Redukcja stosowania antybiotyków w hodowli zwierząt trwale i szybko obniża lekooporność patogenów

W oparciu o długoterminowy monitoring prowadzony we Francji, agencja ANSES wykazała, że ograniczenie podaży antybiotyków u zwierząt przynosi duże efekty dla bezpieczeństwa łańcucha żywnościowego. Wyniki niezależnych projektów badawczych udowadniają, że spadek lekooporności kluczowych szczepów bakterii następuje zaledwie w ciągu roku do dwóch lat od wdrożenia zmian.

Utrzymanie skuteczności środków przeciwdrobnoustrojowych to jeden z fundamentów bezpieczeństwa zarówno w medycynie, jak i weterynarii. Dotychczas badacze nie mieli całkowitej pewności, czy nabyta przez bakterie oporność na leki może zostać skutecznie odwrócona po odstawieniu preparatów. Główne obawy wynikały ze złożoności mechanizmów oporności wielolekowej, w których zastosowanie jednego środka może stymulować odporność krzyżową na inne substancje.

Nadzór nad substancjami o znaczeniu krytycznym

Badania skupiły się na szczepach Escherichia coli oraz antybiotykach sklasyfikowanych jako substancje krytyczne, podlegających ścisłemu nadzorowi. W pierwszej kolejności przeanalizowano oporność E. coli na fluorochinolony oraz cefalosporyny trzeciej i czwartej generacji. Następnie zbadano oporność na kolistynę u zwierząt gospodarskich - przede wszystkim cieląt oraz trzody chlewnej. Gatunki te charakteryzowały się historycznie najwyższym odsetkiem występowania oporności na tę substancję, co doprowadziło do wprowadzenia rygorystycznych ograniczeń jej stosowania na fermach w 2016 roku.

Dynamika spadku oporności

Zgromadzenie tak szczegółowych danych było możliwe dzięki francuskiej sieci monitorującej (Résapath), która gromadzi wyniki nieprzerwanie od 1982 roku. System ten zapewnia dostęp do tysięcy antybiogramów, dając znacznie szerszy pogląd na rozwój patogenów niż standardowy nadzór oparty wyłącznie na próbkach pobieranych na etapie uboju.

Zestawienie profili lekooporności z faktyczną ekspozycją na antybiotyki udowadnia, że spadek liczby opornych bakterii następuje w ciągu zaledwie 1–2 lat od ograniczenia podaży preparatu. Potwierdzają to statystyki, w których odsetek szczepów opornych na kolistynę obniżył się z 40% (notowanych na przełomie lat 2010–2011) do obecnych 5–10%. Z kolei znacząca redukcja podaży cefalosporyn i fluorochinolonów, sięgająca 88–94% w dekadzie 2011–2021, zmniejszyła odsetek opornych bakterii E. coli z 20% do zaledwie 5–7%. Co istotne, proces ten nie wywołał zjawiska oporności krzyżowej na inne leki.

Prewencja i zoohigiena kształtują rynek

Przedstawiciele ANSES wskazują, że za tak szybką poprawą statystyk stoi zintegrowane podejście organów nadzoru oraz samych hodowców. Skuteczność działań opierała się na wyznaczeniu celów redukcyjnych, których stopień realizacji znacząco przewyższył pierwotne założenia.

Spadek zapotrzebowania na farmakologię był bezpośrednio powiązany z poprawą warunków zoohigienicznych, optymalizacją praktyk w gospodarstwach oraz wdrożeniem rozszerzonych programów szczepień zapobiegających pierwotnym infekcjom. Z punktu widzenia zakładów przetwórczych to twardy dowód na to, że prewencja i wysokie standardy utrzymania zwierząt rzeźnych przekładają się na mniejsze ryzyko mikrobiologiczne i wyższą jakość pozyskiwanego surowca.

Źródło:

https://www.anses.fr/en/content/reducing-the-use-of-antibiotics-in-animals-leads-to-a-rapid-and-lasting-decrease-in-bacterial-resistance