Ryby i owoce morza z handlu detalicznego jako potencjalny rezerwuar bakterii lekoopornych - wyniki polskiego badania

W badaniu, analizie poddano 99 próbek ryb i owoców morza zakupione w okresie od lutego do czerwca 2025 r. w trzech typach placówek handlowych na terenie Trójmiasta (Polska), sieci supermarketów, targu rybnym oraz specjalistycznym sklepie rybnym. Materiał obejmował 58 próbek ryb i 41 próbek owoców morza (krewetki, małże, kalmary, produkty mieszane), podzielonych  na mrożone i świeżeprodukty oraz formy przechowywania i sprzedaży (pakowane/luzem). Do oznaczania S. aureus i Enterococcus spp. zastosowano metody hodowlane zgodne z normami ISO, a do przesiewowego wykrywania domniemanego MRSA i VRE podłoża chromogenne.

Występowanie potencjalnie zagrażających izolatów bakterii

1. aureus wykryto w 80,8% wszystkich próbek (74,1% ryb, 90,2% owoców morza). Poziom zanieczyszczenia był istotnie wyższy w owocach morza niż w rybach (odpowiednio 90 CFU/g i 20 CFU/g). Najwyższą wartość, 2,4 × 10³ CFU/g, odnotowano w świeżych, niepakowanych owocach morza z supermarketu. Nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic w zanieczyszczeniu między produktami świeżymi a mrożonymi. Domniemane MRSA wykryto w 27,3% próbek (22,4% ryb, 34,1% owoców morza).

Enterococcus spp. wykryto w 49,5% próbek, a prawdopodobne VRE w 17,2%. Istotne okazało się, że produkty sprzedawane bez opakowania wykazywały wyższą częstość występowania oraz wyższe liczebności enterokoków w porównaniu z produktami pakowanymi. Najwyższy poziom enterokoków 7,2 × 10³ CFU/g, stwierdzono w świeżych, niepakowanych owocach morza z supermarketu, przy jednoczesnej obecności izolatów o fenotypie sugerującym oporność na wankomycynę na poziomie 80 CFU/g. Różnice w częstości występowania VRE między produktami pakowanymi a niepakowanymi nie były jednak istotne statystycznie.

Jednoczesną obecność domniemanego MRSA i VRE stwierdzono w 9,1% próbek, z czego większość dotyczyła produktów świeżych. Zależność między występowaniem obu typów bakterii okazała się statystycznie istotna. Autorka wskazuje, że enterokoki są uznanym rezerwuarem genów oporności, w tym klastra genu vanA, i posiadają zdolność do przekazywania materiału genetycznego innym bakteriom Gram-dodatnim, w tym gronkowcom. Współwystępowanie obu grup bakterii w tym samym produkcie może teoretycznie sprzyjać warunkom przenoszenia oporności.

Podsumowanie i wnioski płynące z badania

Naukowczyni zaznacza kilka istotnych ograniczeń: próba pochodziła z ograniczonej liczby punktów sprzedaży w jednym regionie kraju i została dobrana metodą doboru celowego, ponadto nie przeprowadzono potwierdzenia molekularnego ani testów lekowrażliwości. Kolejną kwestią pozostaje nie zweryfikowanie skuteczności podłoży chromogennych za pomocą szczepów kolekcyjnych. Z tego względu wyniki należy interpretować jako dane przesiewowe, a nie ostateczne potwierdzenie występowania szczepów lekoopornych.

Niemniej, badanie wykazało, że detaliczne produkty rybne były często zanieczyszczone S. aureus i Enterococcus spp., a domniemane szczepy MRSA i VRE wykrywano metodami przesiewowymi w istotnym odsetku próbek. Wyższe poziomy zanieczyszczenia produktów sprzedawanych bez opakowania wskazują na znaczenie praktyk higienicznych podczas obsługi w punkcie sprzedaży. Autorka postuluje konieczność dalszych badań z zastosowaniem metod molekularnych i profilowania oporności na większych zbiorach danych, celem pełniejszej oceny znaczenia epidemiologicznego bakterii antybiotykoopornych w detalicznych produktach rybnych i owocach morza.

Źródło: https://www.mdpi.com/2304-8158/15/14/2519