Komisja Europejska opublikowała raport podsumowujący zgłoszenia dotyczące bezpieczeństwa i zafałszowań żywności w 2025 r.

W ostatnich dniach Komisja Europejska opublikowała swój coroczny raport „2025 Annual Report Alert & Cooperation Network (ACN)” podsumowujący działalność europejskiej Sieci Ostrzegania i Współpracy (ACN) w zakresie bezpieczeństwa żywności, pasz, zdrowia roślin, dobrostanu zwierząt oraz zwalczania oszustw w łańcuchu żywnościowym. Raport przedstawia najważniejsze trendy, zagrożenia oraz działania podejmowane przez państwa członkowskie UE w 2025 roku.

Ogólne trendy i statystyki

Na system ACN (Alert & Cooperation Network) składają się dwa główne filary: System Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i Paszach (RASFF) oraz Sieci Pomocy i Współpracy Administracyjnej (AAC). W 2025 roku liczba powiadomień w systemie ACN osiągnęła rekordowy poziom 10 490 zgłoszeń, co stanowi wzrost o 11% w porównaniu z 2024 rokiem. Podział zgłoszeń na poszczególne filary wyglądał następująco:

• System RASFF (System Wczesnego Ostrzegania o Niebezpiecznej Żywności i Paszach): 5344 zgłoszenia (wzrost o 2% względem roku 2024). Warto zauważyć także, że o 14% wzrosła liczba najpoważniejszych powiadomień typu alert, spychając odrzucenia na granicy na drugie miejsce.
• System AAC łącznie: 3146, w tym największy wzrost w sieci związanej z dobrostanem zwierząt (AW – 929 powiadomień z 3 w roku 2024), natomiast spadek o blisko połowę w przypadku oszustw rolno-spożywczych

Najczęściej zgłaszane grupy produktów:

1. Owoce i warzywa pozostały najczęściej zgłaszaną grupą produktów, odpowiadając za 1572 powiadomienia (16% wszystkich zgłoszeń). Podobnie jak w ubiegłych latach, najczęściej wykrywane problemy obejmowały: pozostałości pestycydów oraz mykotoksyny, przy czym aflatoksyny i ochratoksyna A były najczęściej zgłaszanym zagrożeniem w suszonych figach. Produkty pochodzące spoza UE stanowiły prawie 80% ze zgłaszanych nieprawidłowości, a głównym krajem pochodzenia pozostaje Turcja.
2. Orzechy, nasiona i produkty orzechowe - kategoria ta wygenerowała 703 zgłoszenia (5% więcej niż w 2024 roku), a ponad 90% przypadków wiązało się z potencjalnym zagrożeniem dla zdrowia. Dominującym problemem były aflatoksyny, wykrywane głównie w orzeszkach ziemnych i pistacjach ( szczególnie z Argentyny, USA i Turcji) lub salmonella w sezamie.
3. Suplementy diety i żywność wzbogacona. W 2025 roku odnotowano 709 zgłoszeń dotyczących suplementów diety i żywności specjalnego przeznaczenia. Jak podkreśla raport, jest to grupa o najwyższym odsetku podejrzeń oszustw (aż 71% przypadków), a połowa produktów oferowana była za pośrednictwem handlu internetowego. Najczęściej zgłaszane problemy obejmowały błędy w oświadczeniach zdrowotnych (41%), brak odzwierciedlenia pomiędzy deklarowanym składem a rzeczywistym oraz obecność zakazanych substancji: sildenafil, tadalafil, johimbina czy sibutramina.
4. Mięso i produkty mięsne - produkty mięsne odpowiadały za 10% wszystkich zgłoszeń, przy czym największy udział miało mięso drobiowe. Głównym zagrożeniem biologicznym podobnie jak w poprzednich latach pozostaje Salmonella (43% zgłoszeń) oraz Listeria monocytogenes i bakterie STEC. Wśród innych problemów znalazły się także: nieprawidłowości dotyczące składu i identyfikowalności, fałszywe deklaracje gatunku mięsa czy obecność ciał obcych. Najczęściej zgłaszanymi krajami pochodzenia były Polska, Holandia i Brazylia.
5. Zboża i produkty piekarnicze - w tej kategorii odnotowano 487 przypadków, z czego 70% dotyczyło potencjalnego zagrożenia dla zdrowia, a prawie 16% zostało oznaczonych jako potencjalne oszustwo. Wśród najczęstszych zgłoszeń odnotowano pozostałości pestycydów w ryżu Basmati, czy też mykotoksyny w mące kukurydzianej oraz ryżu. Istotny problem stanowiły także nieprawidłowości w etykietowaniu herbatników oraz makaronów instant.

