Błędne oznakowanie produktów z łososia atlantyckiego w Chinach

Wraz z gwałtownym wzrostem globalnego spożycia łososia, Chiny stały się największym rynkiem łososia atlantyckiego (Salmo salar) w Azji. Wysokie ceny tego surowca i niejednoznaczne znakowanie produktów jako „łosoś atlantycki” na rynku w Chinach, doprowadziło do powszechnych nieprawidłowości w znakowaniu oraz oszustw. Celem niniejszego badania było opracowanie metody molekularnej, umożliwiającej dokładne rozróżnianie łososia atlantyckiego od innych produktów z ryb łososiowatych na szeroką skalę.

Pobieranie próbek w Chinach i metodyka badania

Zebrano 186 komercyjnych próbek produktów sprzedawanych pod różnymi nazwami powiązanymi z łososiem (filety, sushi, konserwy) z platform internetowych oraz sklepów stacjonarnych i restauracji w Chinach w okresie od czerwca 2024 do maja 2025 roku.

Do identyfikacji gatunku wykorzystano fragment mitochondrialnego genu 16S rRNA (ok. 200 par zasad), który pozwala na bezbłędną identyfikację gatunku nawet w produktach silnie przetworzonych termicznie. Podczas amplifikacji PCR, do rozróżnienia próbek pomiędzy amplifikowanymi sekwencjami zastosowano starter adaptorowy z 6-nukleotydowym znacznikiem multipleksującym. W połączeniu z technologią sekwencjonowania nowej generacji (NGS) wszystkie pobrane próbki poddano identyfikacji.

Wyniki zastępowania gatunków

Analiza genetyczna wykazała, że rzeczywisty skład badanych produktów znacząco odbiegał od deklaracji na etykietach. Ogólny wskaźnik zafałszowania produktów (rozumiany jako sytuacja, w której produkt sprzedawano pod nazwą „łosoś atlantycki”, a w rzeczywistości był to inny gatunek) wyniósł 24,73% (46 z 186 próbek).

Różnice w skali oszustw były szczególnie widoczne przy porównaniu kanałów dystrybucji. Dla produktów kupionych online wskaźnik zafałszowania wyniósł 36,54% (38 ze 104 próbek). Wynika to z ograniczonej kontroli nad sprzedawcami internetowymi. W sklepach stacjonarnych i restauracjach wskaźnik ten był znacząco niższy i wyniósł 9,76% (8 z 82 próbek).

Nie wykazano istotnych statystycznie różnic pomiędzy formami produktów – zafałszowania dotyczyły filetów (20,00%), sushi (25,97%) oraz konserw (30,76%).

Gatunki fałszywie oznakowane jako łosoś atlantycki

Wśród 46 próbek, które niesłusznie sprzedawano konsumentom pod nazwą „łosoś atlantycki” (Salmo salar), badania DNA ujawniły następujące tańsze substytuty:

Najczęściej wykorzystywanym gatunkiem do zastępowania łososia atlantyckiego okazał się pstrąg tęczowy. Ze względu na strukturę i barwę podobną do łososia atlantyckiego, był on masowo wykorzystywany jako zamiennik w surowych filetach oraz w sushi.

Gorbusza, kiżucz oraz keta były stosowane rzadziej, głównie w produktach puszkowanych, gdzie obróbka termiczna i rozdrobnienie ułatwiają ukrycie suchszej struktury mięsa tych gatunków.

Podsumowanie i wnioski

Niemal co czwarty produkt sprzedawany w Chinach jako łosoś atlantycki to w rzeczywistości tańszy zamiennik – najczęściej lokalnie hodowany pstrąg tęczowy.

Kupując produkty rybne online w Chinach, konsumenci są prawie czterokrotnie bardziej narażeni na oszustwo niż w tradycyjnych sklepach stacjonarnych.

Połączenie markerów 16S rRNA z technologią NGS okazało się niezwykle czułym, szybkim i ekonomicznym narzędziem do masowej, rutynowej kontroli autentyczności ryb.

W celu ochrony konsumentów i zapewnienia uczciwej konkurencji niezbędne jest ujednolicenie standardów znakowania oraz zaostrzenie nadzoru nad internetowym kanałem sprzedaży.

Źródło: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0889157526004631

Dołącz do FoodFakty Horizon Scanning i otrzymaj dostęp do profesjonalnych narzędzi służących do analiz i monitoringu zgłoszeń RASFF, zafałszowań żywności, a także zmian w przepisach prawa żywnościowego i opakowaniowego. Zapraszamy do zapoznania się z naszą przełomową usługą FoodFakty Horizon Scanning.