Rzadka reakcja alergiczna po spożyciu mięsa (AGS) wywołana przez ukąszenie kleszcza

Zespół Alfa‑gal (AGS) to stosunkowo nowo uznana forma alergii pokarmowej, w której ukąszenie kleszcza może prowadzić do nadwrażliwości na cząsteczkę cukrową galaktoza-α-1,3-galactoza (α-gal) występującej w mięsie ssaków. W rezultacie osoba ukąszona przez kleszcza może po spożyciu mięsa (np. wołowiny, wieprzowiny, baraniny) doświadczać reakcji alergicznej, często z opóźnieniem kilku godzin. Ostatnio pojawił się pierwszy potwierdzony przypadek śmiertelny - mężczyzna zmarł po spożyciu hamburgera, a przyczyną była właśnie ta rzadka forma alergii.

Cząstka α-gal występuje u wielu ssaków, ale nie u ludzi. Ugryzienie niektórych kleszczy przenosi tę cząsteczkę lub powoduje jej wprowadzenie do układu ludzi, co może prowadzić do wytworzenia przeciwciał IgE przeciw α-gal. Po uodpornieniu, spożycie mięsa ssaków zawierającego α-gal może skutkować reakcją alergiczną. W odróżnieniu od typowych alergii pokarmowych, tu reakcja często pojawia się z opóźnieniem 2-6 h po spożyciu. Objawy mogą być łagodne (wysypka, pokrzywka, świąd) lub bardzo poważne, włącznie z wstrząsem anafilaktycznym.

Pierwszy przypadek śmiertelny

Mężczyzna (47 l.) z New Jersey w USA spożył hamburgera. Kilka godzin później doznał zatrzymania krążenia i zmarł. Wcześniej, podczas wyjazdu rodzinnego, jadł na kolację steka, po czym ok. 2:00 w nocy miał silny ból brzucha, wymioty i biegunkę. Dwa tygodnie później zjadł hamburgera i po 4-5 h później został znaleziony nieprzytomny. Resuscytacja niestety nie przyniosła skutku. Autopsja początkowo nie wykazała przyczyny, ale badanie post mortem wykazało wysokie poziomy przeciwciał α-gal i cechy ostrej reakcji anafilaktycznej.

Współistniały czynniki zwiększające ryzyko ciężkiej reakcji: spożycie piwa do posiłku, wcześniejszy wysiłek fizyczny, ekspozycja na pyłki ambrozji.

Co to oznacza dla konsumentów i branży spożywczej?

Dla konsumentów - w regionach, gdzie występują kleszcze potencjalnie przenoszące AGS, warto być świadomym tej alergii, szczególnie jeśli po spożyciu mięsa pojawiają się objawy żołądkowo-jelitowe lub reakcje alergiczne. Ponieważ reakcja może być opóźniona, trudniej jest ją powiązać z konkretnym posiłkiem, konsumenci muszą być czujni. Dieta eliminacyjna (całkowite unikanie mięsa ssaków oraz produktów zawierających α-gal) to obecnie jedyna skuteczna metoda. Osoby z podwyższonym ryzykiem (np. dużo przebywające na zewnątrz, gdzie występują kleszcze) powinny stosować środki zapobiegawcze. W przypadku wystąpienia nietypowych objawów (np. silny ból brzucha 3-5 h po spożyciu mięsa) należy rozważyć konsultację alergologiczną.

Dla branży spożywczej i gastronomicznej - rosnące rozpoznawanie AGS oznacza, że producenci mięsa, restauracje i cateringi mogą mieć dodatkową odpowiedzialność, np. informować klientów, że ich produkty pochodzą od ssaków i mogą zawierać α-gal.

Warto rozważyć w etykietowaniu lub w menu wskazówki dla osób z alergiami nieoczywistymi (jak AGS), choć obecnie to nadal rzadkość. Przetwórcy żywności powinni być świadomi, że nie tylko mięso może być źródłem α-gal, ale także produkty pochodzenia odzwierzęcego (żelatyna, tłuszcze ssaków, niektóre dodatki).

Choć AGS w Polsce czy Europie jest rzadsze niż w USA, migracje kleszczy i globalizacja potraw mogą zwiększać ryzyko, także poza strefą tradycyjnego występowania.

Co dalej? Badania i perspektywy

Liczba przypadków AGS rośnie, choć dokładna częstość nie jest znana. Wciąż nie wiadomo jaki jest progowy poziom przeciwciał IgE α-gal, przy którym zaczynają się objawy; jakie czynniki (np. inne alergie, infekcje, genetyka) wpływają na nasilenie AGS.

W kontekście przemysłu spożywczego – potrzebne są wytyczne i standardy informowania o ryzyku AGS, oraz edukacja lekarzy, dietetyków, konsumentów. W jednym badaniu stwierdzono, że 42 % lekarzy nie słyszało o AGS, a 35 % nie czuje się pewnie w jego diagnostyce.

Źródło: https://www.jaci-inpractice.org/article/S2213-2198(25)00953-5/fulltext​