Najważniejsze incydenty bezpieczeństwa żywności

W raporcie wyróżniono kilka wielokrajowych kryzysów, które wymagały skoordynowanej akcji międzynarodowej: 

• Toksyna Bacillus cereus (cereulid) w mleku modyfikowanym dla niemowląt: jednym z najpoważniejszych zdarzeń pod koniec 2025 roku było wykrycie toksyny cereulid w preparatach do żywienia niemowląt. Problem został wykryty w zakładzie Nestlé w Holandii. Przeprowadzone dochodzenie wykazało, że źródłem zanieczyszczenia był olej arachidonowy dostarczany z Chin. Skażony Produkt został jak najszybciej wycofany z ponad 60 państw. Komisja EU wprowadziła nadzwyczajne środki kontroli na olej arachidowy importowany z Chin.
• Ognisko listeriozy powiązane z francuskimi serami. W 2025 r. odnotowano również wielonarodowe ognisko listeriozy związane z serami produkowanymi z mleka pasteryzowanego we Francji. Zachorowało 21 osób, a dwie zmarły. Produkty wycofano z ponad 60 krajów na całym świecie, a incydent pokazał znaczenie szybkiej wymiany informacji między państwami oraz skuteczność systemu RASFF w ograniczaniu zagrożeń zdrowotnych.
• Długotrwałe, wielokrajowe ognisko Salmonelli związane z pomidorami z Włoch. Na Sycili od 2023 do 2025 trwało wielokrajowe ognisko zakażeń Salmonella Strathcona ST2559. Ognisko, które doprowadziło do ponad 400 potwierdzonych przypadków zakażeń w 16 krajach europejskich oraz Wielkiej Brytanii powiązano z pomidorami koktajlowymi/śliwkowymi. Najwięcej infekcji zgłoszono we Włoszech, Niemczech i Austrii, a problem nie ograniczał się jednak wyłącznie do Europy bowiem przypadki zakażeń odnotowano także w USA i Kandzie. Epidemiolodzy znaleźli przyczynę problemu ogniska zakażeń, w próbkach wody pełniącej funkcje nawadniania roślin wykryto obecność Salmonelli. 

Polska w raporcie ACN 2025

Polska pozostaje aktywnym uczestnikiem systemu Alert and Cooperation Network (ACN). W raporcie za 2025 r. kraj został wskazany zarówno jako istotny uczestnik wymiany informacji dotyczących zdrowia roślin, gdzie znalazł się w czołówce państw zgłaszających niezgodności, jak również jako kraj pochodzenia części produktów żywnościowych objętych notyfikacjami. Szczególnie często zgłoszenia dotyczyły mięsa drobiowego w związku z obecnością Salmonella oraz produktów rybołówstwa. Polska pojawiała się również w zgłoszeniach związanych z siecią Pet Animals Network.

Kraje zgłaszające i kraje pochodzenia

Wśród krajów, które zgłosiły najwięcej powiadomień wymienia się Niemcy (2117), Holandię (1381) oraz Belgię (811). Polska zgłosiła 641 naruszeń, zajmując 5 miejsce w zestawieniu. Odnotowane powiadomienia dotyczyły przede  wszystkim produktów z Chin, Turcji oraz Indii ze względu na przekroczenia norm przyjętych przez UE.

Źródło: https://food.ec.europa.eu/document/download/5266bb47-4b7e-4558-9910-4c66519cbe7f_en?filename=acn_annual-report_2025.pdf