WHO: świat nadal spożywa za dużo soli. Nowy raport wzywa do zdecydowanych działań

Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała drugą edycję raportu „SHAKE the Salt Habit”, przedstawiającego kompleksowe wytyczne dotyczące ograniczania spożycia soli i sodu na poziomie populacyjnym. Dokument wskazuje, że nadmierne spożycie sodu pozostaje jednym z największych zagrożeń dla zdrowia publicznego i odpowiada za miliony zgonów rocznie.

Spożycie sodu nadal znacznie przekracza zalecenia WHO

Z raportu wynika, że średnie globalne spożycie sodu w 2021 r. wynosiło 4278 mg dziennie na osobę, co odpowiada około 11 g soli dziennie. To ponad dwukrotnie więcej niż maksymalny poziom rekomendowany przez WHO, wynoszący 2000 mg sodu dziennie, czyli około 5 g soli.

Najwyższe spożycie odnotowano w regionie Zachodniego Pacyfiku, gdzie średnia sięgała 6281 mg sodu dziennie. WHO podkreśla, że zarówno żywność wysokoprzetworzona, jak i sól dodawana podczas gotowania czy przy stole pozostają głównymi źródłami nadmiernego spożycia sodu.

Nadmiar soli odpowiada za 1,7 mln zgonów rocznie

Eksperci WHO wskazują, że wysokie spożycie sodu było związane z około 1,7 mln zgonów w 2023 r. Nadmierna ilość soli w diecie zwiększa ryzyko nadciśnienia tętniczego, chorób sercowo-naczyniowych, udaru oraz chorób nerek. Coraz więcej badań wskazuje także na powiązania między dietą bogatą w sód a otyłością, rakiem żołądka czy osteoporozą.

WHO przypomina, że choroby układu krążenia pozostają główną przyczyną zgonów na świecie i generują ogromne koszty dla systemów ochrony zdrowia oraz gospodarek.

Kraje zobowiązały się do redukcji spożycia soli

Wszystkie 194 państwa członkowskie WHO zobowiązały się do ograniczenia średniego spożycia sodu o 30% do 2030 r. Organizacja podkreśla jednak, że dotychczasowe postępy są niewystarczające.

Według analiz przedstawionych w raporcie wdrożenie skutecznych polityk ograniczających spożycie sodu mogłoby zmniejszyć jego konsumpcję nawet o 23% i zapobiec ponad 0,5 mln zgonów z powodu chorób sercowo-naczyniowych rocznie do 2030 r.

WHO rekomenduje obowiązkowe działania państw

Nowa edycja raportu mocno akcentuje potrzebę obowiązkowych, rządowych regulacji zamiast dobrowolnych działań przemysłu spożywczego. WHO wskazuje, że najbardziej skuteczne są rozwiązania obejmujące:

• reformulację żywności i obniżanie zawartości sodu w produktach,
• czytelne oznakowanie żywności na froncie opakowań,
• ograniczenia marketingu żywności wysokosodowej kierowanego do dzieci,
• polityki żywieniowe w szkołach i instytucjach publicznych,
• podatki od niezdrowej żywności,
• kampanie edukacyjne dotyczące zdrowej diety.

WHO podkreśla, że działania obowiązkowe tworzą „równe zasady gry” dla producentów i są skuteczniejsze niż dobrowolne deklaracje branży spożywczej.

Przemysł spożywczy nie powinien tworzyć polityki zdrowotnej

Jednym z najmocniejszych akcentów raportu jest kwestia ograniczenia wpływu przemysłu spożywczego na politykę zdrowotną. WHO zaznacza, że firmy spożywcze mogą uczestniczyć w konsultacjach technicznych, ale nie powinny brać udziału w ustalaniu celów zdrowotnych, kryteriów żywieniowych ani zasad monitorowania polityk publicznych.

Autorzy raportu zwracają uwagę, że znaczna część przychodów największych koncernów spożywczych pochodzi ze sprzedaży produktów bogatych w sól, cukier i tłuszcze, dlatego sektor ten może sprzeciwiać się restrykcyjnym regulacjom.

Potrzebne są dane i monitoring

WHO rekomenduje krajom rozwijanie systemów monitorowania spożycia sodu, zawartości soli w żywności oraz skuteczności wdrażanych działań. Jednocześnie organizacja podkreśla, że brak pełnych danych nie powinien opóźniać podejmowania działań ograniczających spożycie soli.

Raport „SHAKE the Salt Habit” ma służyć rządom i instytucjom zdrowia publicznego jako praktyczny przewodnik do tworzenia kompleksowych programów redukcji sodu i poprawy jakości diety społeczeństw.

Raport dostępny w linku poniżej.

https://www.who.int/publications/i/item/SHAKE-the-salt-habit-2nd-ed