Transformacja, Adaptacja i Klimat… Jesteśmy na TAK!

Jak prowadzić odpowiedzialnie biznes w świecie, w którym zmiana klimatu nie jest już tylko przyszłością, ale czymś, co dotyczy nas tu i teraz? 31 marca 2026 roku w przestrzeni Samsung w Warsaw Spire spotkali się przedstawiciele firm i eksperci zrównoważonego rozwoju skupieni wokół programu Climate Leadership powered by UN Environment Programme. Rozmowy toczyły się wokół utrzymania ciągłości funkcjonowania firm w warunkach gwałtownych i głębokich zmian.

Konferencję zorganizowała UNEP/GRID-Warszawa, organizacja koordynująca program Climate Leadership. Partnerem wydarzenia był Samsung Electronics Polska. Spotkanie było kolejną konferencją w ramach programu, której organizacja tym razem wypadła w czasie, gdy wzrost średniej globalnej temperatury dotknął progu 1,5°C. Dla firm i ich otoczenia oznacza to, że ryzyka klimatyczne stały się realnym wyzwaniem.

Wydarzenie otworzyli Maria Andrzejewska (UNEP/GRID-Warszawa) i prof. Bolesław Rok (ALK) - pomysłodawcy programu Climate Leadership, oraz Jacek Łęgiewicz z Samsung Electronics Polska. Zwrócili uwagę, że rosnąca skala i złożoność ryzyk klimatycznych, od niedoboru wody po ekstremalne zjawiska pogodowe, wymagają nowego podejścia do odpowiedzialności w prowadzeniu biznesu. Firmy nie mogą dziś ograniczać się do minimalizowania wpływu na środowisko, lecz muszą aktywnie budować swoją odporność w procesie adaptacji. - Adaptacja jest częścią transformacji, nie tylko w kontekście zmiany klimatu, ale wszystkich wyzwań, łącznie z geopolitycznymi i politycznymi. Przebudowujemy modele biznesowe, skupiamy się na odporności technologicznej koniecznej dla zapewnienia funkcjonowania przedsiębiorstw, ale też cały czas powinniśmy patrzeć w stronę mitygacji i zmniejszać naszą presję na środowisko. - mówiła Maria Andrzejewska.

Uczestnicy sesji plenarnej poświęconej klimatowi zwracali uwagę na rosnącą złożoność tzw. permakryzysu, w którym zmiana klimatu splata się z kryzysami gospodarczymi, społecznymi i geopolitycznymi. Wskazywano na konieczność budowy „zdrowych organizacji” mających zdolność uczenia się - warunku transformacji. Dyskusja pokazała, że choć zmiana klimatu generuje istotne ryzyka, może być także impulsem do innowacji i redefinicji modeli działania w biznesie. – Szanse i ryzyka są stronami tej samej monety, i możliwe też, że kiedy są w odpowiednich proporcjach, ich wyrazem jest zrównoważony rozwój. Jak o tych szansach będziemy mówić? - pytał prof. Bolesław Rok - Myślę, że to są te wszystkie innowacyjne rozwiązania… One już tu są i wymagają jedynie wyskalowania, finansowania i wdrożenia. - kontynuował profesor.

W kolejnych sesjach plenarnych rozmawiano o adaptacji i transformacji oraz o tym, jak firmy mogą jednocześnie współpracować i konkurować. - Jeśli transformacja zostanie dobrze zaplanowana, z uwzględnieniem specyfiki firmy, zmapowaniem priorytetów i obszarów wpływu, jest największa szansa na połączenie celów ekonomicznych, potrzeb środowiska, a także oczekiwań społecznych. – przekonywała Katarzyna Soszyńska z UNEP/GRID-Warszawa. Pojawiło się też ważne pytanie: dokąd zmierzamy z transformacją? Prognozowano, że w biznesie przyszłości, ważna będzie nie tylko wartość finansowa. Akcentowana była konieczność postrzegania człowieka jako punktu odniesienia dla ochrony zasobów naturalnych, a nie przez pryzmat zasobu biznesowego. Uczestnicy zgodzili się, że adaptacja jest w pełni skuteczna wtedy, gdy uruchamia głębsze zmiany w całej gospodarce.

