Nowa strategia WHO 2026–2035: woda, higiena i klimat w centrum uwagi przemysłu spożywczego

Ukazała się nowa strategia WHO „Water, Sanitation, Hygiene and Waste Strategy 2026–2035”, wyznaczająca globalne kierunki działań w obszarze wody, sanitacji, higieny i gospodarki odpadami (WASH). Choć dokument adresowany jest przede wszystkim do rządów i instytucji zdrowia publicznego, jego znaczenie dla przemysłu spożywczego jest realne i długofalowe. Strategia zapowiada wzmocnienie norm jakości wody, nadzoru sanitarnego, zarządzania ryzykiem klimatycznym oraz monitoringu systemów wodno-kanalizacyjnych, czyli obszarów kluczowych dla bezpieczeństwa żywności i ciągłości produkcji.

Woda jako strategiczny surowiec - rosnące znaczenie jakości i zarządzania ryzykiem

WHO podkreśla, że mimo postępów na świecie wciąż miliardy ludzi nie mają dostępu do bezpiecznie zarządzanej wody pitnej, a jakość wody pozostaje jednym z głównych wyzwań zdrowia publicznego. W strategii szczególny nacisk położono na podejście oparte na analizie ryzyka (m.in. water safety plans), aktualizację wytycznych dotyczących jakości wody pitnej oraz wzmocnienie niezależnego nadzoru regulacyjnego.

Dla przemysłu spożywczego oznacza to potencjalne zaostrzenie krajowych norm jakości wody wykorzystywanej w produkcji, myciu surowców, procesach technologicznych i utrzymaniu higieny. Można spodziewać się większej presji na systemowe zarządzanie ryzykiem, dokumentowanie parametrów jakościowych oraz integrację zarządzania wodą z systemami bezpieczeństwa żywności (HACCP, ISO 22000, FSSC).

Sanitacja i ścieki - większa odpowiedzialność środowiskowa

Strategia WHO rozszerza spojrzenie na „bezpiecznie zarządzaną sanitację”, obejmując cały łańcuch - od źródła powstawania ścieków po ich przetwarzanie i bezpieczne odprowadzanie lub ponowne wykorzystanie. W dokumencie podkreśla się również znaczenie regulacji małych systemów oraz instalacji nieskanalizowanych.

Dla zakładów spożywczych może to oznaczać:

• rosnące wymagania wobec parametrów ścieków przemysłowych,
• większą kontrolę nad zanieczyszczeniami chemicznymi i mikrobiologicznymi,
• nacisk na rozwiązania oparte na gospodarce obiegu zamkniętego,
• integrację kwestii sanitacji z raportowaniem ESG.

W praktyce wdrażanie krajowych polityk inspirowanych strategią WHO może przełożyć się na inwestycje w modernizację systemów oczyszczania ścieków oraz dokładniejsze raportowanie oddziaływania środowiskowego.

Higiena i kontrola zakażeń - standardy, które przenikają do przemysłu

WHO akcentuje kluczową rolę higieny rąk, bezpiecznej infrastruktury sanitarnej oraz zapobiegania zakażeniom. Choć duża część strategii odnosi się do placówek ochrony zdrowia, kierunek jest jasny: higiena traktowana jest jako fundament bezpieczeństwa systemów.

W kontekście branży spożywczej oznacza to utrzymanie wysokiego poziomu wymagań wobec:

• infrastruktury sanitarnej w zakładach,
• procedur mycia i dezynfekcji,
• zarządzania odpadami,
• kultury bezpieczeństwa i szkoleń personelu.

Wzmacnianie globalnych standardów sanitarnych zwykle przekłada się na aktualizacje krajowych przepisów oraz wymogów audytowych w łańcuchu dostaw.

Klimat jako nowe ryzyko operacyjne

Jednym z najmocniejszych elementów strategii jest powiązanie WASH ze zmianą klimatu. WHO wskazuje, że ekstremalne zjawiska pogodowe, jak powodzie, susze, fale upałów, bezpośrednio wpływają na jakość i dostępność wody oraz stabilność systemów sanitarnych.

Dla przemysłu spożywczego to sygnał, że zarządzanie ryzykiem klimatycznym powinno stać się integralną częścią strategii operacyjnej. Oznacza to m.in.:

• analizę podatności zakładów na przerwy w dostawach wody,
• dywersyfikację źródeł wody,
• zabezpieczenie infrastruktury przed ekstremalnymi zjawiskami,
• powiązanie zarządzania wodą z planami ciągłości działania (BCP).

WHO wyraźnie wskazuje, że woda i sanitacja to element odporności systemów – również przemysłowych.

Monitoring, dane i presja regulacyjna

Strategia przewiduje wzmocnienie globalnego monitoringu poprzez wspólne działania WHO i UNICEF oraz rozwój wskaźników dotyczących systemów wodnych, finansowania i odporności klimatycznej. Zwiększona przejrzystość danych i nacisk na raportowanie mogą pośrednio wpłynąć na środowisko regulacyjne w wielu krajach.

Dla branży spożywczej oznacza to:

• rosnące znaczenie mierzalnych wskaźników środowiskowych,
• większe powiązanie polityk wodnych z wymaganiami klimatycznymi,
• potencjalne zmiany w przepisach krajowych dotyczących jakości wody i ścieków.

Co to oznacza dla sektora food?

Nowa strategia WHO nie wprowadza bezpośrednich regulacji dla przemysłu spożywczego, ale wyznacza kierunek, który w najbliższych latach będzie przenikał do polityk krajowych, standardów audytowych i wymogów środowiskowych.

Dla firm spożywczych to sygnał, że: zarządzanie wodą staje się elementem strategicznym, a nie wyłącznie operacyjnym, jakość wody i ścieków będzie coraz ściślej powiązana z bezpieczeństwem żywności. Także kwestie klimatyczne i sanitarne będą coraz mocniej integrowane z raportowaniem ESG. A inwestycje w infrastrukturę wodno-kanalizacyjną mogą stać się elementem przewagi konkurencyjnej.

Woda, higiena i sanitacja przestają być wyłącznie zapleczem produkcji, a stają się jednym z kluczowych filarów odporności i odpowiedzialności sektora spożywczego w nadchodzącej dekadzie.

Źródło: https://www.who.int/publications/i/item/B09661​