzących oraz bez dodatku soli; 

12) soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne;

13) przeciery, musy owocowe, warzywne oraz owocowo-warzywne bez dodatku cukrów, substancji słodzących oraz bez dodatku soli;

14) koktajle owocowe, warzywne oraz owocowo-warzywne na bazie mleka, napojów roślinnych i roślinnych alternatyw produktów mlecznych, o których mowa w pkt 7, produktów mlecznych, o których mowa w pkt 6, bez dodatku cukrów i substancji słodzących,

15) naturalna woda mineralna nisko- lub średniozmineralizowana, woda źródlana i woda stołowa;

16) napoje przygotowywane na miejscu, które zawierają niewięcej niż 5 g cukrów dodanych w 250 ml produktu gotowego do spożycia;

17) inne napoje bez dodatku cukrów i substancji słodzących

18) bezcukrowe gumy do żucia;

19) czekolada gorzka o zawartości minimum 70 % suchej masy kakaowej.

Dodatkowe ograniczenia dla niektórych kategorii produktów 

W związku z dodatkowymi wymogami dotyczącymi niektórych grup produktów określonymi w § 1 ust. 2 niniejszego rozporządzenia, konieczne jest weryfikowanie ich zgodności z niniejszymi przepisami, a nie tylko z ogólnymi wymogami prawa żywnościowego. Oznacza to, że nawet jeśli wybrany produkt zalicza się do dozwolonej kategorii, to może być sprzedawany np. w szkołach, wyłącznie pod warunkiem spełnienia konkretnych wymagań. Na przykład pieczywo półcukiernicze i cukiernicze, w tym bezglutenowe; produkty mleczne, w szczególności: jogurt, napój jogurtowy, kefir, maślanka, mleko, mleko zsiadłe, mleko acidofilne, mleko smakowe, serwatka, ser twarogowy, serek homogenizowany, w tym bezlaktozowe; napoje roślinne i roślinne alternatywy produktów mlecznych wzbogacone co najmniej w wapń i witaminę B12, w tym na bazie zbóż, soi, ryżu, orzechów, migdałów lub nasion roślin strączkowych oraz produkty zbożowe, w tym zbożowe produkty śniadaniowe oraz zbożowe produkty bezglutenowe, będą mogły być sprzedawane wyłącznie pod warunkiem, że nie zawierają więcej niż 10 g cukrów w 100 g/ml produktu gotowego do spożycia (w przypadku pieczywa półcukierniczego i cukierniczego, limit został podniesiony do 13,5 g cukrów w 100 g produktu gotowego do spożycia oraz bez dodatku substancji słodzących), 10 g tłuszczu w 100 g/ml produktu gotowego do spożycia oraz 1 g soli w 100 g/ml produktu gotowego do spożycia, a w przypadku pieczywa półcukierniczego i cukierniczego – nie więcej niż 1,2 g soli w 100 g produktu gotowego do spożycia. Wszystkie te wymogi muszą być spełnione jednocześnie. 

Przepisy w zakresie żywienia zbiorowego 

Rozporządzenie zawiera również przepisy w zakresie wymogów dotyczących żywienia zbiorowego. Jego celem jest pokrycie zapotrzebowania na energię i podstawowe składniki odżywcze dla danej grupy wiekowej, wynikające z aktualnych norm żywienia dla populacji polskiej, opracowywanych przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy. Środki spożywcze wykorzystywane w żywieniu zbiorowym muszą spełniać wszystkie wymogi przyporządkowane do określonej kategorii produktów, wynikające z § 1 niniejszego rozporządzenia. Oprócz tego posiłki muszą spełniać szereg wymagań dotyczących układania jadłospisu, zgodnie z którymi np. zupy, sosy oraz potrawy mają być sporządzane z naturalnych składników, bez użycia koncentratów spożywczych; warzywa lub owoce mają być w każdym posiłku, przy czym udział warzyw musi być większy niż udział owoców; od poniedziałku do piątku mają być podawane nie więcej niż dwie porcje potrawy smażonej, a do smażenia mogą być używane rafinowany olej rzepakowy lub oliwa z oliwek. 

Zmiany w porównaniu do poprzedniego rozporządzenia

W porównaniu do poprzednio obowiązujących przepisów, ustawodawca wprowadził bardziej rygorystyczne limity cukru i substancji słodzących. Na przykład, w przypadku napojów przygotowywanych na miejscu, dotychczasowy limit dodanego cukru wynoszący 10 g na 250 ml produktu został obniżony o połowę, tj. do 5 g. Natomiast limit cukrów dla produktów sprzedawanych w placówkach systemu oświaty obniżono z 15 g do 10 g w 100 g/ml produktu. 

Istotną zmianą jest również wprowadzanie obowiązku serwowania dzieciom i młodzieży co najmniej raz w tygodniu w ramach obiadu potraw przygotowanych na bazie nasion roślin strączkowych bez dodatku produktów odzwierzęcych. Obowiązek ten będzie dotyczył żywienia całodziennego oraz w przypadku żywienia realizowanego w jednostce systemu oświaty, w której są podawane co najmniej 3 posiłki: śniadanie, obiad, podwieczorek. 

Okresy przejściowe oraz uchylenia. 

Niniejsze rozporządzenie w całości uchyliło dotychczas obowiązujące rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz. U. poz. 1154). 

Nowe rozporządzenie wejdzie w życie z dniem 1 września 2026 r. 

Pełen tekst rozporządzenia dostępny jest pod adresem: 

https://dziennikustaw.gov.pl/D2026000019701.pdf