FSA i FSS publikują pierwsze wytyczne dotyczące bezpieczeństwa produktów z hodowli komórkowej

Food Standards Agency (FSA) oraz Food Standards Scotland (FSS) opublikowały dokument „Cell-cultivated products: guidance on classification and HACCP principles”, w którym przedstawiają zasady klasyfikacji oraz wymagania higieniczne dla produktów spożywczych powstających z hodowanych komórek zwierzęcych. Jest to pierwsze tak szczegółowe opracowanie mające na celu uporządkowanie zasad bezpieczeństwa dotyczących żywności produkowanej metodami biotechnologicznymi w Wielkiej Brytanii.

W obliczu dynamicznego rozwoju technologii hodowli komórkowej oraz rosnącego zainteresowania alternatywami dla tradycyjnego mięsa, wytyczne mają stanowić praktyczne wsparcie dla przedsiębiorców planujących wejście na rynek produktów „cell-cultivated”.

Nowa klasyfikacja: nie mięso, lecz produkt pochodzenia zwierzęcego

Choć w przestrzeni publicznej produkty hodowane komórkowo określane są jako „mięso z laboratorium”, „mięso hodowane” czy „cultured meat”, FSA i FSS zaznaczają, że z prawnego punktu widzenia nie są one mięsem w rozumieniu obowiązujących przepisów.

Zamiast tego klasyfikuje się je jako produkty pochodzenia zwierzęcego (POAO).

To rozróżnienie ma istotny wpływ na dobór odpowiednich regulacji, które mają zastosowanie do produkcji, przetwarzania i dystrybucji takich wyrobów. Jednocześnie wytwarzanie komórek nie obejmuje tradycyjnego uboju, dlatego nie obejmują go przepisy dotyczące dobrostanu czy procedur ubojowych.

HACCP jako fundament bezpieczeństwa żywności komórkowej

Mimo innowacyjności procesu produkcji, gotowy wyrób pozostaje żywnością objętą przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa. Dokument podkreśla, że producenci muszą wdrożyć system zarządzania bezpieczeństwem oparty na zasadach HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points).

Kluczowe wymagania obejmują:

• identyfikację potencjalnych zagrożeń — mikrobiologicznych, chemicznych, fizycznych i specyficznych dla hodowli komórkowej (np. stabilność linii komórek),
• określenie krytycznych punktów kontroli w procesie produkcji,
• wyznaczenie limitów krytycznych, procedur monitorowania i działań korygujących,
• regularną weryfikację procesu oraz właściwą dokumentację.

Wytyczne przypominają również o konieczności stosowania tzw. dobrych praktyk higienicznych, takich jak utrzymanie czystości, kontrola temperatury, zarządzanie odpadami, higiena personelu czy sterylność mediów hodowlanych. HACCP nie może być skuteczny, jeśli podstawowe warunki higieniczne nie są zapewnione.

Znaczenie wytycznych dla producentów i konsumentów

Dla przedsiębiorców dokument stanowi praktyczną mapę drogową, jak bezpiecznie i zgodnie z prawem projektować proces produkcyjny związany z żywnością hodowaną komórkowo. Ułatwia zrozumienie, które regulacje mają zastosowanie oraz jakie systemy i procedury muszą zostać wdrożone.

Dla rynku spożywczego wytyczne mają znaczenie strategiczne — mogą wpływać na sposób etykietowania, nadzoru i kontroli oraz potencjalnie na zasady eksportu i importu tego typu produktów.

Z perspektywy konsumentów publikacja podkreśla, że produkty „cell-cultivated” podlegają takim samym wymogom higienicznym i bezpieczeństwa jak żywność konwencjonalna. Ma to budować zaufanie do nowej kategorii produktów, która dla wielu wciąż może budzić wątpliwości.

Plany na przyszłość: rozwój regulacji w latach 2025–2027

FSA i FSS zapowiadają kolejne działania w ramach programu „Cell-Cultivated Products sandbox”. W najbliższych latach planowane jest opracowanie dalszych wytycznych dotyczących m.in. mikrobiologii, klasyfikacji, etykietowania czy szczegółowych zasad oceny ryzyka.

Rynek żywności z hodowli komórkowej nadal ewoluuje, dlatego regulacje będą rozwijane równolegle z technologią i skalowaniem produkcji. Branża musi być przygotowana na regularne aktualizacje wymagań wraz z pojawianiem się nowych danych oraz pierwszych komercyjnych produktów.

Źródło: https://www.food.gov.uk/business-guidance/cell-cultivated-products-guidance-on-classification-and-haccp-principles​