Organizacja normalizacji krajowej, europejskiej oraz międzynarodowej w zakresie żywności i dziedzin z nią związanych
Normalizacja stanowi nieodłączny element każdej działalności, jest narzędziem ułatwiającym wymianę handlową i budującym zaufanie klientów. Dzięki działalności normalizacyjnej uzyskuje się optymalny w danych okolicznościach stopień uporządkowania w określonej dziedzinie. Poprzez takie „uporządkowanie“ zapewnia się postęp techniczny, zwiększa zdolność produkcyjną, poprawa jej efektywność, jakość i bezpieczeństwo.
Za organizację systemu normalizacji w Polsce odpowiada Polski Komitet Normalizacyjny (PKN), na podstawie Ustawy z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 1483).
Norma to podstawowy dokument powstający w wyniku prac normalizacyjnych. Jest ona opracowywana zgodnie z określonymi w ustawie zasadami, do których należą:
- jawność i powszechna dostępność;
- uwzględnianie interesu publicznego;
- dobrowolność uczestnictwa w procesie opracowywania i stosowania norm;
- zapewnienie możliwości uczestnictwa wszystkich zainteresowanych w procesie opracowywania norm;
- konsens [1] jako podstawowy proces uzgadniania treści norm;
- niezależność od administracji publicznej oraz jakiejkolwiek grupy interesów;
- jednolitość i spójność postanowień norm;
- wykorzystywanie sprawdzonych osiągnięć nauki i techniki;
- zgodność z zasadami normalizacji europejskiej i międzynarodowej.
Normalizacja europejska w zakresie żywności i dziedzin związanych
PKN jako członek CEN/CENELEC ma prawo uczestniczenia w pracach organów Europejskich Organizacji Normalizacyjnych. Członkostwo to nakłada na PKN obowiązek wprowadzenia Normy Europejskiej jako normy krajowej i wycofania krajowych norm sprzecznych.
Wprowadzenie Normy Europejskiej przez wszystkich członków Europejskich Organizacji Normalizacyjnych sprawia, że we wszystkich krajach istnieje taka sama norma. Daje to gwarancję polskiemu producentowi wykonującemu produkt zgodnie z PN wdrażającą EN, że spełnił wymagania norm wszystkich krajów członkowskich.
Normalizacja europejska z zakresu żywności i dziedzin związanych pełni dużą rolę przede wszystkim w bezpieczeństwie żywności, między innymi poprzez:
- opracowanie znormalizowanego systemu zarządzania bezpieczeństwem żywności z uwzględnieniem wymagań prawnych ukierunkowanego na dostarczanie bezpiecznych wyrobów;
- opracowywanie znormalizowanych metod badań dotyczących określania zawartości składników istotnych z punktu widzenia bezpieczeństwa żywności;
- stosowanie norm do sprawdzania:
- dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń w żywności;
- deklarowanych poziomów witamin i innych dodatków;
- opracowywanie metod badań dotyczących higieny żywności;
- ochronę konsumentów – wykrywanie zafałszowania żywności;
- sprawdzanie, czy zastosowano dozwolone dodatki do produkcji żywności;
- sprawdzanie obecności GMO w żywności;
- sprawdzanie obecności alergenów w żywności.
Prace normalizacyjne z zakresu żywności i dziedzin związanych prowadzone są przez Komitety Techniczne (CEN/TC) Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego CEN (pełna lista podana jest w tabelce na końcu artykułu).
Normalizacja międzynarodowa w zakresie żywności i dziedzin związanych
PKN jest członkiem ISO/IEC, dzięki czemu zainteresowane polskie podmioty mogą uczestniczyć w opracowywaniu Norm Międzynarodowych. Członkostwo w organizacjach międzynarodowych daje prawo PKN do wprowadzenia Normy Międzynarodowej jako normy krajowej, czyli jako PN. Prace normalizacyjne z zakresu żywności oraz dziedzin związanych prowadzone są przez Komitety Techniczne (ISO/TC) i Podkomitety Techniczne (SC) Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej ISO (pełna lista podana jest w tabelce na końcu artykułu).
Normalizacja międzynarodowa z zakresu żywności coraz częściej jest prowadzona równolegle z normalizacją europejską lub stanowi jej podstawę. Normy ISO często przyjmowane są metodą uznania przez CEN.
Normalizacja krajowa w zakresie żywności i dziedzin związanych
Prace normalizacyjne z zakresu żywności oraz dziedzin związanych prowadzone są w Polskim Komitecie Normalizacyjnym w Komitetach Technicznych (KT) w obszarach takich jak:
- zagadnienia ogólne dotyczące rolnictwa i żywności;
- żywność;
- skrobia i produkty pochodne;
- używki;
- biotechnologia;
- rolnictwo;
- maszyny i urządzenia dla przemysłu spożywczego;
- materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością.
Pełna lista KT podana jest w tabelce na końcu artykułu.