Wystąpieniem, które zogniskowało w sobie watki transformacji, adaptacji i klimatu była prezentacja wniosków z flagowego raportu UNEP Adaptation Gap Report 2025, przedstawionych przez Mirey Atallah (UNEP). Według nich, działania adaptacyjne są nadal zbyt wolne w stosunku do skali zagrożeń, a luka między tym, co konieczne, a tym, co realizowane, wciąż rośnie przekładając się na coraz większe koszty dla ludzi i gospodarki. Jednak, jak podkreśliła Mirey Atallah, szacuje się, że każdy zainwestowany dolar może przynieść nawet trzynastokrotny zwrot w postaci unikniętych kosztów. - Adaptacja nie jest kosztem, jest kołem ratunkowym - zaznaczyła. Padło ostrzeżenie, że przy utrzymaniu obecnego tempa działań, cele Paktu Klimatycznego z Glasgow znajdą się poza zasięgiem, a luka adaptacyjna będzie się pogłębiać. Zwróciła uwagę na konieczność równoległego prowadzenia działań adaptacyjnych i mitygacyjnych, podkreślając rosnącą rolę sektora prywatnego w domykaniu luki finansowej w obszarze adaptacji - Inwestycje prywatne i publiczne wzajemnie się uzupełniają, a nie zastępują. Potrzebny jest globalny wysiłek, aby zamknąć lukę finansową i przyspieszyć działania klimatyczne, jednocześnie zapewniając długoterminową stabilność biznesu.

Dalsza część konferencji koncentrowała się na adaptacji w praktyce. Zaprezentowane zostały przykłady działań podejmowanych przez firmy, które brały udział w programie w 2025 r., ilustrujace, jak strategie środowiskowe mogą być wdrażane w codziennej działalności. Jednocześnie podkreślono, że nie każde rozwiązanie adaptacyjne przynosi pozytywne efekty, stąd istotne jest wypracowanie jasnych kryteriów oceny oraz podejścia procesowego do transformacji.  Kwestie te wybrzmiały w dyskusji wokół Analizy tzw. „czarnego worka”, czyli raportu dotyczącego rzeczywistej zawartości odpadów zmieszanych. Skuteczne działania wymagają nie tylko zmian po stronie firm i modeli biznesowych, ale również odpowiednich regulacji prawnych, jak zasady rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). - Bardzo często, kiedy mówimy o oddziaływaniu na środowisko, zapominamy, że cykl życia produktu nie kończy się na konsumencie, to nadal jest odpowiedzialność producenta, który powinien odpowiadać za zagospodarowanie odpadu. ROP powinna zostać w pełni dostosowana do wymogów prawa europejskiego – podkreślił Przemysław Kuna (Interzero Polska), dodając, że analiza „czarnego worka” miała pokazać, jakie odpady wciąż pozostają poza systemem i mogłyby zostać objęte tym mechanizmem.

Podsumowane zostały również działania programu Climate Leadership w 2025 roku; wręczono dyplomy jego uczestnikom. Wskazano, jak ważna jest współpraca między różnymi sektorami oraz rozwijanie wiedzy o ESG i zarządzaniu ryzykiem klimatycznym. Uczestnicy wzięli też udział w warsztatach „Slalom z klimatem”, gdzie pracowali nad konkretnymi narzędziami, które mogą wykorzystać w swoich firmach.

W trakcie konferencji miała miejsce premiera najnowszej publikacji „Biznes na rzecz zmiany 2025/2026”, omawiająca jak firmy w Polsce podchodzą dziś do transformacji klimatycznej w praktyce, nie tylko w deklaracjach [link]. Podczas wydarzenia zaprezentowano także projekty REACCT i Green Horizon. Pokazują one, jak ważna jest współpraca międzynarodowa i wymiana wiedzy.