W skład Komitetów Technicznych wchodzą członkowie KT realizujący zadania KT poprzez swoich reprezentantów. Członkami KT są podmioty zainteresowane normalizacją w danym obszarze tematycznym, zarejestrowane i prowadzące działalność gospodarczą na terenie Polski.
KT realizują zadania zgodnie z obowiązującymi przepisami wewnętrznymi PKN. Do zadań tych należą m.in.:
- ustalenie zakresu działania KT;
- podejmowanie decyzji w sprawach propozycji nowych tematów normalizacyjnych;
- ustalanie źródeł finansowania i prac normalizacyjnych KT;
- uczestniczenie w europejskiej i międzynarodowej współpracy normalizacyjnej, a w szczególności opiniowanie projektów EN oraz uzgadnianie stanowiska krajowego do projektów EN w ramach ankiety i formalnego głosowania;
- opiniowanie dokumentów ISO oraz uzgadnianie stanowiska krajowego do projektów ISO w przypadku czynnego uczestnictwa w Komitetach Technicznych ISO;
- uzgadnianie projektów PN i innych dokumentów normalizacyjnych;
- nadzór nad aktualnością zbioru PN przypisanego do KT.
Działalność KT ukierunkowana jest głównie na wdrażanie do krajowych zasobów normalizacyjnych Norm Europejskich i Norm Międzynarodowych w dziedzinach objętych zakresem działalności KT.
Aktualny Program Prac PKN jest dostępny na stronie internetowej PKN pod adresem: https://pzn.pkn.pl/tc/#/work-program.
Co jeszcze wymaga normalizacji?
Tematyka z zakresu żywności i dziedzin związanych z żywnością nieobjęta działaniem Komitetów Technicznych:
- Żywność:
- cukier, cukiernictwo i ciastkarstwo;
- napoje bezalkoholowe;
- wyroby garmażeryjne.
- Używki:
- piwowarstwo;
- winiarstwo.
- Urządzenia kuchenne mające kontakt z żywnością.
Jak się zaangażować w normalizację?
Zapraszamy wszystkich zainteresowanych współpracą w ramach istniejących już Komitetów Technicznych, jak również w dziedzinach, dla których nie powołano jeszcze właściwego tematycznie KT.
Dane dotyczące zakresów tematycznych poszczególnych KT, ich współpracy krajowej, regionalnej i międzynarodowej, osób funkcyjnych, umiejscowienia sekretariatów KT podano w Kartach informacyjnych dostępnych po otwarciu hiperłącza do poszczególnych KT, które można znaleźć pod adresem: https://pzn.pkn.pl/tc/#/technical-bodies.
Załączniki:
Komitety Techniczne PKN prowadzące prace normalizacyjne z zakresu żywności i dziedzin związanych
Organy Techniczne ISO prowadzące prace normalizacyjne z zakresu żywności i dziedzin związanych
Organy Techniczne CEN prowadzące prace normalizacyjne z zakresu żywności i dziedzin związanych
Przedstawiciele KT biorący udział w pracach Komitetów Technicznych CEN i ISO
Źródła:
[1] Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji art. 2, p. 5 konsens definiuje jako ogólne porozumienie charakteryzujące się brakiem trwałego sprzeciwu znaczącej części zainteresowanych w odniesieniu do istotnych zagadnień, osiągnięte w procesie rozpatrywania poglądów wszystkich zainteresowanych i zbliżenia przeciwstawnych stanowisk.
Przeczytaj także
-
27.11.2018
Nowa wersja normy PN-EN ISO 6579-1:2017-04 - metoda wykrywania, oznaczania liczby i serotypowania Salmonella - Polska wersja już dostępna.
16 listopada 2018 Polski Komitet Normalizacyjny opublikował polską wersję normy PN-EN ISO 6579-1:2017-04 - Mikrobiologia łańcucha żywnościowego -- Horyzontalna metoda wykrywania, oznaczania liczby i serotypowania Salmonella -- Część 1: Wykrywanie Salmonella spp...
-
29.10.2018
Międzynarodowe Standardy - porozumienie AOAC oraz ISO
AOAC INTERNATIONAL (AOAC) i Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) zawarły umowę o współpracy w celu opracowania i zatwierdzenia wspólnych standardów i metod. Partnerstwo znacząco zwiększa ogólnoświatowe znaczenie i wpływ standardów oraz metod AOAC / ISO...
-
11.09.2018
Bezpieczeństwo żywności na wyższym poziomie
Czy możemy ufać systemom bezpieczeństwa żywności i czy są one zrównoważone? Specjaliści biorący udział w nowelizacji normy ISO 22000 wyjaśniają, dlaczego nowa wersja normy to odpowiedź na rosnące globalne wyzwania dotyczące bezpieczeństwa żywności.
-
08.08.2018
Znowelizowana norma ISO 22000 – co się zmieniło?
Od czasu pierwszej publikacji ISO 22000 w 2005 r. pojawiły się nowe kwestie związane z bezpieczeństwem żywności. Zapewnienie wysokiej jakości produktów, odpowiedniej kontroli na każdym etapie produkcji, zapobieganie zagrożeniom...